Drewno pierwotne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Drewno pierwotne – martwa tkanka roślinna przewodząca wodę, powstała w wyniku podziałów miazgi (= kambium) pochodzącej z tkanek zarodka nasiona. Występuje u roślin jednoliściennych i dwuliściennych.

Kambium (miazga twórcza) – wtórna tkanka twórcza, występująca w postaci pokładu komórek merystematycznych między łykiem a drewnem, u roślin mających przyrost wtórny – nagonasiennych i dwuliściennych. Jest to tzw. merystem boczny, wykształcający się w łodygach, korzeniach, a niekiedy także w liściach. Komórki kambium wiązkowego, występujące między drewnem a łykiem, łączą się we wspólny pokład z komórkami kambium międzywiązkowego. Podziały komórek kambium prowadzą do powstania drewna i łyka wtórnego.Włókna drzewne – grubościenne, wydłużone komórki wchodzące w skład ksylemu, rozmieszczone pojedynczo lub grupami pomiędzy innymi komórkami lub tkankami, wypełnione są powietrzem lub wodą. Zdrewniałe ściany włókien mogą posiadać nieliczne jamki proste lub jednostronnie lejkowate. Dojrzałe włókna są elementem martwym drewna. Wykazują cechy pośrednie między włóknami sklerenchymatycznymi a cewkami. Prawdopodobnie włókna drzewne powstały w drodze ewolucji z cewek. Są do nich podobne morfologicznie i fizjologizmie. Mają jednak zredukowane jamki lejkowate i mniejszą średnicę wewnętrzną. Włókna drzewne nie są zdolne do przewodzenia wody lub przewodzą ją w niewielkim stopniu. Pełnią rolę wzmacniającą lub (żywe) podwójną: wzmacniającą i jednocześnie spichrzową (np u klonów). Stanowią główną część masy drzewnej, decydują o twardości, ciężarze właściwym i właściwościach technicznych drewna.

U roślin wieloletnich drewno pierwotne razem z łykiem pierwotnym tworzy pierwotną tkankę przewodzącą. W korzeniu drewno pierwotne przybiera kształt „plusa”. W łodydze tworzy razem z łykiem pierwotnym trójkątne wiązki, które są ułożone koncentrycznie – drewno jest zawsze po wewnętrznej stronie. Między nimi znajduje się miazga wiązkowa (kambium wiązkowe, kambium łykodrzewne).

Metaksylem – jeden z rodzajów drewna pierwotnego, powstający po protoksylemie. Tkanka ta zbudowana jest z komórek, które różnicują się w kierunku walca osiowego. Komórki metaksylemu mają najczęściej jamkowate ściany i większe średnice niż komórki protoksylemu. Komórki metaksylemu transportują wodę. Ich ściany komórkowe pokryte są zgrubieniami tworzącymi gęstą sieć. Często sieć zgrubień pokrywa większość powierzchni ściany. Takie naczynia określane są jako naczynia siatkowate. Dalszy rozrost sieci zgrubień prowadzi do postania naczyń jamkowatych.Jednoliścienne – grupa roślin okrytonasiennych o różnej randze systematycznej w zależności od systemu klasyfikacyjnego. W dawniejszych systemach klasa Liliopsida (np. w systemie Cronquista z 1981 r. i Reveala z 1999 r.), obecnie klad (grupa monofiletyczna) (ang. monocots) (system APG III z 2009 r. i aktualizowany system według APweb). Należą tu rośliny zielne, rzadziej drzewiaste. Często z łodygą przekształconą w kłącze, o sympodialnym typie wzrostu, z liśćmi zwykle niepodzielonymi, całobrzegimi, kwiatami trzykrotnymi. Wytwarzają tylko jeden liść zarodkowy liścień (cotyledon) i od tej cechy pochodzi ich nazwa.

Pierwsze komórki drewna pierwotnego nazywane są protoksylemem. Komórki tej tkanki nie zawierają włókien drzewnych, są wąskie i delikatne, dzięki czemu ulegają rozciąganiu wraz ze wzrostem organu. Późniejsze komórki drewna pierwotnego różnicują się od walca osiowego i nazywane są metaksylemem. Ich średnica jest większa a w ścianach moją jamki.

Zarodek lub z greckiego embrion – osobnik roślinny lub zwierzęcy (także ludzki) we wczesnym etapie rozwoju zwanym okresem zarodkowym. Okres ten zaczyna się podziałem zygoty i u różnych organizmów kończy w różnym czasie. Zarodek występuje u zwierząt wielokomórkowych produkujących gamety a więc począwszy od niektórych gąbek i jamochłonów, natomiast o zarodku wśród roślin mówimy począwszy od paprotników (u mszaków dorosłą rośliną jest gametofit a sporofit nigdy nie jest samodzielny).

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Malinowski Edmund: Anatomia roślin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 154-235.
  2. Szweykowska Alicja, Szweykowski Jerzy: Botanika t.1 Morfologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 150-154. ISBN 83-01-13953-6.




Reklama