Droga ekspresowa S3 (Polska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Droga ekspresowa S3droga ekspresowa w zachodniej części Polski na terenie województw: zachodniopomorskiego, lubuskiego i dolnośląskiego o planowanej długości 480,7 km, wytyczona południkowo ze Świnoujścia do Lubawki. Jednocześnie stanowi fragment międzynarodowej trasy E65, leżącej w transeuropejskim korytarzu transportowym.

viaTOLL (e-myto) – działający w Polsce elektroniczny system poboru opłat za przejazd drogami krajowymi. Opłata pobierana jest na wybranych odcinkach dróg i zasila Krajowy Fundusz Drogowy. Opłacie podlegają pojazdy samochodowe lub zespoły pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony oraz autobusy niezależnie od dopuszczalnej masy całkowitej. Pozostałe pojazdy mogą dobrowolnie przystąpić do systemu i regulować należność bezobsługowo zamiast płatności ręcznej w miejscach poboru opłat. Na system składają się bramy oraz urządzenia (zwane viaBOX i viaAUTO) umieszczone w pojazdach.Mota-Engil Central Europe S.A. – międzynarodowa firma budowlana wchodząca w skład Grupy Mota-Engil. Działa obecnie na terenie Polski, Czech, Słowacji oraz Węgier. Obszary biznesowe, w jakich funkcjonuje firma to budownictwo drogowe, budownictwo mostowe, budownictwo ogólne, nieruchomości, usługi środowiskowe, kolej, koncesje, kopalnie i prace elektroenergetyczne. Główna siedziba firmy mieści się w Krakowie.

Na całym odcinku posiada kategorię drogi krajowej i jest zarządzana przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA). Docelowo na całej swej długości będzie posiadała klasę techniczną S. Poza krótkimi odcinkami zaplanowana została jako droga o przekroju dwujezdniowym, czteropasmowym. Najdłuższy odcinek znajduje się na terenie województwa lubuskiego (odległość od granicy z zachodniopomorskim do granicy z dolnośląskim wynosi 184 km).

Donald Franciszek Tusk (ur. 22 kwietnia 1957 w Gdańsku) – polski polityk, od 2007 prezes Rady Ministrów, w 2014 nominowany do objęcia stanowiska przewodniczącego Rady Europejskiej (od 1 grudnia 2014).Kliniska Wielkie (niem. Groß Christinenberg) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie szczecińskim. W roku 2009 wieś liczyła 1 168 mieszkańców.

Dla pojazdów samochodowych oraz zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) do 3,5 tony przejazd S3 jest bezpłatny. Pojazdy o dmc powyżej 3,5 tony, a także autobusy niezależnie od dmc, podlegają na niej elektronicznemu systemowi poboru opłat viaTOLL.

Spis treści

  • 1 Przebieg drogi
  • 2 Historia budowy
  • 2.1 Świnoujście – Szczecin
  • 2.1.1 Obwodnica Troszyna, Parłówka i Ostromic
  • 2.1.2 Brzozowo – Miękowo
  • 2.1.3 Obwodnica Miękowa (Miękowo – Goleniów Północ)
  • 2.1.4 Goleniów Północ – Rzęśnica
  • 2.2 Rzęśnica – Szczecin Klucz (A6)
  • 2.3 Szczecin Klucz – Gorzów Wielkopolski Północ
  • 2.4 Gorzów Wielkopolski Północ – Gorzów Wielkopolski Południe
  • 2.5 Gorzów Wielkopolski – Sulechów
  • 2.5.1 Gorzów Wielkopolski Południe – Międzyrzecz Północ
  • 2.5.2 Obwodnica Międzyrzecza
  • 2.5.3 Międzyrzecz Południe – Sulechów
  • 2.6 Sulechów – Nowa Sól
  • 2.6.1 Sulechów ― Zielona Góra Północ
  • 2.6.2 Zielona Góra Północ – Niedoradz
  • 2.6.3 Niedoradz – Nowa Sól Południe
  • 2.7 Nowa Sól Południe – Legnica Południe
  • 2.7.1 Nowa Sól Południe – Kaźmierzów
  • 2.7.2 Lubin Północ – Legnica Południe
  • 2.8 Legnica Południe – Bolków
  • 2.8.1 Legnica Południe – Jawor
  • 2.8.2 Jawor – Bolków
  • 3 Odcinki nieoznaczone jako droga S3
  • 3.1 Obwodnica Międzyzdrojów
  • 3.2 Obwodnica Wolina
  • 4 Odcinki w budowie
  • 4.1 węzeł Szczecin Kijewo
  • 4.2 Kaźmierzów – Lubin Północ
  • 4.3 Bolków – Lubawka (granica z Czechami)
  • 5 Odcinki w przetargu
  • 5.1 Odcinek północny
  • 5.2 Inwestycje w latach 2007–2012
  • 6 Zobacz też
  • 7 Przypisy
  • 8 Linki zewnętrzne
  • Przebieg drogi[ | edytuj kod]

    Prowadzi południkowo od zespołu portów morskich Świnoujście-Szczecin na północy, wzdłuż zachodniej granicy państwa, przez ośrodki miejskie Gorzowa Wielkopolskiego i Zielonej Góry oraz Zagłębie Miedziowe do granicy z Czechami na południu. Za pośrednictwem linii promowych obsługiwanych przez Terminal Promowy w Świnoujściu zapewnia najkrótsze bezpośrednie połączenie południowej Skanii (E65 w Ystad oraz E22 w Trelleborgu) z północnymi Czechami (rejon Hradca Kralove i Pardubic), Pragą (D11) oraz portami basenu Morza Śródziemnego.

    Międzyrzecz (łac. Meserici, Mederecensis, niem. Meseritz) – miasto w woj. lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Międzyrzecz. Położone na Pojezierzu Lubuskim, między rzekami Obrą i Paklicą.Paszowice (niem. Poischwitz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie jaworskim, w gminie Paszowice.

    Północna część S3 w Szczecinie i okolicy włączona jest w sieć autostrad europejskich za pośrednictwem autostrady A6, z którą droga posiada wspólny przebieg pomiędzy węzłami Rzęśnica i Klucz (15,2 km). Środkowa część włączona jest poprzez autostradę A2 (węzeł Jordanowo), a południowa poprzez autostradę A4 i projektowaną A18 (węzeł Legnica Południe). Droga stanowi fragment szlaku łączącego aglomerację szczecińską z Trójmiastem (wraz z budowaną drogą ekspresową S6), za pośrednictwem autostrady A2 połączy ją również z aglomeracją poznańską, łódzką i warszawską, a przez autostradę A4 z aglomeracją wrocławską, GOP-em oraz aglomeracją krakowską.

    Kamienna Góra (tuż po wojnie Kamienogóra bądź Kamieniogóra, niem. Landeshut) – miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie kamiennogórskim, w Kotlinie Kamiennogórskiej, u podnóża Gór Kruczych będących częścią Gór Kamiennych w Sudetach Środkowych.Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

    Historia budowy[ | edytuj kod]

    Skrzyżowanie w Kliniskach od strony Świnoujścia, istniejące do 2020 roku. Za białym samochodem widoczny znak początku drogi ekspresowej.

    Idea budowy autostrady równolegle do linii Odry po raz pierwszy pojawiła się w drugiej połowie lat 30. XX wieku i została ujęta w planach władz III Rzeszy dotyczących budowy sieci Reichsautobahn. Na przestrzeni dekady opracowano co najmniej trzy koncepcje przebiegu jej trasy. Pierwsze plany zakładały budowę autostrady ze Szczecina do Zgorzelca, z bliżej nieokreślonym terminem realizacji (jednak na pewno po roku 1941). Kolejny projekt zakładał wytyczenie autostrady RAB 48 relacji Szczecin – Liberec. Natomiast w koncepcji z 1941, po trasie wcześniejszej RAB 48 zaplanowano przebieg trzech autostrad: RAB 99 (Szczecin – RAB 59), RAB 98 (RAB 59 – Zgorzelec) i RAB 137 (Zgorzelec – Liberec). Z uwagi na brak wystarczających środków finansowych żadna z tych wizji nigdy nie została zrealizowana.

    Dopuszczalna masa całkowita (dmc.) – według kodeksu drogowego największa, określona właściwymi warunkami technicznymi, masa pojazdu, obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze.Województwo lubuskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, województwo o najmniejszej liczbie ludności – według danych z 31 grudnia 2012 r. miało 1,02 mln mieszkańców. Obejmuje obszar o powierzchni 13 987,88 km². Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski, a władz samorządu województwa – Zielona Góra.

    Kolejny pomysł budowy tego typu drogi pojawił się po zakończeniu II wojny światowej. Sformułował go w połowie 1945 inż. Eugeniusz Buszma, a szczegółowo opisał we wrześniu 1945 na łamach „Przeglądu komunikacyjnego”. Jej trasa również nie do końca pokrywała się z przebiegiem S3, bowiem w założeniu Buszmy droga ta, o długości 200 km, wiodła z Poznania do Szczecina, mając stanowić część planowanej sieci polskich autostrad, jako autostrada IV rzędu. Techniczne parametry tej drogi zostały przedstawione w styczniu 1946 w dwóch pierwszych numerach pisma „Drogownictwo”, lecz także pozostała ona jedynie w planach.

    Droga wojewódzka nr 111 (DW111) - droga wojewódzka w województwie zachodniopomorskim łącząca miejscowość Święta położoną nad Odrą-Domiążą z zachodnią obwodnicą Goleniowa oraz drogami ekspresowymi S3 i S6. Droga została wydzielona z przebiegu drogi wojewódzkiej nr 113 z dniem 1 stycznia 2013 roku.Agencja Budowy i Eksploatacji Autostrad – urząd administracji rządowej w Polsce powołany jako urząd centralny do zarządzania i budowy autostrad.

    Następne plany dotyczące budowy drogi wzdłuż zachodniej granicy Polski zaprezentowano w 1963 i 1971 („Drogownictwo” nr 8/1971), a ich trasy były bardzo zbliżone do ostatecznego korytarza S3. W koncepcji z 1971 – autorstwa mgr inż. Eugeniusza Buszmy – drogę nazwano „magistralą” i określono, że będzie ona posiadała jedną lub dwie jezdnie. Narzędziem do realizacji tego zamierzenia miała być Decyzja Nr 7/76 Prezydium Rządu z dnia 23 stycznia 1976 r. w sprawie rozwoju transportu samochodowego oraz budowy dróg publicznych w latach 1976–1980. Był to pierwszy moment, gdy faza koncepcyjna miała przełożenie na rozpoczęcie robót wykonawczych.

    Drogi krajowe w Polsce – główna sieć dróg kołowych w Polsce, jedna z kategorii dróg publicznych, umożliwiających krajową i międzynarodową komunikację kołową pomiędzy dużymi miastami oraz ogólnodostępnymi przejściami granicznymi, rekomendowana do ruchu długodystansowego i tranzytowego. Obejmuje także autostrady i drogi ekspresowe.Port morski Świnoujście – polski port morski położony nad Zatoką Pomorską, na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego, na wyspach Uznam i Wolin. Port usytuowany w cieśninie Świny, w Świnoujściu, w województwie zachodniopomorskim. W porcie znajduje się nabrzeże przeładunkowe, terminal pasażerski oraz przystań jachtowa.

    Na przełomie 1976 i 1977 rozpoczęto budowę drogi E14 od węzła Rzęśnica do Goleniowa wraz z obwodnicą tej miejscowości o długości 20,8 km.

    20 lipca 1979 oddano do ruchu dwujezdniowy odcinek Rzęśnica – Rurka i jednojezdniową obwodnicę Goleniowa, zaś w kolejnych latach dobudowano drugą jezdnię obwodnicy, co okazało się największą inwestycją drogową w tym regionie przed 1989. Droga posiadała skrzyżowania jednopoziomowe.

    Na kolejny krok trzeba było czekać dekadę. 14 czerwca 1985 Prezydium Rządu powzięło Postanowienie nr 55/85 w sprawie kierunkowego układu autostrad i dróg ekspresowych oraz prac przygotowawczych do ich realizacji wraz z załącznikami, w których zawarto kierunkowy układ autostrad i dróg ekspresowych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a trasę E14 relacji „/Ystad/ Świnoujście-Szczecin-Zielona Góra-Legnica-Bolków-Lubawka /Praha/” określono, jako drogę ekspresową (załącznik nr 1). Do realizacji w pierwszej kolejności przewidziano łącznie 40 km tej drogi: 16 km między Świnoujściem i Szczecinem oraz 24 km między Szczecinem i Gorzowem Wlkp. (załącznik nr 3). Z drugiego z tych odcinków udało się zrealizować jedynie jednojezdniowe drogowe obejście wsi, leżących na północ od Gorzowa (Baczyny i Marwic). Poza wspomnianym wyżej planem, w 1985 rozpoczęto budowę odcinków jednojezdniowych dróg pomiędzy Sulechowem i Trasą Północną w Zielonej Górze (13,4 km) oraz Zieloną Górą i Niedoradzem.

    Aglomeracja łódzka – aglomeracja monocentryczna w środkowej części województwa łódzkiego, z miastem centralnym Łodzią.Kaczawa (niem. Katzbach, dawniej Kacbacha) – rzeka w południowo-zachodniej Polsce, na Śląsku, lewy dopływ Odry. Przepływa przez województwo dolnośląskie. Swoje źródła ma w Górach Kaczawskich (Góry Ołowiane – pn. stok zalesionej góry Turzec), powyżej Kaczorowa.

    Dalsza część budowy miała już miejsce w czasach III RP. Na początku lat 90., na fali zmian systemowych w Polsce, budowa drogi wzdłuż zachodniej granicy stała się jednym z priorytetów. 28 września 1993 rząd Hanny Suchockiej rozporządzeniem ustalił kierunkowy układ sieci autostrad i dróg ekspresowych, w którym drogę relacji „Szczecin-Zielona Góra-Legnica-Bolków-Lubawka (Praha)” określono, jako autostradę A3, a drogę relacji „(Ystad) Świnoujście-Szczecin”, jako drogę ekspresową.

    Lubin (niem. Lüben) – miasto i gmina w południowo-zachodniej Polsce, na Śląsku (Dolnym Śląsku), w województwie dolnośląskim, siedziba powiatu lubińskiego, gminy miejskiej i gminy wiejskiej Lubin. Jest to drugie miasto pod względem liczby mieszkańców (po Legnicy) w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym, piąte w województwie dolnośląskim i pięćdziesiąte w Polsce.Troszyn (do 1945 niem. Alt Tessin) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Wolin.

    Ustalenia te potwierdził 23 stycznia 1996 rząd Józefa Oleksego w drodze rozporządzenia, w którym utrzymano przebieg ww. dróg, a dodatkowo po raz pierwszy użyto pojęcia „droga ekspresowa S3" dla określenia odcinka „(Malmö)-Świnoujście-Szczecin”. Nazwa A3 w odniesieniu do odcinka na południe od Szczecina pozostała bez zmian.

    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).Droga wojewódzka nr 374 (DW374) – droga wojewódzka w województwie dolnośląskim o długości 33 kilometrów łącząca Jawor ze Świebodzicami. Droga biegnie przez powiaty jaworski i świdnicki.

    W kwietniu 1998 Generalna Dyrekcja Dróg Publicznych (GDDP) opublikowała raport pod nazwą „Strategia utrzymania i rozwoju sieci dróg krajowych do 2015 r.”, w którym oszacowała ruch na planowanej autostradzie A3 na 3–4 tys. pojazdów na dobę, a więc znacznie mniej, niż poziom uznawany za opłacalny w przypadku autostrady płatnej przez inwestora prywatnego (powyżej 15 tys. pojazdów na dobę). Skutkiem tego raportu było przesunięcie w planach rządowych terminu budowy A3 na okres po 2015, co oznaczało, że utraciła ona priorytetowy status. Potwierdzeniem tego było odstąpienie przez Agencję Budowy i Eksploatacji Autostrad od przetargu na wykonanie map numerycznych niezbędnych przy pracach związanych z lokalizacją drogi.

    E65 - trasa europejska wiodąca z północy na południe Europy. Łączy miasto Malmö w Szwecji, będące ważnym ośrodkiem gospodarczym i portowym, z południem Europy, a dokładniej z miejscowością Chania w Grecji.Niedoradz – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie nowosolskim, w gminie Otyń. Wieś typu owalnicy.

    Dane te były jednak diametralnie odmienne od prognozy ruchu, wykonywanej w ramach unijnego programu TransLofs, wedle której dobowe natężenie ruchu na północnym odcinku planowanej A3 miałoby wynosić od maksymalnie 35 tys. (Świnoujście – Szczecin) do co najmniej 17 tys. (Szczecin – węzeł A3 z A2). Badania te przeprowadzone były także w ramach kilku innych unijnych programów: Baltic Bridge, Oderregio i Matros. Ich wyniki jednoznacznie wskazywały, że nie ma żadnych merytorycznych przeszkód przed wpisaniem jej w narodowy program budowy autostrad. Zdaniem ekspertów analizy wykonane przez GDDP i Ministerstwo Transportu nie obejmowały ruchu na A3 generowanego z autostrad niemieckich, mostowej przeprawy przez cieśninę Sund oraz z tzw. Trójkąta Nordyckiego (systemu kolejowo-drogowego w kilku państwach UE).

    Gorzyczki – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim, w gminie Gorzyce, przy granicy z Czechami. Historia miejscowości ściśle wiąże się z dziejami odległego o około 10 km Wodzisławia i ziemi wodzisławskiej. Gorzyczki są dość dużą wsią i liczą obecnie około 2000 mieszkańców.Skwierzyna (niem. Schwerin an der Warthe) – miasto w zachodniej Polsce, w woj. lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Skwierzyna. Miasto jest położone na pograniczu Pojezierza Wielkopolskiego i Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej, przy ujściu rzeki Obry do Warty.

    Co więcej, z raportu „Synteza Wyników Generalnego Pomiaru Ruchu 2000 na drogach krajowych” sporządzonego na przełomie 2000 i 2001 na zlecenie GDDP wynikało, że średni dobowy ruch pojazdów samochodowych na szlaku E65 w granicach Polski wyniósł ponad 8 600 pojazdów. Ponadto A3 znalazła ważne miejsce w strategiach rozwoju województw zachodniej części kraju.

    Aglomeracja krakowska – aglomeracja monocentryczna w południowej Polsce, w województwie małopolskim, obejmująca miasto centralne Kraków oraz okoliczne zurbanizowane gminy.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Przełom nastąpił na początku nowego tysiąclecia, bowiem rząd Jerzego Buzka rozporządzeniem z 21 września 2001 zasadniczo zmienił układ sieci autostrad, dróg ekspresowych oraz dróg o znaczeniu obronnym. W akcie tym zrezygnowano z budowy autostrady A3, w zamian tego cały odcinek ze Świnoujścia do Lubawki oznaczony został, jako droga ekspresowa S3. Przeważyły więc argumenty o szacowanym relatywnie niskim – w porównaniu z innymi planowanymi autostradami – natężeniem ruchu drogowego, a co za tym idzie nieopłacalnością budowy płatnej autostrady A3. Dlatego we wszystkich późniejszych rozporządzeniach Rady Ministrów (z 26 sierpnia 2003, z 15 maja 2004, z 13 lutego 2007 i z 20 października 2009) droga wzdłuż zachodniej granicy posiada status drogi ekspresowej i oznaczenie S3, a rozporządzenia te doprecyzowywały jedynie jej przebieg. W wyniku tego jedyną polską autostradą relacji północ-południe pozostaje autostrada A1 GdańskGorzyczki.

    Euro, ευρώ, евро (znak: €, kod ISO 4217: EUR) – nazwa przyjęta na posiedzeniu w Madrycie w grudniu 1995 roku – wspólna waluta europejska wprowadzona w miejsce walut krajowych. W formie gotówkowej została wprowadzona w obieg 1 stycznia 2002 r.Skania (szw. Skåne län) to jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (län). Graniczy z regionami Halland, Kronoberg i Blekinge. Region połączony jest z duńską wyspą Zelandią i Kopenhagą mostem nad cieśniną Sund (Öresundsbron). Siedzibą jego władz (residensstad) jest Malmö, lecz niektóre biura zarządu regionu (länsstyrelsen) znajdują się także w Kristianstad.

    Na przełomie sierpnia i września 2005 w lubuskich mediach regionalnych pojawiły się wątpliwości na temat realności budowy trasy S3. Wywołane one zostały ujawnieniem Studium Zagospodarowania Przestrzennego, przygotowanym przez Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury. Autorzy studium proponowali rezygnację z dotychczasowej koncepcji przebiegu drogi S3, w jej miejsce wskazując pilniejszą potrzebę budowy autostrady ze Szczecina przez Gorzów Wielkopolski, Poznań i Wrocław do granicy czeskiej. Wizja ta oznaczałaby ominięcie przez nową trasę środkowej i południowej części województwa lubuskiego oraz Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego. Wywołało to protesty władz Gorzowa, Zielonej Góry oraz mniejszych miast, a Sejmik Województwa Lubuskiego uznał koncepcję przedstawioną w studium za sprzeczną ze strategią województwa i godzącą w interes regionu.

    Autostrady i drogi ekspresowe w Polsce stanowią część sieci dróg krajowych. Klasy autostrady i drogi ekspresowej przeznaczone są dla najważniejszych dróg krajowych obsługujących ważne relacje międzyregionalne i międzynarodowe. Obecnie (3 listopada 2013) oddanych do użytku jest 1426 km autostrad oraz 1243,05 km dróg ekspresowych.Południk geograficzny – linia na powierzchni Ziemi o kształcie zbliżonym do półokręgu, która łączy oba bieguny, o długości ok. 20 tys. km, wyznaczająca kierunek północ-południe i przecinająca prostopadle równik. Południkiem miejscowym (danego punktu Ziemi) jest południk przechodzący przez dane miejsce. Żaden z południków nie jest szczególnie wyróżniony. Za południk początkowy (zerowy) przyjęto w 1884 roku południk przechodzący przez obserwatorium w Greenwich. Płaszczyzna południka 0° i 180° dzieli kulę ziemską na dwie półkule – wschodnią i zachodnią.

    9 listopada 2005 nowy Minister Transportu i Budownictwa Jerzy Polaczek zadeklarował, że budowa trasy S3 według pierwotnego projektu jest priorytetem jego resortu na lata 2006–2009.

    Budowa czeskiej autostrady D11, mającej stanowić kontynuację drogi ekspresowej S3, początkowo przewidywana była w latach 2008–2012. Łączyć się z nią ma odcinek Bolków – Lubawka po polskiej stronie. Jego częścią będą dwa tunele, w tym jeden z najdłuższych w Polsce, w Starych Bogaczowicach. Szacowany koszt budowy odcinka to ok. 2,7 miliarda zł.

    Ministerstwo Infrastruktury – polskie ministerstwo powstałe 19 października 2001 i istniejące w rządzie Leszka Millera i w rządach Marka Belki. Stanowisko Ministra Infrastruktury i Ministerstwo Infrastruktury zostało zniesione na mocy rozporządzenia Rady Ministrów 31 października 2005. Obowiązki konstytucyjne i ustawowe ministerstwa przejął Minister Transportu i Budownictwa, a od 5 maja 2006 Minister Transportu, Minister Gospodarki Morskiej i Minister Budownictwa.Jezdnia – część drogi kołowej przeznaczonej dla ruchu pojazdów. Może składać się z jednego lub kilku pasów ruchu. Częścią jezdni nie są wydzielone torowiska.

    9 października 2006 w drodze przetargu wyłoniono projektanta „koncepcji programowej drogi ekspresowej S3 na odcinku Nowe Miasteczko – Legnica (ul. Chojnowska)” o długości 63 km.

    3 stycznia 2007 Rada Ministrów zatwierdziła plan inwestycji drogowych w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko na lata 2007–2015. Na liście wspieranych projektów znalazła się m.in. budowa trasy S3 na odcinku Legnica – Lubawka, który miałby powstać w latach 2013–2015 za ok. 300 mln .We wrześniu 2008 GDDKiA poinformowała o opracowaniu czterowariantowej koncepcji programowej przebiegu drogi na odcinku Legnica (A4) – Lubawka (granica państwa) o długości ok. 68 km.

    Autostrada A18 - polska autostrada, w południowo-zachodniej części kraju, w województwach lubuskim i dolnośląskim. Biegnie III transeuropejskim drogowym korytarzem transportowym, w ciągu drogi międzynarodowej E36, od granicy z Niemcami Olszyna-Forst (łączy się tutaj z niemiecką A15 w kierunku Berlina) przez obszar Borów Dolnośląskich do węzła Krzyżowa k. Bolesławca - gdzie łączy się z autostradą A4. Odcinek Olszyna - Krzyżowa ma długość ok. 78 km. Zaplanowana została jako droga o przekroju dwujezdniowym, czteropasowym. Parametry autostrady (m.in. dwie dwupasowe jezdnie) na całej długości miałaby uzyskać dopiero po zakończeniu przebudowy, po roku 2013. Do tego czasu ma pozostać oznakowana jako droga krajowa nr 18.Transformacja systemowa w Polsce – ogół zmian zapoczątkowanych w Polsce w latach 80. XX wieku, które ukierunkowane są na budowę wolnego rynku, stworzenie społeczeństwa obywatelskiego oraz demokratyzację.

    W 2007 w mediach pojawiła się informacja, że szczeciński oddział GDDKiA planował włączenie drogi S3 w ciąg autostrady A6 w węźle Goleniów Północ, gdzie miałyby się łączyć drogi ekspresowe – S3 i S6 oraz projektowane Zachodnie Drogowe Obejście Szczecina i poprowadzenie jej wspólnym śladem aż do węzła Szczecin-Klucz. 28 listopada 2012 premier Donald Tusk potwierdził rządowe plany rozpoczęcia budowy odcinka Nowa Sól – Lubawka w roku 2015 i jej zakończenia w 2017

    Bolków (niem. Bolkenhain) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie jaworskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Bolków, nad Nysą Szaloną (prawym dopływem Kaczawy) w odległości około 6 km od jej źródła. Historycznie leży na Dolnym Śląsku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. jeleniogórskiego. Bolków należy do Euroregionu Nysa.Polkowice (niem. Polkwitz) – miasto leżące na Dolnym Śląsku, w woj. dolnośląskim, w powiecie polkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Polkowice. Położone przy trasie E65 (droga krajowa nr 3), na południowo-wschodnim skraju Wzgórz Dalkowskich w kierunku Doliny Szprotawy. Stanowi jeden z głównych ośrodków przemysłowych Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego. Na terenie miasta znajduje się podstrefa Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

    Na przełomie roku 2012 i 2013 złożono wnioski o wydanie Zezwoleń na Realizację Inwestycji Drogowej (ZRID) dla następujących inwestycji:

  • zachodniej jezdni obwodnicy Gorzowa Wlkp. – 11,66 km (wniosek złożony 8 lutego 2013, zatwierdzony 28 stycznia 2014) 30 września 2014 podpisano umowę na budowę brakującej jezdni obwodnicy. Zwycięzca przetargu – przedsiębiorstwo Dragados SA ma zrealizować zadanie w ciągu 22 miesięcy (z wyłączeniem okresów zimowych). Planowane ukończenie inwestycji w połowie 2017 roku.
  • zachodniej jezdni obwodnicy Międzyrzecza – 6,37 km wraz z węzłem Międzyrzecz Zachód z DW137 (wniosek złożony 30 października 2012, Wojewoda Lubuski wydał ZRID 23 grudnia 2013)
  • 5 czerwca 2013 ogłoszono przetargi ograniczone na realizację wyżej wymienionych inwestycji.

    Województwo dolnośląskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw, ze stolicą we Wrocławiu. Zostało utworzone w 1999 roku z ziem poprzednich województw wrocławskiego, legnickiego, jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i części leszczyńskiego oraz kaliskiego. Województwo to jest położone na południowym zachodzie Polski, obejmuje zachodnią część historycznego Śląska, czyli Dolny Śląsk, a także Ziemię kłodzką, wschodnie Łużyce Górne oraz niewielki skrawek historycznej Saksonii (Bogatynia i okolice).Obra – nizinna rzeka w zachodniej Polsce, lewy dopływ Warty, zlewnia w górnym odcinku III rzędu, w dolnym – II rzędu,

    21 czerwca 2013 zostały ogłoszone trzy przetargi na realizację drugiej jezdni odcinka Sulechów – Nowa Sól Południe (43,99 km), który został podzielony na trzy etapy:

  • Sulechów (DK32) – Zielona Góra Północ (DK32); 13,39 km, Wojewoda Lubuski wydał ZRID 15 lipca 2014
  • Zielona Góra Północ – Niedoradz; 13,31 km,
  • Niedoradz – Nowa Sól Południe; 17,29 km.
  • 23 sierpnia 2013 ogłoszono przetargi ograniczone a 19 grudnia 2014 podpisano umowę na realizację odcinków:

  • Nowa Sól PołudnieGaworzyce (16,4 km, z węzłami Nowa Sól Południe i Nowe Miasteczko),
  • Gaworzyce – Kaźmierzów [16,9 km, z węzłami Gaworzyce, Drożów (Głogów Zachód) i Potoczek (Głogów Południe)].
  • 30 sierpnia 2013 ogłoszono przetargi ograniczone na realizację odcinków:

    Przetarg ograniczony – forma przetargu charakteryzująca się skierowaniem zaproszenia do składania ofert do ograniczonego kręgu podmiotów. Ograniczenie to może być dokonywane np. poprzez wskazanie w publicznym ogłoszeniu przesłanek, których spełnienie dopuszcza do złożenia oferty, czy też poprzez kierowanie indywidualnych zaproszeń do określonych podmiotów. W przypadkach dotyczących gospodarki podmiotów sektora publicznego często sposób przeprowadzenia przetargu ograniczonego jest szczegółowo uregulowany prawem, np. w zakresie zamówień publicznych, zbywania nieruchomości czy sprzedaży wierzytelności.Goleniów (tuż po wojnie Gołonóg, niem. Gollnow) – miasto w zachodniej części woj. zachodniopomorskiego, w powiecie goleniowskim, położone nad rzeką Iną, na Pobrzeżu Szczecińskim, 35 km na północny wschód od Szczecina. Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Goleniów i dziesiątym ośrodkiem miejskim województwa (pod względem liczby ludności). Nieopodal biegną drogi krajowe nr 3 i nr 6, a w pobliskich Glewicach znajduje się port lotniczy Szczecin-Goleniów.
  • Kaźmierzów – Lubin Północ (14,4 km, z węzłami Kaźmierzów, Polkowice i Lubin Północ),
  • Lubin Północ – Lubin Południe (11,3 km, z węzłami Lubin Zachód i Lubin Południe),
  • Lubin Południe – Legnica II (A4) (22,6 km, z węzłami Legnica Północ i Legnica Zachód) oraz węzeł Legnica II (2,42 km).
  • 14 sierpnia 2014 ogłoszono przetargi ograniczone na realizację odcinka Legnica – Bolków. Długość: ok. 35,8 km. Odcinek podzielono na 2 zadania:

    Aglomeracja poznańska – aglomeracja monocentryczna w zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim, obejmująca miasto centralne Poznań oraz okoliczne zurbanizowane gminy.Upadłość (potocznie bankructwo, plajta) – procedura wszczynana w razie niewypłacalności dłużnika, polegająca głównie na wspólnym dochodzeniu roszczeń przez wszystkich jego wierzycieli. Upadłość to tzw. egzekucja uniwersalna prowadzona na rzecz wszystkich wierzycieli dłużnika, ze wszystkich składników jego majątku jednocześnie. Tym właśnie upadłość różni się od egzekucji syngularnej prowadzonej przez niektórych tylko wierzycieli i tylko z poszczególnych składników majątku dłużnika. Trzecim w systematyce rodzajem egzekucji sądowej (wprowadzonym do procedury cywilnej w 2005 roku) jest egzekucja generalna w trybie art. 1064 i nast. kpc, tj. egzekucja przez zarząd przymusowy. Egzekucja generalna lokuje się niejako pomiędzy dwoma wcześniej wspomnianymi trybami egzekucji i posiada pewne cechy każdej z nich, i tak np. egzekucja generalna obejmuje skutkami zajęcia wszystkie składniki majątku dłużnika tak jak w przypadku egzekucji uniwersalnej, lecz jest prowadzona nie na rzecz wszystkich wierzycieli dłużnika, a jedynie na rzecz poszczególnych wierzycieli egzekwujących, tj. posiadających tytuł wykonawczy, czyli analogicznie jak w przypadku egzekucji syngularnej.
  • Legnica IIJawor II (19,73 km, z węzłami Jawor i Jawor II)
  • Jawor II – Bolków (16,105km, z węzłami Paszowice i Bolków)
  • Świnoujście – Szczecin[ | edytuj kod]

    Za najdłuższą, ponad 200-kilometrową część drogi położoną w zachodniopomorskim oraz na północy lubuskiego odpowiada szczeciński oddział GDDKiA.

    Głogów (łac. Glogovia, niem. Glogau, czes. Hlohov) – miasto i gmina w zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, położone na Dolnym Śląsku, siedziba powiatu głogowskiego oraz gminy wiejskiej Głogów. Umiejscowione nad rzeką Odrą. Głogów jest szóstym co do wielkości miastem w województwie.Góry Wałbrzyskie (332.42, niem. Waldenburger Bergland, też Waldenburger Gebirge) – pasmo górskie w Sudetach Środkowych, w całości w Polsce; najwyższy szczyt – Borowa, 853 m n.p.m.

    Obwodnica Troszyna, Parłówka i Ostromic[ | edytuj kod]

    Początkowo obwodnica Troszyna, Parłówka i Ostromic posiadała długość 6,131 km, z czego 4,205 km stanowiła droga dwujezdniowa. 26 stycznia 2009 nastąpiło otwarcie wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu ograniczonym na budowę odcinka, wyniki przetargu miały być ogłoszone w kwietniu 2009. 5 sierpnia 2009 Wojewoda Zachodniopomorski wydał pozwolenie na budowę dla tej inwestycji objęte klauzulą natychmiastowej wykonalności. 28 sierpnia 2009 GDDKiA Oddział Szczecin zaprosiła wszystkich 12 oferentów do II etapu przetargu, który miał zostać zakończony 8 października 2009, a następnie 14 października 2009. Ostatecznie wpłynęło 6 ofert, zaś najkorzystniejszą złożył Budimex Dromex SA, z którym 20 listopada 2009 podpisano umowę z terminem wykonania 21 miesięcy od rozpoczęcia robót. 1 grudnia 2009 inwestor przekazał wykonawcy plac budowy. 13 lipca 2011 nastąpiło udostępnienie tego odcinka dla ruchu.

    Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.Frankfurt nad Odrą (niem. Frankfurt (Oder), dawniej Frankfurt an der Oder) – miasto na prawach powiatu, leżące na zachodnim brzegu Odry, we wschodniej części Niemiec w kraju związkowym Brandenburgia. Leży na wysokości od 19 do 135 m n.p.m. i wraz z polskimi Słubicami (które do 1945 stanowiły jego wschodnią dzielnicę) tworzy aglomerację transgraniczną liczącą ok. 85 tys. mieszkańców. Miasto jest siedzibą Europejskiego Uniwersytetu Viadrina.

    Brzozowo – Miękowo[ | edytuj kod]

    Długość: 22,4 km; przetarg ogłoszono w październiku 2015. 18 grudnia 2017 została podpisana umowa na realizację odcinka z przedsiębiorstwem Budimex o wartości 360,54 mln zł z planowanym zakończeniem prac wiosną 2021 roku. W 2021 rządowe media podały za możliwe oddanie odcinka do normalnego ruchu w drugiej połowie kwietnia tego samego roku. Budowa odcinka zakończyła się 27 kwietnia 2021 r.

    Dziwna – cieśnina o długości 32,4 km łącząca wody Zalewu Szczecińskiego z Morzem Bałtyckim. Oddziela wyspę Wolin od stałego lądu po jej wschodniej stronie. Dziwna odbiera wody z cieśniny zwanej Głębokim Nurtem. Względem pozostałych dwóch cieśnin Zalewu Szczecińskiego (Piany i Świny) znajduje się najdalej na wschód.Tunel – budowla komunikacyjna w postaci długiego korytarza, podziemna lub podwodna, wykonana metodą odkrywkową lub drążenia, umiejscowiona pod przeszkodą. Tunele to najczęściej budowle geotechniczne mające swoje wyloty na powierzchni ziemi.

    Obwodnica Miękowa (Miękowo – Goleniów Północ)[ | edytuj kod]

    Obwodnica Miękowa o długości 4,1 km jest w całości drogą dwujezdniową. Posiada jedno bezkolizyjne skrzyżowanie w postaci węzła Miękowo, zlokalizowanego na północ od wsi. 27 maja 2009 Wojewoda Zachodniopomorski wydał pozwolenie na budowę. 22 czerwca 2009 GDDKiA Oddział Szczecin ogłosiła przetarg na realizację inwestycji. 3 sierpnia 2009 zaprosiła wszystkich 10 oferentów do 2. etapu postępowania, które 21 września 2009 wygrało przedsiębiorstwo Strabag. Umowa z wykonawcą została podpisana 26 listopada 2009, który na ukończenie budowy miał 20 miesięcy (z wyłączeniem okresów zimowych). 15 lipca 2011 nastąpiło otwarcie dla ruchu zachodniej jezdni obwodnicy, a 16 grudnia 2011 oddano do użytku drugą jezdnię, węzeł drogowy w północnej części obwodnicy i drogi wspomagające.

    Czechy (czes. Čechy, łac. Bohemia, niem. Böhmen) – jedna z trzech historycznych ziem czeskich (krajów Korony Świętego Wacława), wraz z Morawami i Śląskiem Czeskim wchodząca w skład dzisiejszych Czech. W okresie największego rozwoju terytorialnego państwa czeskiego do Korony Królestwa Czech - Coronae Ragni Bohemie - powołanej do życia 7. 4. 1348 r. i de iure istniejącej do 1918 r. - należały, oprócz Królestwa Czech (Czech), Margrabstwa Morawskiego (Moraw), Księstwa Śląskiego (Śląska) także Margrabstwo Dolnych i Górnych Łużyc (do 1635), a także: Margrabstwo Brandenburskie (Brandenburgia, do 1415 r.), Księstwo Luksemburg (do lat 60. XV w.) oraz Górny Palatynat i Vogtland. Ziemie te (z wyjątkiem dwóch ostatnich) określano mianem krajów koronnych. Jądrem Korony były Czechy (królestwo Czeskie), a pozostałe kraje określano mianem krajów pobocznych Korony.Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście SA (nieoficjalnie Zarząd Portu Szczecin-Świnoujście) – spółka pożytku publicznego zarządzająca portem Szczecin i portem Świnoujście.

    Goleniów Północ – Rzęśnica[ | edytuj kod]

    Węzeł Święta dróg S3 i DW111 na zachód od Goleniowa

    W skład tej trasy wchodził dwujezdniowy odcinek z kilkoma kolizyjnymi skrzyżowaniami oraz „dzikimi” leśnymi parkingami i barami (budowany w latach 1976–1982, sukcesywnie modernizowany). Ostatni przetarg dotyczył dostosowania trasy Goleniów Północ – Rzęśnica o długości 19 km do pełnych parametrów drogi ekspresowej wraz z budową nowego węzła drogowego Kliniska oraz przebudową węzła Rzęśnica. 18 grudnia 2017 została podpisana umowa z przedsiębiorstwem Budimex na kwotę 126,28 mln zł. Planowano oddanie odcinka do ruchu wiosną 2021 roku. 10 czerwca 2020 oddano do eksploatacji węzeł Rzęśnica i węzeł Kliniska. Prace związane z modernizacją odcinka zakończyły się 27 kwietnia 2021 r.

    Marwice (niem. Marwitz) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Lubiszyn.Autostrada D11 (czes. dálnice D11) także Hradecká dálnice (autostrada hradecka) - czeska autostrada łącząca Pragę przez Hradec Králové i Jaroměř (dalej jako droga ekspresowa R11) z Polską.

    Rzęśnica – Szczecin Klucz (A6)[ | edytuj kod]

    Długość: 15,2 km (odcinek stanowi część wspólną z autostradą A6). Odcinki na trasie są następujące:

  • Rzęśnica – Szczecin Kijewo (dł. 7,5 km, ozn. jako S3 oraz A6)
  • W pierwszym etapie modernizacji w l. 2011–2014 powstał nowy węzeł Szczecin Dąbie d. Tczewska (pomiędzy km 89+652,20 a km 90+221,20 według pikietażu drogi A6) wraz z przebudową dróg o dł. 2,84 km.
    Kolejny przetarg na przebudowę 3,5 km autostrady pomiędzy węzłami Rzęśnica – Szczecin Dąbie ogłoszono 12 października 2015 a umowę z wykonawcą ― firmą Energopol – Szczecin S.A. podpisano prawie 2 lata później ― 8 września 2017. Od 9 listopada 2017 wprowadzono na tym odcinku tymczasową organizację ruchu, a od 1 grudnia całkowicie wyłączono z ruchu jezdnię północno-zachodnią i przełożono ruch na jezdnię południowo-wschodnią, wprowadzając na niej ruch dwukierunkowy. 5 lipca 2018 czasowo (na okres wakacji) przywrócono do ruchu będącą nadal w budowie jezdnię południowo-wschodnią. 20 października 2018 dwukierunkowy ruch przełożony został na ukończoną jezdnię północno-zachodnią, co umożliwiło rozpoczęcie przebudowy jezdni południowo-wschodniej. Przewidywano wówczas zakończenie robót w II kw. 2020.

    Liberec (niem. Reichenberg, cyg. Libercys) – miasto w północnych Czechach nad Nysą Łużycką, stolica kraju libereckiego, położony u podnóża Ještěda. Ośrodek sportów zimowych. Jest to piąte pod względem wielkości miasto w Czechach. W 1577 roku otrzymało prawa miejskie. Liberec zamieszkany jest przez 106 187 osób (2013).Droga krajowa nr 5 – droga krajowa łącząca (wraz z odcinkiem drogi krajowej nr 91 między Grudziądzem a Gdańskiem) jedne z największych aglomeracji miejskich w Polsce, tj. Trójmiasto, aglomeracje: bydgoską, poznańską i wrocławską. Przebiega przez województwa: kujawsko-pomorskie, wielkopolskie i dolnośląskie. Dalej biegnie do Czech przez Lubawkę.

    Na początku lipca 2019 Energopol – Szczecin S.A. złożył w szczecińskim sądzie rejonowym wniosek o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej. Zdolność firmy do dokończenia mocno opóźnionych lub nawet jeszcze nie rozpoczętych kontraktów miała stać się przedmiotem pogłębionej analizy prawnej GDDKiA sama zaś firma zadeklarowała chęć kontynuacji prac. Wskutek nie wywiązywania się z zawartego kontraktu, 31 października 2019 GDDKiA odstąpiła od umowy z Energopolem dot. przebudowy odcinka Rzęśnica – Szczecin Dąbie. W grudniu 2019 miał zostać ogłoszony przetarg na dokończenie inwestycji. 30 marca 2020 podpisano umowę z PRD Nowogard na dokończenie 20% prac na tym odcinku i ostatecznie oddano go do ruchu 9 grudnia 2020.

    Ministerstwo Transportu i Budownictwa – polskie ministerstwo istniejące od 31 października 2005 do 5 maja 2006 roku a jedynym ministrem stojącym na czele tego resortu był Jerzy Polaczek z PiS.Reichsautobahn (pol. dosł. autostrada Rzeszy) – nazwa sieci autostrad istniejących w III Rzeszy od 1933 do 1945. Później nazwę tę zmieniono na Autobahn.
  • Szczecin Kijewo – Szczecin Klucz (dł. 7,7 km, ozn. jako S3 oraz A6)
  • Szczecin Klucz – Gorzów Wielkopolski Północ[ | edytuj kod]

    Węzeł Klucz
    Schemat węzła Klucz z autostradą A6
    Droga ekspresowa S3 tuż za węzłem „Pyrzyce”

    Na południe od Szczecina został wybudowany całkowicie nowy niemal 82-kilometrowy odcinek drogi dwujezdniowej i dwupasmowej, od węzła Klucz na autostradzie A6 do zachodniej obwodnicy Gorzowa Wielkopolskiego, który w większości przebiega trasą planowanej wcześniej autostrady A3. Powstało tu 77 obiektów mostowych, z czego 43 ponad drogą i 34 w jej ciągu. Budowa przebiegała jednocześnie na trzech etapach:

    Aglomeracja warszawska – silnie zurbanizowany obszar, w skład którego wchodzi Warszawa oraz liczne miasta i wsie województwa mazowieckiego. Jest to typowy przykład aglomeracji monocentrycznej z dominującą rolą ośrodka centralnego (Warszawa). Bardzo często pojęcie to jest błędnie utożsamiane wyłącznie z Warszawą w jej granicach administracyjnych.Granica państwowa – powierzchnia pionowa przechodząca przez linię graniczną oddzielająca terytorium, podziemie i obszar powietrzny jednego państwa od innych państw lub obszarów niczyich. Do określania granic często używa się charakterystycznych elementów geograficznych, jak na przykład rzeki, łańcuchy górskie lub wybrzeża morskie. Oznaczana jest specjalnymi znakami . Stopień rozwinięcia granicy państwa określa współczynnik rozwinięcia granicy.
  • I etap: Klucz – Pyrzyce o długości 28,2 km; wykonawca: konsorcjum Hermann Kirchner GmbH, Max Bögl GmbH, Energopol Szczecin SA i Josef Möbius Bau AG; prace rozpoczęto 18 lutego 2008, oddany do użytku 26 maja 2010;
  • II etap: Pyrzyce (bez węzła) – Myślibórz o długości 26,7 km; wykonawca: Budimex Dromex SA, rozpoczęcie budowy 11 października 2007, oddany do użytku 22 października 2010;
  • III etap: Myślibórz (bez węzła) – Gorzów Północ (bez węzła) o długości 26,7 km; wykonawca: Berger Bau GmbH; prace rozpoczęto pod koniec lutego 2008, oddany do użytku 30 grudnia 2010.
  • Termin ukończenia prac początkowo ustalony był na 24 miesiące od daty rozpoczęcia budowy. W związku z napotkanymi w trakcie budowy II etapu trudnościami geologicznymi (nieudokumentowany w projekcie drogi wiszar), które spowodowały konieczność zaprojektowania nowego, większego wiaduktu w ciągu drogi i objęcia go osobnym kontraktem (co wymusiło przygotowanie dodatkowych zezwoleń i rozpisanie nowego przetargu) termin oddania drogi do użytku został wydłużony.

    Most nad Sundem (duń. Øresundsbroen, szw. Öresundsbron) przebiega nad cieśniną Sund i łączy Kopenhagę, stolicę Danii z Malmö w Szwecji. Dokładniej połączenie składa się z mostu o długości 7845 m, sztucznej wyspy o długości 4055 m i tunelu o długości 3510 m. Szlakiem tym przebiegają dwie dwupasmowe jezdnie i dwa tory kolejowe. Droga przebiegająca przez most jest częścią drogi europejskiej E20. Most nad Sundem jest najdłuższym mostem na świecie łączącym dwa państwa. Most otwarto 1 lipca 2000.Rząd Hanny Suchockiej – gabinet pod kierownictwem premier Hanny Suchockiej, powołany przez Sejm 11 lipca 1992 po niepowodzeniu misji utworzenia rządu przez Waldemara Pawlaka. 28 maja 1993 Sejm RP na wniosek NSZZ Solidarność, większością jednego głosu uchwalił wotum nieufności dla rządu Hanny Suchockiej. 29 maja 1993 prezydent Lech Wałęsa w wyniku uchwalenia wotum nieufności bez jednoczesnego dokonania wyboru nowego premiera przez Sejm, skorzystał ze swoich konstytucyjnych uprawnień (na podstawie Małej Konstytucji), nie przyjął dymisji rządu Hanny Suchockiej i rozwiązał parlament.

    Gorzów Wielkopolski Północ – Gorzów Wielkopolski Południe[ | edytuj kod]

    Dwujezdniowa zachodnia obwodnica Gorzowa Wielkopolskiego (jezdnia wschodnia: 11,877 km, jezdnia zachodnia: 11,66 km) łączy odcinek drogi S3 Szczecin – Gorzów Wielkopolski z odcinkiem S3 Gorzów Wielkopolski – Międzyrzecz. Powstawała w trzech etapach:

    Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.Jordanowo (niem. Jordan) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie świebodzińskim, w gminie Świebodzin, na prawym brzegu rzeki Paklicy, w polodowcowej kotlinie, sąsiadująca z Gościkowem i tamtejszym pocysterskim opactwem paradyskim.
  • I etap – jezdnia wschodnia od w. Zakanale (obecnie Gorzów Wielkopolski Południe) do ul. Sulęcińskiej (Rondo Zielonogórskie) o długości około 2,38 km, budowana w okresie od października 2001 do 25 października 2003 (inwestycja miejska, w tym 4 mln € dofinansowania z funduszu PHARE),
  • II etap – jezdnia wschodnia od w. Małyszyn (obecnie Gorzów Wielkopolski Północ) do w. Zakanale (obecnie Gorzów Wielkopolski Południe) wraz z w. Wieprzyce (obecnie Gorzów Wielkopolski Zachód) o długości 9,47 km, budowana w okresie 11 kwietnia 2005 – 27 listopada 2007 (inwestycja GDDKiA); łączny koszt etapów I+II: 202 mln zł,
  • III etap – jezdnia zachodnia o długości 11,66 km; prace ruszyły 30 września 2014, oddano do ruchu 9 października 2017; koszt: 289 mln zł.
  • Gorzów Wielkopolski – Sulechów[ | edytuj kod]

    Trasa tego odcinka znajduje się w całości w granicach województwa lubuskiego, a inwestorem jego budowy był zielonogórski oddział GDDKiA. Według planów miał on zostać oddany do użytkowania do końca 2012.

    Klucz (do 1945 niem. Klütz) – część miasta Szczecina na osiedlu Żydowce-Klucz, położone nad Regalicą (Odrą Wschodnią) przy węźle autostrady A6 z drogą krajową nr 31 oraz torach linii kolejowej łączącej Szczecin z Gryfinem.Świebodzin (niem. Schwiebus) – miasto w woj. lubuskim, siedziba powiatu świebodzińskiego i gminy miejsko-wiejskiej Świebodzin, na Pojezierzu Łagowskim. Świebodzin leży w granicach historycznego Dolnego Śląska.

    Gorzów Wielkopolski Południe – Międzyrzecz Północ[ | edytuj kod]

    Most na Obrze k. Skwierzyny

    Odcinek dwujezdniowy. Długość: 37,6 km. Zbudowany wraz z obwodnicą Skwierzyny i dwoma węzłami.

    Prace nad dokumentacją do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji tego odcinka S3 rozpoczęły się w 2003, w 2005 zatwierdzono jego koncepcję programową, a 22 grudnia 2006 wydano decyzję środowiskową. 31 marca 2010 Wojewoda Lubuski wydał Zezwolenie na Realizację Inwestycji Drogowej (ZRID) dla całego odcinka. 6 kwietnia 2010 zielonogórski oddział GDDKiA ogłosił przetargi ograniczone na budowę dwujezdniowej drogi S3 od węzła Gorzów Południe do węzła Międzyrzecz Północ. Budowę podzielono na dwa zadania:

    Droga krajowa nr 3 – droga krajowa w zachodniej części Polski o długości 504 km przebiegająca południkowo przez województwa: zachodniopomorskie, lubuskie i dolnośląskie. Stanowi polską część międzynarodowej trasy E65 z Malmö w Szwecji do miejscowości Chaniá na Krecie.Ostromice (do 1945 niem. Wustermitz) – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Wolin.
  • Gorzów – Skwierzyna (19,11 km drogi za 336,48 mln zł wybudowało konsorcjum: Mota-Engil Central Europe S.A.– lider, Engenharia e Construcao, Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Lubartów oraz Przedsiębiorstwo Budowy Dróg i Mostów z Mińska Mazowieckiego);
  • Skwierzyna – Międzyrzecz (18,54 km za 424,99 mln zł wybudowało przedsiębiorstwo Strabag).
  • 16 czerwca 2011 podpisano umowy z wykonawcami. Prace budowlane na obydwu odcinkach rozpoczęły się 14 lipca 2011, a oddano je do użytku 15 maja 2014.

    Rząd Jerzego Buzka – Rada Ministrów w Polsce pod kierownictwem premiera Jerzego Buzka, urzędująca od 31 października 1997 do 19 października 2001.Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, GDDKiA – urząd administracji rządowej w Polsce powołany w resorcie Ministerstwa Infrastruktury (i później w Ministerstwie Transportu i Budownictwa, następnie w Ministerstwie Transportu) jako urząd centralny do zarządzania drogami krajowymi i realizacji budżetu państwa w tym zakresie.

    Obwodnica Międzyrzecza[ | edytuj kod]

    Długość: 6,37 km. Odcinek początkowo powstał jako jednojezdniowy wraz z dwoma węzłami: Międzyrzecz Północ i Międzyrzecz Południe (budowany grudzień 2004 – 23 sierpnia 2006).

    Dziesięć lat po rozpoczęciu prac nad pierwszą jezdnią ― 17 listopada 2014 ― podpisano umowę na budowę zachodniej jezdni obwodnicy wraz z węzłem Międzyrzecz Zachód w miejscu przecięcia drogi ekspresowej z drogą wojewódzką nr 137. Przetarg na budowę wygrało konsorcjum Budimeksu (lider, udział 95%) i Ferrovial Agroman. Wartość kontraktu wyniosła 83,65 mln zł netto. 19 października 2016 wykonawca udostępnił dwie jezdnie obwodnicy – nowo wybudowaną zachodnią oraz starą wschodnią. Prace planowano zakończyć w czerwcu 2017, lecz udało się to ponad pół roku wcześniej 21 grudnia 2016. Okres gwarancji: 10 lat.

    Sulechów (tuż po wojnie Cylichów, niem. Züllichau) – miasto w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sulechów. Wchodzi w skład Lubuskiego Trójmiasta.Transeuropejska sieć transportowa (TEN-T), ang.Trans-European Transport Networks – program unijny dotyczący sieci drogowych, kolejowych, wodnych i powietrznych. Jest to część Trans-European Networks (TEN). Za realizację programu odpowiada Agencja Wykonawcza ds. Transeuropejskiej Sieci Transportowej – TEN-T EA.

    Międzyrzecz Południe – Sulechów[ | edytuj kod]

    Schemat węzła Jordanowo z autostradą A2
    Budowa estakady, stanowiącej fragment obwodnicy Świebodzina (sierpień 2012)

    Prace nad dokumentacją do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji tego odcinka S3 rozpoczęły się w 2003, w 2005 zatwierdzono jego koncepcję programową, a 24 grudnia 2007 wydano decyzję środowiskową. 23 grudnia 2009 Wojewoda Lubuski wydał Zezwolenie na Realizację Inwestycji Drogowej (ZRID) dla dwóch z czterech pododcinków tego fragmentu S3, zaś 30 grudnia 2009 ZRID dla dwóch pozostałych. 14 listopada 2008 zielonogórski oddział GDDKiA ogłosił przetargi ograniczone na budowę poszczególnych etapów. 23 lipca 2010 podpisano umowy.

    Chróstnik – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Lubin przy drodze krajowej nr 3.Jawor (pol. hist. do 1203 Jawr, niem. Jauer) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie jaworskim. Historycznie leżące na Dolnym Śląsku. W latach 1975–1998 miasto należało administracyjnie do województwa legnickiego.

    Długość łączna odcinka: ok. 43 km, który zgodnie z umową być gotowy do 17 czerwca 2013. Następujące odcinki realizacyjne weszły w jego skład:

  • Międzyrzecz Południe – Świebodzin Północ (łącznie 17,1 km, Mota-Engil, koszt: 373 mln zł)
  • Międzyrzecz Południe – Jordanowo (ok. 13 km, bud. 18 sierpnia 2010 – 21 sierpnia 2013),
  • Jordanowo – Świebodzin Północ (ok. 5 km, bud. 18 sierpnia 2010 – 27 maja 2013),
  • Świebodzin Północ – Świebodzin Południe (ok. 7,4 km, bud. 18 sierpnia 2010 – 11 lipca 2013, Hermann-Kirchner, koszt: prawie 205 mln zł),
  • Świebodzin Południe – Sulechów (ok. 20 km, bud. 18 sierpnia 2010 – 17 czerwca 2013, Budimex, koszt: 336 mln zł).
  • Wcześniej istniał już 700-metrowy odcinek przy węźle Sulechów (bud. 2005–2006).

    Autostrada A6 – autostrada w Polsce, będąca kontynuacją niemieckiej autostrady A11 i tworząca z nią połączenie Szczecin – Berlin w ciągu międzynarodowego szlaku drogowego E28. Do 14 sierpnia 2009 była jedyną autostradą w kraju połączoną z siecią autostrad europejskich.Most w Wolinie – most drogowy nad cieśniną Dziwną w obwodnicy miasta Wolina w ciągu budowanej drogi ekspresowej S3 łączy wyspę Wolin ze stałym lądem. Most o długości 664,45 metra (165 metrów między podporami) był w chwili wybudowania największym mostem łukowym w Polsce. Obiekt oddano do użytku 2 grudnia 2003 roku. Budowę zrealizowało konsorcjum firm Nesco Entrecanales Cubiertas S.A.oraz Mostostal S.A.

    Sulechów – Nowa Sól[ | edytuj kod]

    Budowany w latach 1985–1998 odcinek drogi jednojezdniowej Sulechów ― Nowa Sól Zachód został gruntownie wyremontowany w latach 2005–2008; przekrój drogowy miał szerokość 7,00 m z obustronnym poboczem utwardzonym o szerokości 2,00 m z jezdnią o nawierzchni bitumicznej w stanie dobrym. Długość łączna: 43,99 km. Dobudowa wschodniej jezdni i dostosowanie istniejącej zachodniej do standardów dwujezdniowej drogi ekspresowej odcinek odbyło się na trzech etapach Za tę część drogi S3 także odpowiada zielonogórski oddział GDDKiA.

    Droga ekspresowa S6 – planowana polska droga ekspresowa łącząca Goleniów koło Szczecina przez Kołobrzeg, Koszalin, Słupsk i Trójmiasto z Rusocinem o łącznej długości ok. 330 km. Poprowadzić ma niemal równolegle do wybrzeża Bałtyku łącząc aglomerację szczecińską i Trójmiasto.Aglomeracja szczecińska – obszar aglomeracji monocentrycznej, który ukształtował się wokół stolicy województwa zachodniopomorskiego – Szczecina, jest największym tego typu obszarem na północnym zachodzie Polski.

    Sulechów ― Zielona Góra Północ[ | edytuj kod]

    Odcinek warunkowo dwujezdniowy od 20 października 2017 o długości 13,4 km, w budowie pomiędzy 10 kwietnia 2015 a 20 października 2018 z wyjątkiem zachodniego mostu przez Odrę. Ostatecznie oba mosty nad Odrą zostały udostępnione kierowcom ponad rok później ― 20 grudnia 2019 roku.

    Autostrada A1 – częściowo płatna polska autostrada w ciągu międzynarodowej trasy E75, leżąca w VI transeuropejskim korytarzu transportowym, zwana również Autostradą Bursztynową. Po upadku koncepcji budowy autostrady A3 wzdłuż zachodniej granicy kraju, A1 jest jedyną polską autostradą o przebiegu południkowym.Wiszar – pło paprociowo-trzcinowe, torfowisko wiszące, występuje w obszarach źródliskowych. Torfowisko wiszące – soczewkowate torfowisko źródliskowe, położone na stromym zboczu, silnie uwodnione dzięki utrzymywaniu wody przez torf i stałemu dopływowi ze źródła.

    Zielona Góra Północ – Niedoradz[ | edytuj kod]

    Długość odcinka 13,3 km, druga jezdnia bud. 20 października 2015 – 30 listopada 2018; pierwotny termin ukończenia – maj 2018, z powodu zmian projektowych i zwiększenia zakresu prac na dotychczasowej, zachodniej jezdni został przesunięty na 20 listopada 2018. 18 października skorygowano termin na 13 listopada 2018.

    Konsorcjum to organizacja zrzeszająca kilka podmiotów gospodarczych na określony czas, w konkretnym celu. Konsorcja są tworzone najczęściej w przypadku bardzo dużych lub ryzykownych inwestycji.Strabag – europejska spółka budowlana mająca siedzibę w Wiedniu (wcześniej w Spittal) w Austrii notowana na Deutsche Börse we Frankfurcie.

    Niedoradz – Nowa Sól Południe[ | edytuj kod]

    W latach 1995–1998 wybudowano w standardzie drogi ekspresowej 8-kilometrowy odcinek jednojezdniowej obwodnicy Nowej Soli od węzła Niedoradz do węzła Nowa Sól Zachód, który nie był oznaczony jako droga ekspresowa. Przebudowę tego odcinka zakończono w 2007 roku.

    Długość całego odcinka: 17,29 km, druga jezdnia bud. 5 lutego 2016 – 20 grudnia 2018. Podpisanie umowy z Budimexem na budowę drugiej jezdni nastąpiło 20 października 2015, koszt to ponad 194 mln zł, a czas realizacji miał wynieść 22 miesiące (z wyłączeniem okresów zimowych pomiędzy 15 grudnia a 15 marca). Drogę planowano oddać do ruchu w maju 2018 roku. Z powodu konieczności wprowadzenia zmian projektowych wskutek rozszerzenia przez zamawiającego zakresu remontu istniejącej zachodniej jezdni S3, termin zakończenia prac, przesunięty już uprzednio na lipiec 2018, ustalono na 20 listopada 2018, potem ponownie przesunięto go na 14 grudnia 2018 a 18 października ostatecznie skorygowano go na 20 grudnia 2018.

    Rząd Józefa Oleksego – gabinet pod kierownictwem premiera Józefa Oleksego, powołany przez prezydenta Lecha Wałęsę 6 marca (z dniem 7 marca) 1995 po dymisji rządu Waldemara Pawlaka. Rząd Józefa Oleksego podał się do dymisji 26 stycznia 1996, w wyniku wszczęcia przez Prokuraturę Wojskową śledztwa wobec zarzutów stawianych premierowi. Prezydent Aleksander Kwaśniewski przyjął dymisję rządu i powołał rząd Włodzimierza Cimoszewicza.Miękowo (niem. Münchendorf) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów.

    Nowa Sól Południe – Legnica Południe[ | edytuj kod]

    Schemat węzła Legnica Południe z autostradą A4

    Za południową część drogi ekspresowej S3 odpowiada GDDKiA Oddział Wrocław.

    Nowa Sól Południe – Kaźmierzów[ | edytuj kod]

    Droga ekspresowa S3 przed węzłem Legnica Zachód – widok w kierunku Zielonej Góry

    Odcinek dwujezdniowy czteropasowy o długości 33,3 km. 19 grudnia 2014 podpisano umowę z wykonawcą z terminem realizacji prac na 19 czerwca 2018. Projekt powstawał etapami do 15 września 2018:

    III Rzeczpospolita – użyte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (1997) określenie państwa polskiego po zasadniczych przemianach politycznych, jakie zaszły od 1989 roku. Oficjalna nazwa państwa to Rzeczpospolita Polska.Trelleborg – miasto w południowej Szwecji. Siedziba władz administracyjnych gminy Trelleborg w regionie Skåne, port nad Morzem Bałtyckim. Około 25 643 mieszkańców.
  • Nowa Sól Południe – Gaworzyce (16,4 km) z węzłami Nowa Sól Południe i Nowe Miasteczko
  • Gaworzyce – Kaźmierzów (16,9 km) z węzłami Gaworzyce, Głogów Zachód (d.Drożów) i Głogów Południe(d. Potoczek)
  • Lubin Północ – Legnica Południe[ | edytuj kod]

    Powstawał etapami:

  • Lubin Północ – Lubin Południe, zachodnia obwodnica Lubina (11,3 km; bud. 26 stycznia 2015 do 27 sierpnia 2018) z węzłami Lubin Zachód i Lubin Południe. 26 stycznia 2015 podpisano umowę na realizację tego odcinka S3. Kontrakt o wartości prawie 261 mln zł wykonywało przedsiębiorstwo Mota Engil Central Europe. Zadanie realizowane było w systemie „Zaprojektuj i Buduj” w terminie 30 miesięcy od dnia podpisania umowy, z wyłączeniem okresów zimowych trwających od 15 grudnia do 15 marca. W tym czasie wykonawca miał maksymalnie 10 miesięcy na wykonanie tzw. optymalizacji rozwiązań projektowych. Oddanie do ruchu drogi ekspresowej S3 od Nowej Soli do Legnicy planowane było w drugiej połowie 2018 roku.
  • Lubin Południe – Legnica Południe (dł. 23,7 km; wyk. Budimex z partnerem Ferrovial Agroman; koszt: prawie 786 mln zł; bud. 27 lutego 2015 do 25 czerwca 2018; 7 maja, jeszcze podczas prowadzenia prac wykończeniowych, umożliwiono ruch po jednym pasie każdej z jedni na odc. Chróstnik – Legnica Zachód (15 km) oraz udostępniono do przejazdu fragment Legnica Zachód – Legnica Południe (6,7 km)) z węzłami Lubin Południe, Legnica Północ (d. Kochlice), Legnica Zachód (d. Legnica I) i Legnica Południe (d. Legnica II) z autostradą A4.
  • Legnica Południe – Bolków[ | edytuj kod]

    Legnica Południe – Jawor[ | edytuj kod]

    Budowa mostu nad Kaczawą pod Legnicą (2017)

    6 października 2015 podpisano umowę na budowę odcinka Legnica Południe (bez węzła na autostradzie A4) – Jawor II (dł. 19,7 km) z węzłami Jawor (z DK3) i Jawor II (z DW374) oraz Miejscem Obsługi Podróżnych Jawor. Zadanie realizowało konsorcjum Eurovia i Warbud za kwotę ok. 316 mln zł. Odcinek miał zostać zaprojektowany i wybudowany w okresie 36 miesięcy od daty podpisania umowy, z wyłączeniem z realizacji robót okresów zimowych trwających od 15 grudnia do 15 marca. Odcinek oddano do użytku 15 października 2018.

    Ystad – miasto w południowej Szwecji, siedziba władz administracyjnych gminy Ystad w regionie Skåne (szw. län) (w krainie Skania), port nad Morzem Bałtyckim.Świnoujście (niem. Swinemünde) – miasto na prawach powiatu, uzdrowisko w północno-zachodnim krańcu Polski, w woj. zachodniopomorskim z portem morskim i kąpieliskiem morskim, położone nad Świną i Morzem Bałtyckim, jedyne w Polsce miasto położone na 3 dużych wyspach: Uznam, Wolin, Karsibór oraz na kilkudziesięciu (łącznie 44) małych, niezamieszkanych wysepkach. Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto zamieszkiwało 41 516 osób, co lokuje miasto na 5. pozycji w województwie pod względem ludności. Granice Świnoujścia obejmują powierzchnię 197,23 km² (2. miejsce w województwie i 8. w kraju), z czego 91,23 km² to powierzchnia lądowa, a 106 km² to powierzchnia wód, w tym Zalewu Szczecińskiego, przez co Świnoujście wyprzedza pod tym względem takie miasta jak: Bydgoszcz, Katowice, Lublin czy Rzeszów.

    Jawor – Bolków[ | edytuj kod]

    Zadanie Jawor II (bez węzła) – Bolków (dł. 16,1 km) z węzłami Paszowice (z DK3) oraz Bolków (z DK5) – 30 września 2015 podpisano umowę na kwotę ok. 345 mln zł z przedsiębiorstwem Mota Engil; odcinek miał zostać zaprojektowany i wybudowany w okresie 36 miesięcy od daty podpisania umowy, z wyłączeniem z realizacji robót okresów zimowych trwających od 15 grudnia do 15 marca. Odcinek oddano do użytku 15 października 2018.

    Gaworzyce (niem. Quaritz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, w gminie Gaworzyce.Droga międzynarodowa E14 – byłe oznaczenie drogi w Polsce w latach 1962 – 1985, prowadzącej od przejścia granicznego w Jakuszyc do Szczecina.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Wolin (dawniej Julin, Wołyń, niem. Wollin) – miasto w północno-zachodniej Polsce części woj. zachodniopomorskiego, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wolin.
    Województwo zachodniopomorskie – województwo położone w północno-zachodniej części Polski, na wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Graniczy na wschodzie z województwem pomorskim, na południu z województwami: wielkopolskim i lubuskim, a na zachodzie z niemieckimi krajami związkowymi: Brandenburgią i Meklemburgią-Pomorzem Przednim. Zajmuje obszar 22 892,48 km². Według danych z 31 grudnia 2011 r. miało 1,72 mln mieszkańców. Siedzibą władz województwa jest Szczecin.
    Autostrada A2, Autostrada Wolności – polska autostrada częściowo płatna, przebiegająca równoleżnikowo przez centralne obszary kraju. Stanowi fragment drogi międzynarodowej E30.
    Lubawka (do 1945 r. niem. Liebau) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie kamiennogórskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Lubawka, w Bramie Lubawskiej, u podnóża Gór Kruczych (Góry Kamienne) w Sudetach Środkowych.
    Trójgarb (krótko po 1945 Potrójna, niem. Sattelwald) – wzniesienie o trzech wierzchołkach o wysokości 778, 757 i 738 m n.p.m., w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych, w paśmie Gór Wałbrzyskich.
    Górnośląski Okręg Przemysłowy (GOP) – największy okręg przemysłowy Polski. Obejmuje jednostki przemysłowe w środkowo-wschodniej części województwa śląskiego. Wbrew swojej nazwie obejmuje tereny zarówno części Górnego Śląska, jak i Małopolski.
    Zbąszyń (niem. Bentschen) to miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zbąszyń. Miasto położone jest w zachodniej Polsce, nad Jeziorem Błędno i nad rzeką Obrą. Ośrodek wypoczynkowy i sportów wodnych, Muzeum Ziemi Zbąszyńskiej i Regionu Kozła mieszczące się na Rynku gromadzi zabytki związane z historią Zbąszynia i okolic a także z etnografią i kulturą ludową. W mieście znajdują są zakłady przemysłu odzieżowego i meblowego.

    Reklama