Dymitr Zwonimir

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Demetriusz lub Dymitr Zvonimir (chorw. Dmitar lub Dimitar Zvonimir, zm. 1089) – władca Królestwa Chorwacji od 1075 do 1089 r.; żonaty z Heleną Lepą – córką króla węgierskiego Beli I i siostrą króla Władysława I Świętego.

Sztuka romańska (styl romański, romanizm, romańszczyzna) – styl w sztukach plastycznych XI-XIII wieku, ukształtowany w Europie zachodniej (na zachód od Renu), na terenach zajmowanych obecnie przez dzisiejsze północne Włochy, Francję i zachodnie Niemcy. Wkrótce zasięgiem nowego stylu objęte zostały kolejne tereny Europy i wraz z prowadzonymi wyprawami krzyżowymi przeniknął na Bliski Wschód. Czas trwania sztuki romańskiej był niejednolity; występowały także różnice w stylu między poszczególnymi regionami. Sztuka ta wyrosła na bazie antyku oraz doświadczeń sztuki karolińskiej i ottońskiej, także bizantyńskiej. Romanizm związany był przede wszystkim z Kościołem i stąd obecny był przede wszystkim w sztuce sakralnej.Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.

Życiorys[ | edytuj kod]

Ferdo Quiquerez: Koronacja króla Zvonimira

Dojście do władzy[ | edytuj kod]

Niewiele wiadomo o pochodzeniu Zvonimira. Najprawdopodobniej wywodził się dynastii Svetoslaviciów, tj. bocznej linii Trpimirowiczów, będąc jednym z potomków Świętosława Suronji, być może synem Stefana I. Niektórzy badacze postulują również, że władca mógł być przedstawicielem jednego z możnych rodów chorwackich, na co wskazywać mają liczne posiadłości Zvonimira. W latach ok. 1060–1075 piastował urząd bana w Slawonii, w Chorwacji Posawskiej. Ok 1063 r. Zvonimir najprawdopodobniej z pomocą swoich krewnych Arpadów, zawładnął tak zwaną Marchią Dalmatyńską, tj. obszarem Zatoki Kvarnerskiej od Rijeki do Labina. Kiedy Zvonimir objął tron, miasta i wyspy Dalmacji były pod panowaniem Normanów. Stamtąd wyparli ich Wenecjanie, a miasta dalmatyńskie i Biograd na Moru przyrzekły, że już więcej nie będą prosić Normanów o pomoc.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Świętosław Suronja (zm. po 1026 roku) – król Chorwacji w latach 997–1000 z dynastii Trpimirowiczów. Syn Stefana Držislava, brat Krzesimira i Gojsława.

Koronacja z rąk papieskich[ | edytuj kod]

Romański relief, z XI w., z katedry w Splicie – może przedstawiać króla Zvonimira, choć część badaczy uznaje, iż jest to Piotr Krzesimir IV

Po schwytaniu Piotra Krzesimira IV Zvonimir koronował się w nie do końca znanych okolicznościach. W sporze papiestwa z Cesarstwem Bizantyńskim Zvonimir poparł papieża Grzegorza VII, co najprawdopodobniej przełożyło się na jego szybką koronację w Solinie, w kościele św. Piotra i Mojżesza, najpewniej w roku 1075. Bratanek Krzesimira IV, Stefan II, z niewiadomych przyczyn został pominięty w procesie sukcesyjnym. W uroczystości koronacyjnej wziął udział legat papieski, bliżej nieznany opat, Gebizon, który miał nowemu władcy przekazać sztandar papieski (jako znak lennej zależności), miecz, berło i koronę. Zvonimir był pierwszym i ostatnim królem chorwackim, który koronowany był w ten sposób. Koronacja w Solinie, a nie w Biogradzie na Moru, jest zdaniem niektórych historyków dowodem na symboliczne zerwanie z tradycją dynastii Trpimirowiczów. Chorwacki władca został koronowany jako wasal papieża. Zachował się odpis aktu koronacyjnego z października 1075 r. Zvonimir przyrzekał, że będzie rządzić sprawiedliwie, chronić kościoły i klasztory oraz przekazywać papieżowi po 200 dukatów bizantyjskich rocznie (zob. świętopierze). Ślubowanie obejmowało również zobowiązanie do realizowania założeń reformy Kościoła, w tym przede wszystkim poparcia papieża w sporze z cesarzem o inwestyturę, a także wprowadzenia celibatu. Władca podarował wysłannikom papieża bogato uposażony klasztor św. Grzegorza w miejscowości Vrana, który zwolnił ze wszelkich zobowiązań podatkowych.

Osor – wieś w Chorwacji, w żupanii primorsko-gorskiej, w mieście Mali Lošinj. W 2011 roku liczyła 60 mieszkańców. Katedra w Splicie pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (chor. Uznesenju Blažene Djevice Marije), znana także jako katedra Świętego Domniona (chor.: katedrala sv. Duje lub katedrala sv. Dujma) – główna świątynia rzymskokatolickiej archidiecezji splicko-makarskiej w Chorwacji. Jest to dawne mauzoleum cesarza Dioklecjana, wchodzące w skład Pałacu Dioklecjana, przebudowane w VIII wieku na katedrę. Katedra całkowicie zachowała architekturę ośmiokątnej budowli. W XIII wieku otrzymała monumentalne drewniane odrzwia (rzeźby Buviny) i kamienną ambonę. Katedra przykryta jest kopułą, wewnątrz której niegdyś znajdowała się piękna mozaika. Główny ołtarz pochodzi z XVII wieku. Romańskie stalle z XIII wieku są najstarszymi na terenie całej Dalmacji. Pod katedrą znajduje się krypta, która w okresie późniejszym zamieniona została w kaplicę św. Łucji. W katedralnym skarbcu bogate zbiory srebrnych i złotych naczyń liturgicznych, a w archiwum bezcenne materiały (m.in ewangelia z VIII wieku). Romańska wieża katedry została zbudowana w XIII-XVI wieku (przebudowana w XIX-XX wieku). U podnóża dzwonnicy - dwa romańskie lwy oraz egipski sfinks z czarnego granitu (XV wiek p.n.e.). Zachowała się jedynie cella z bogatym portalem.

W jednej z watykańskich komnat znajduje się fresk z początku XVII w., przedstawiający moment składania przysięgi przed papieżem Grzegorzem VII. Król klęczy i składa ślubowanie na Ewangelię, które to jest jednym z pierwszych udokumentowanych aktów ustanowienia relacji wasalnej między władcą chorwackim a seniorem, czym otwiera się w Chorwacji droga do systemu feudalnego. Od momentu koronacji nowy władca przyjął chrześcijańskie imię Demetriusz (Dmitar) i tytułował się jako Rex Chroatie atque Dalmatie (król Chorwaci i Dalmacji) lub rex Chroatorum (król Chorwacji). Na płycie z Baški z końca XI w. występuje jako Zv(o)nim(i)r – kral’ hrvatski, co stanowi pierwsze zachowane imię i tytuł władcy chorwackiego zapisane w j. chorwackim pismem głagolickim.

Królestwo Chorwacji (chorw. Kraljevina Hrvatska lub Hrvatsko Kraljevstvo; łac. Regnum Croatiae lub Regnum Croatorum) – średniowieczne królestwo, które obejmowało obszar dzisiejszej Chorwacji i Bośni i Hercegowiny na Bałkanach.Pierwsza wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna, która zapoczątkowała okres zbrojnych krucjat, rozpoczętych przez Papieża Urbana II od apelu na synodzie w Clermont 27 listopada 1095 roku. Wyprawa wyruszyła w 1096 roku, z podwójnie obranym celem – zdobycia Jerozolimy i Ziemi Świętej oraz uwolnienia wschodnich chrześcijan spod islamskiej władzy.

Panowanie[ | edytuj kod]

Akt nadania klasztoru wystawiony przez króla Zvonimra

W polityce zagranicznej oraz kościelnej Zvonimir był zdecydowanym stronnikiem papieża Grzegorza VII. W procesie umacniania władcy polegał na Kościele i jego najważniejszym przedstawicielu w Chorwacji, tj. arcybiskupie Splitu – Lovro. W 1074 r. na synodzie w Splicie ponownie zakazano sprawowania liturgii w języku słowiańskim. Zvonimir jako sojusznik papieża musiał taką decyzję popierać. Jednak na płycie z Baški przedstawiony jest jako fundator ziemi pod znajdujący się na wyspie Krk kościół św. Łucji, w którym tzw. głagolici pielęgnowali liturgię słowiańską. Oznacza to, że Zvonimir najprawdopodobniej jednocześnie popierał papiestwo i sprzyjał głagolitom. Płyta z Baški dowodzi również, że król sprawował w owym czasie władzę na północno-zachodnich ziemiach Chorwacji, szczególnie w części Istrii do rzeki Rašy oraz na wyspach północnego Adriatyku, tj. Krk, Osor, Rab. Sojusz z papiestwem umacniał pozycję władcy na arenie międzynarodowej. W 1079 r. papież skierował przestrogę do Wecelina z Istrii, ostrzegając go przed napadem na Chorwację.

Stefan II (zm. 1091) – król Chorwacji w latach 1089–1091 z dynastii Trpimirowiczów. Był ostatnim chorwackim królem z dynastii Trpimirowiczów. Jego ojcem był Czastomir, młodszy brat króla Piotra Krzesimira IV.Arpadowie (rzadziej Arpadzi, czasem: dynastia Arpadowiczów) – dynastia książąt (889-1001), a następnie królów węgierskich (do 1301). Pierwsza węgierska dynastia narodowa.

Nie ma dokładnych danych mówiących, jaki zasięg miała liturgia słowiańska na wyspie Krk, ale z pewnością była w użyciu w klasztorach benedyktyńskich. W całym rejonie zatoki Kvarnerskiej, a więc i na pozostałych wyspach tj. Rab, oraz na półwyspie Istria, liturgia słowiańska była do tego stopnia zakorzeniona, że dominowała nad łacińską. O władzy króla nad Dalmacją, lub przynajmniej jej poszczególnymi miastami, świadczy również tzw. ewangeliarz osorski, w którym mieszkańcy Osoru nazywają Zvonimira naszym królem i śpiewają na jego cześć pieśni pochwalne.

Ban – tytuł spotykany w środkowej i południowo-wschodniej Europie między VII a XX wiekiem. Pierwotnie używany wśród rdzennej ludności Bośni od VII wieku, a później też w Chorwacji, na Węgrzech, na Wołoszczyźnie od XIV wieku do 1831 roku, w średniowiecznej Mołdawii, w Serbii i w Królestwie Jugosławii od 1929 do 1941 roku. Ziemia pod władzą bana nosiła nazwę banat lub banowina.Papież (Ojciec Święty) (łac. Summus Pontifex, od staroż. Pontifex Maximus; wł. papa, gr. pappas; forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz Suweren Państwa Miasto Watykan. Obecnym papieżem jest Franciszek.

Oprócz Kninu Zvonimir miał jeszcze dwie stolice: Solin i Biograd na Moru. Władca również często odwiedzał Split, gdzie w klasztorze przebywał wojewoda Stefan – późniejszy król chorwacki Stefan II. Dotychczasowych wojewodów i zwierzchników plemion Zvonimir mianował książętami i możnymi, zgodnie z prawem feudalnym. W latach 1081–1085, prawdopodobnie jako wasal papieski, został sojusznikiem normańskiego księcia, Roberta Guiscarda, w czasie jego najazdu na Bizancjum oraz toczył wojnę z Wenecją, pozostającą sojusznikiem cesarza Aleksego I Komnena. Flota króla, wraz z mieszkańcami Dubrownika, prowadziła boje wzdłuż albańskiego i greckiego wybrzeża. Chociaż wraz z zakończeniem wojny w 1085 r. i śmiercią Roberta Guiscarda, cesarz Aleksy I Komnen nadał tytuł dux Dalmatiae (książę Dalmacji) oraz powierzył administrację dalmatyńską weneckiemu doży, Vitale Falierowi, to Zvonimir zdołał zachować władzę nad całym terytorium swojego królestwa.

Opat (łac. abbas – „ojciec”, aram. ‏abba‎ – „ojciec”) – wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych. Odpowiednikiem w zakonach żeńskich jest ksieni.Biograd na Moru (wł. Zaravecchia, węg. Tengerfehérvár) – miasto w północnej Dalmacji w Chorwacji, między Zadarem a Šibenikiem. Leży nad Morzem Adriatyckim naprzeciwko wyspy Pašman. Należy do Zadarskiej županiji.
Celestin Medović: Zaręczyny króla Zvonimira

Współczesna historiografia uznaje, iż całe panowanie Zvonimira charakteryzowała słabość władzy królewskiej. W stosunkach wewnętrznych prawdopodobnie było to wynikiem wzrostu znaczenia możnowładztwa, które również dzięki licznym nadaniom władcy porzeszało swoje wpływy i majątki. Polityka zewnętrzna natomiast stanowiła próbę wyciągnięcia państwa z kryzysu politycznego, wykorzystując do tego celu najrealniejsze w ówczesnym okresie sojusze z Węgrami i Rzymem. W związku z dobrymi dla kraju decyzjami geostrategicznymi Zvonimira uważa się za jednego z najwybitniejszych władców chorwackich.

Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanæ) – miasto-państwo europejskie, enklawa w Rzymie. Najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni.Historia Chorwacji tereny obecnej Chorwacji były zamieszkane w okresie starożytności przez plemiona iliryjskie. W okresie starożytności było podbijane przez Cesarstwo Rzymskie, następnie była częścią Bizancjum zamieszkiwaną przez Słowian, podbijaną przez Węgrów, Turków, oraz opanowaną przez dynastię Habsburgów. W XIX rozbudziła się w Chorwatach świadomość narodowa. W XX w weszli w skład Jugosławii znajdując się w strefie wpływów ZSRR. Po rozpadzie Jugosławii i wojnie domowej Chorwacja stała się niepodległym państwem będącym republiką parlamentarną i członkiem Unii Europejskiej.

Śmierć i następstwa[ | edytuj kod]

Zvonimir zmarł w I poł. 1089 r. w niewyjaśnionych okolicznościach. Latopis popa Duklanina śmierć króla tłumaczy zabójstwem, a jako powód podaje rzekomą niechęć chorwackiej szlachty do wyprawy krzyżowej, którą na polecenie papieża miał zaplanować Zvonimir. Podanie to traktuje się jednak jako legendarne i niewiarygodne, gdyż papież wezwał do pierwszej krucjaty o wyzwolenie Ziemi Świętej dopiero w roku 1095, a jeden z dokumentów Stefana II, datowany na 8 września 1089 r., mówi o niedawno zmarłym królu Zvonimirze, nie wspominając jednocześnie o żadnym zabójstwie. Większość badaczy skłania się ku tezie, iż władca zmarł śmiercią naturalną.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Świętopietrze – polska nazwa daniny na rzecz papiestwa (tzw. denar świętego Piotra) płaconej przez średniowieczne państwa katolickie. Wznowiony w 1871 przez papieża Piusa IX.

Tron po Zvonimirze objął ostatni przedstawiciel dynastii Trpimirowiczów, Stefan II, bratanek Piotra Krzesimira IV. Po śmierci króla władca węgierski Władysław I Święty powołując się najprawdopodobniej na związki dynastyczne, w 1091 r., wkroczył na terytorium Chorwacji. Niektórzy historycy nie wykluczają, że ekspansja węgierska była spowodowana działaniem żony chorwackiego króla, która motywowana chęcią utrzymania władcy poprosiła swego brata o interwencję. Choć nie ma na to świadectw chorwacka tradycja uznaje to za fakt historyczny. Po śmierci Zvonimira kraj wszedł w okres perturbacji politycznych, związanych z brakiem następcy tronu (syn Radovan zmarł jeszcze przed królem, najprawdopodobniej ok. 1083 r.). Ze związku z Heleną Lepą władca miał jeszcze córkę, Klaudię, wydaną za przedstawiciela możnowładczego rodu Lapczanich, Wonycha, któremu najprawdopodobniej władca podarował również żupanię Karina (Korin).

Legenda (łac. legenda – to co powinno być przeczytane) – gatunek literacki będący opowieścią posługującą się elementami niezwykłości oraz cudowności, w szczególności o życiu świętych i męczenników. Często osnuta na wątkach ludowych i apokryficznych; rozpowszechniona w średniowieczu. Pierwotnie przekazywana ustnie, następnie zapisywana. Przykładem jest Legenda o świętym Aleksym czy legendy arturiańskie.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Dalmacja (chorw. Dalmacija, wł. Dalmazia, serb. Далмација) – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.
Slawonia (chor. Slavonija) - historyczna kraina we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy. Często zaliczany jest do niej także region Sremu.
Istria (słń. i chor. Istra, wł. Istria) − półwysep w południowej Europie, w północnej części Morza Adriatyckiego. Zdecydowana jego większość należy do Chorwacji, tylko niewielka północna część do Słowenii, a najbardziej na północ wysunięte miasteczko Muggia do Włoch. Leży między zatokami Triesteńską, Kvarner i Rijecką. Za północno-wschodnią granicę półwyspu uznaje się zazwyczaj pasmo górskie Ćićarija i dolinę rzeki Rosandra (słń. Glinščica). Powierzchnia: ok. 3,5 tys. km². Ludność ok. 330 tys. (z tego ok. 235 tys. w Chorwacji, ok. 80 tys. w Słowenii, ok. 15 tys. we Włoszech).
Piotr Krzesimir IV Wielki, chor. Petar Krešimir IV Veliki (zm. 1074) – król Chorwacji w latach 1058–1074 z dynastii Trpimirowiczów.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
Trpimirowicze (chor. Trpimirovići) − narodowa dynastia chorwacka, która rządziła tym krajem, z przerwami, w latach 845-1091.
Republika Wenecka (wł. Serenissima Repubblica di Venezia) – północnowłoska republika kupiecka istniejąca od VIII wieku do 1797. Najdłużej nieprzerwanie funkcjonujące państwo o ustroju republikańskim w historii. W średniowieczu jedna z największych potęg handlowych i politycznych w basenie Morza Śródziemnego i jedno z najbogatszych miast Europy. Republika Wenecka była najpotężniejszą i zarazem najtrwalszą z powstałych w średniowieczu miejskich komun włoskich. Jako jedno z nielicznych państw włoskich odegrała również wielką rolę w historii nie tylko Italii, ale całej Europy i basenu Morza Śródziemnego. Od czasów wypraw krzyżowych po zmagania z Imperium Osmańskim, dla Europy była Republika Wenecka głównym pośrednikiem i uczestnikiem kontaktów z muzułmańskim Bliskim Wschodem – zarówno tych pokojowych, jak i wojennych.

Reklama