Dunhuang

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Targ w Dunhuang

Dunhuang (chiń. 敦煌; pinyin Dūnhuáng) – miasto na prawach powiatu w Chinach, w prowincji Gansu, usytuowane w oazie; ok. 150 tys. mieszkańców. W przeszłości kluczowa stacja na jedwabnym szlaku.

Manuskrypty z jaskiń w Dunhuang – zbiory starożytnych manuskryptów odkryte w kompleksie buddyjskich jaskiń w pustynnym mieście Dunhuang w północno-zachodnich Chinach.Dynastia Song (chiń.: 宋朝; pinyin: Sòng Cháo; Wade-Giles: Sung Ch’ao) – dynastia panująca w Chinach od 960 do 1279 roku, po okresie Pięciu Dynastii i Dziesięciu Królestw, a przed panowaniem dynastii Yuan. Był to pierwszy rząd na świecie, który emitował pieniądz papierowy i pierwszy rząd chiński, który ustanowił stałą marynarkę wojenną. Za czasów tej dynastii po raz pierwszy użyto prochu strzelniczego, jak również odróżniono północ prawdziwą od magnetycznej.

Już w III wieku w mieście znajdowała się prężna kolonia mnichów buddyjskich.

Od początku V w. Dunhuang należał do państwa Beiliang (Północna dynastia Liang) w Liangzhou, którego władcą był Juqu Mengxun (niechińskiego pochodzenia). Miasto to stało się bramą, przez którą do Chin zaczął przedostawać się buddyzm. Sam władca stał się bardzo aktywnym buddystą i poświęcał wiele czasu i energii na propagowanie buddyzmu. Przypisuje mu się szesnastostopową figurę Buddy, którą postawił aby uczcić swoją matkę. Jego następcy (oraz kuzyni) byli także oddanymi buddystami.

Avataṃsaka sūtra lub Buddhāvataṃsaka sūtra; chin. (Da fang guang fo) huayan jing (大方廣佛華嚴經); kor. (Taebang gwangbul) hwaŏm kyŏng (화엄경); jap.(Daihōkōbutsu) kegon kyō ( ); wiet (Đại phương quảng phật hoa nghiêm kinh, Kinh Hoa nghiêm kinh; tyb.Sangs-rgyas phal-po-che shes-bya ba śin-tu-rgyas-pa-chen-pohi mdo ( ) – sanskryckie pismo mahajany, powstałe w Indiach ok. 200 r. Przybliżonym tłumaczeniem może być nazwa Sutra girlandowa.Północna dynastia Wei, chiń. 北魏朝 Běi Wèi Cháo – dynastia panująca w północnych Chinach w latach 386 - 535.

Najważniejszym mnichem buddyjskim w Liangzhou w tym okresie był Dharmakszema, który służył jako doradca Menxuna.

W pobliżu znajdują się Groty Mogao (Najwyższe Groty), znane też jako Qianfodong (Groty Tysiąca Buddów) słynne z zabytków sztuki buddyjskiej.

Zespół jaskiń[ | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Jaskinie Mogao.

Cały ten zespół znajduje się na urwisku płaskowyżu Mingsha Shan. Groty, a zachowało się ich 492, drążone były od IV do XIV wieku na pięciu poziomach na długości ok. 1 km. Widoczne są tu wpływy rzeźby indyjskiej, zwłaszcza w grotach wcześniejszych. Freski zajmują ok. 45 000 m, a oprócz nich w grotach jest ponad 2400 malowanych rzeźb. W grocie nr 16 odkryto ponad 40 000 zwojów z tekstami buddyjskimi, głównie sutrami (ale także taoistycznymi i konfucjańskimi). Teksty znajdują się obecnie w większej części w zachodnich muzeach. Freski ilustrują historie z sutr, przedstawiają buddów i także sceny z codziennego życia.

Dynastia Sui (chiń.: 隋朝; pinyin: Suí Cháo; 581-618) opanowała Chiny po okresie Dynastii Południowych i Północnych, kończąc trwający od upadku dynastii Han okres rozbicia. Dynastię Sui założył cesarz Wen. Jej stolicą był Chang’an.Polichromia – wielobarwna ozdoba malarska ścian, sufitów, podniebienia sklepień, rzeźb stosowana do dekoracji wewnętrznych i zewnętrznych. Polichromie wykonywano nie tylko na materiałach kamiennych i tynkach, ale także na drewnie, wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń w budownictwie sakralnym i świeckim.

Pierwsze freski (z ok. VI w.) przedstawiają sceny z życia Buddy Śakjamuniego, natomiast te z okresu dynastii Tang w przeważającej części ilustrują Zachodni Raj (skt Sukhawati). Innymi motywami są: budda Maitreja, ilutracje do Sutry Awatamsaki), Sutry Lotosu i do Sutry Wimalakirtinirdeśa. Malarstwo z epoki Tang (618-907) jest bardzo realistyczne. Szaty i biżuteria są niezwykle drobiazgowo oddane przez artystów. W tym okresie pojawiają się także pierwsze malowane mandale.

Hanyu pinyin – oficjalna transkrypcja standardowego języka mandaryńskiego (putonghua) – urzędowego języka Chin – na alfabet łaciński.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Rzeźby z gliny i następnie polichromowane przedstawiają buddów, bodhisattwów (zwłaszcza tysiącrękiego Awalokiteśwarę), arhatów (chin. luohan) i inne postacie z buddyjskiej mitologii.

Groty są przeważnie wykute na planie kwadratu lub prostokąta. Najwcześniejsze, czyli z okresu Północnej dynastii Wei (386 - 535) składają się z pomieszczeń średniej wielkości; posągi były umieszczone w rodzajach apsyd. Późniejsze podzielone są na kilka dużych pomieszczeń; rzeźby znajdują się przeważnie w ich części środkowej na piedestałach lub przy tylnej ścianie. W okresie dynastii Song groty były ze sobą połączone systemem balkonów i drabin. Posągi z okresu dynastii Wei wykazują silne wpływy sztuki indyjskiej; są płaskie i linearne, twarze są szerokie o długich nosach i bardzo ekspresyjnych łukach brwiowych. Ozdoby są symetryczne, częste są motywy liści i pojawiają się zwierzęta z chińskiej mitologii. W okresie dynastii Sui (581-618) poza figurami buddów i bodhisattwów po raz pierwszy pojawia się posąg Anandy. Jest to okres, w którym zaczęła się sinizacja sztuki grot. Ulega zmiana proporcji rzeźb; głowy i górna część ciała stają się większe. Ich bogata ornamentyka wręcz rzuca się w oczy. Z okresu dynastii Tang pochodzą największe posągi; największa postać buddy sięga 33,25 m.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Oaza (ze stgr. Ὄασις Óasis, pierwotnie prawdopodobnie z koptyjskiego wahe, ouahe – miejsce do zamieszkania) – teren o bardzo bujnej roślinności na obszarze pustyń i półpustyń. Występują one w miejscach, gdzie woda z rzek przenika do gruntu (oazy nadrzeczne) lub w miejscach, gdzie zwierciadło wody gruntowej znajduje się płytko lub sięga powierzchni gruntu, powodując występowanie zbiorników lub obszarów źródliskowych. Zakładane są także oazy sztuczne – w miejscach zasilanych wodami gruntowymi pozyskiwanymi poprzez studnie artezyjskie lub nawadnianych kanałami prowadzącymi wody rzeczne. Takie same działania pozwalają także powiększyć obszar oaz naturalnych.

Dzięki rozpiętości powstawania grot w czasie, można tu prześledzić ewolucję malarstwa chińskiego na przestrzeni wieków.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Manuskrypty z jaskiń w Dunhuang
  • Jaskinie Mogao
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Kenneth Ch'en. Buddhism in China. A Historical Survey. Str. 88
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Język chiński (chiń. upr. 汉语, chiń. trad. 漢語, pinyin Hànyǔ; lub chiń. upr./chiń. trad. 中文, pinyin Zhōngwén) – język lub grupa spokrewnionych języków (tzw. makrojęzyk), należących do rodziny chińsko-tybetańskiej.




    Warto wiedzieć że... beta

    Dharmakszema (ur. 385, zm. 433; skt Dharmakṣema; chiń. transliteracja 曇無讖 pinyin Tánwú chèn, tłumaczenie 竺法豐 Zhú Fǎfēng; jap. Donmusen) – mnich buddyjski z Indii, tłumacz i misjonarz działający w Chinach.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.
    Konfucjanizm (儒學, rúxué, lub 儒家, rújiā) – system filozoficzno-religijny zapoczątkowany w Chinach przez Konfucjusza (Kong Fuzi, Kongzi) w V wieku p.n.e., a następnie rozwinięty m.in. przez Mencjusza (konfucjanizm idealistyczny) i Xunzi (konfucjanizm realistyczny) w III wieku p.n.e. Konfucjanizm głosi, że zbudowanie idealnego społeczeństwa i osiągnięcie pokoju na świecie jest możliwe pod warunkiem przestrzegania obowiązków wynikających z hierarchii społecznej oraz zachowywania tradycji, czystości, ładu i porządku.
    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
    Fresk (z wł. fresco - świeży) – technika malarstwa ściennego polegająca na malowaniu na mokrym tynku farbami odpornymi na alkaliczne działanie zawartego w zaprawie wapna. Inne nazwy to al fresco i buon fresco.
    Budda Maitreja (skt. Maitreya मैत्रेय, pali Metteyya; chiń. Mílè (彌勒 jako budda – Mílèfó 彌勒佛, jako bodhisattwa – Mílè Púsa 彌勒菩薩; kor. Mirŭk (미륵); jap. Miroku; wiet. Di-lặc; tyb. རྒྱལ་བ་བྱམས་པ།, Wylie rgyal ba byams pa) – według przekazów buddyjskich będzie to następca Buddy Siakjamuniego, piąty budda naszej epoki (kalpy), który jako bodhisattwa obecnie przebywa w niebiosach Tuszita w Wewnętrznej Świątyni Pałacu Siedmiu Klejnotów.

    Reklama