Douglas A-1 Skyraider

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Douglas A-1 (pierwotnie AD) Skyraideramerykański pokładowy samolot szturmowy, w służbie od 1946 do lat 70., produkowany także w wersjach specjalistycznych, głównie wczesnego ostrzegania i walki radioelektronicznej. Był jednym z ostatnich śmigłowych, tłokowych samolotów bojowych używanych na świecie, w tym w szczególności w czasie wojny w Wietnamie. Zbudowano 3180 samolotów.

Martin AM Mauler – amerykański pokładowy samolot szturmowy zaprojektowany w latach II wojny światowej przez wytwórnie Glenn L. Martin Company. Maszyna weszła do służby już po zakończeniu wojny, ale w pierwszej połowie lat 50. ubiegłego wieku wszystkie wyprodukowane egzemplarze wycofano z jednostek. Zadania szturmowe miały wypełniać samoloty Douglas A-1 Skyraider.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Historia[ | edytuj kod]

Historię Skyraidera rozpoczął ogłoszony pod koniec II wojny światowej przez lotnictwo amerykańskiej marynarki wojennej (US Navy), konkurs na jednosilnikowy samolot nowej, uniwersalnej klasy: samolot torpedowy - bombowiec nurkujący, oznaczonej BT (bomber-torpedo). W firmie Douglas Aircraft Company zaprojektowano wówczas samolot XBTD-1. W konkursie zwyciężyły dwie konstrukcje: XBTD-1 Douglasa i Martin XBTM-1, wyprodukowany następnie w niewielkiej serii jako Martin AM-1 Mauler. Lotnictwo marynarki zamówiło początkowo 623 samoloty Douglasa pod oznaczeniem BTD-1, po czym w lipcu 1944 ostatecznie z nich zrezygnowało.

USS Franklin D. Roosevelt (CV-42) – amerykański lotniskowiec typu Midway. Został nazwany na cześć 32. prezydenta Stanów Zjednoczonych – Franklina D. Roosevelta. Początkowo miał zostać nazwany Coral Sea na cześć bitwy na Morzu Koralowym, jednak 8 maja 1945 roku urzędujący wówczas prezydent Harry Truman zaakceptował rekomendację sekretarza Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych by zmienić nazwę okrętu na cześć prezydenta Franklina D. Roosevelta, który zmarł 4 tygodnie wcześniej.Douglas SBD Dauntless (ang. nieustraszony) – bombowiec zwiadowczy i pokładowy bombowiec nurkujący z okresu II wojny światowej. Opracowana specjalnie dla tych samolotów technika bombardowania nurkującego została nazwana helldiving (dosłownie "piekielne nurkowanie"), a same bombowce nosiły nieoficjalne przezwisko Helldivers (ich następca SB2C został tak już nazwany oficjalnie). Piloci zwali je też (od akronimu SBD) Slow But Deadly, "Powolny, ale zabójczy".
Prototyp XBT2D-1

Zespół Douglasa, którego głównym projektantem był Ed Heinemann, zaprojektował wówczas nowy samolot, o uproszczonej konstrukcji, oznaczony XBT2D-1. Marynarka wyraziła zainteresowanie nowym projektem, zamawiając próbną serię 15 maszyn, zwiększoną następnie do 25 egzemplarzy XBT2D-1, i zlecając dalszy rozwój. Samolot otrzymał początkowo nazwę Dauntless II, nawiązującą do udanego bombowca Douglas SBD Dauntless. Pierwszy prototyp został oblatany 18 marca 1945, wykazując bardzo dobre własności lotne. Był on wówczas największym jednosilnikowym samolotem świata. Napęd samolotu oparto na jednym z najmocniejszych silników tłokowych jakie weszły do produkcji seryjnej - 18 cylindrowym, (podwójna gwiazda) Wright R-3350. Pierwsze prototypy miały silnik gwiazdowy Wright R-3350-8 o mocy startowej 2300 KM, następnych R-3350-24W o mocy 2500 KM. Cechą szczególną było wyposażenie samolotów aż w 15 węzłów do podwieszania uzbrojenia. Uzbrojenie stanowiły ponadto 2 działka 20 mm. Sześć samolotów serii próbnej przebudowano na prototypy wersji specjalistycznych, ukazując duży potencjał konstrukcji samolotu. Marynarka początkowo chciała zakupić 548 egzemplarzy, lecz w związku z zakończeniem wojny liczba ta została zredukowana do 277.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Incydent w Zatoce Tonkińskiej – wydarzenia w Zatoce Tonkińskiej w sierpniu 1964 roku, które stały się oficjalnie przyczyną przystąpienia USA do wojny wietnamskiej. Na incydent składały się dwa wydarzenia: wymiana ognia USS Maddox z trzema wietnamskimi kutrami torpedowymi w dniu 2 sierpnia i wydarzenie z dnia 4 sierpnia, w którym USS Maddox i USS Turner Joy otworzyły ogień do niezidentyfikowanego celu radarowego.

W lutym 1946 samolot przemianowano na Skyraider, a w kwietniu - w związku z rezygnacją z wyróżniania klasy samolotów BT - zmieniono jego oznaczenie na AD (oznaczające pierwszy model samolotu szturmowego - klasy Attack, firmy Douglas). Wiosną 1946 samoloty serii próbnej na pokładzie lotniskowca przeszły badania, które wykazały konieczność wzmocnienia konstrukcji, zwłaszcza podwozia i usterzenia. Po wprowadzeniu zmian samolot skierowano do produkcji.

Samolot – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki wytwarzanej sile nośnej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach względem statku, skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości w locie poziomym wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.Wojna koreańska (kor. 한국전쟁) – wojna tocząca się w latach 1950–1953 na terytorium Półwyspu Koreańskiego między komunistycznymi siłami KRLD (północnokoreańskimi) i wspierającymi je wojskami ChRL, a siłami ONZ (głównie amerykańskimi) wspierającymi wojska Republiki Korei (południowokoreańskie).

Rozwój[ | edytuj kod]

Samolot produkowano w siedmiu podstawowych wersjach rozwojowych, od AD-1 do AD-7, różniących się głównie stosowaniem coraz mocniejszych silników i wprowadzaniem ulepszeń do płatowca. Podstawowym modelem wszystkich wersji był jednomiejscowy szturmowiec (z wyjątkiem dwumiejscowego AD-5). Na bazie wersji od AD-1 do AD-5 budowano także dwumiejscowe samoloty walki radioelektronicznej (WRE), oznaczone dodatkową literą Q, wyposażone w radar i specjalistyczne wyposażenie elektroniczne (AD-5Q - czteromiejscowy). Do bardziej powszechnych wersji należały też trzymiejscowe nocne szturmowce wyposażone w radar podwieszany w zasobniku pod skrzydłem, oznaczone literą N. Stanowiska operatorów radaru w samolotach wersji Q i N były schowane w kadłubie, za kabiną pilota, z niewielkimi iluminatorami i drzwiczkami w burtach. Na bazie wersji AD-3 do AD-5 budowano też nieuzbrojone samoloty wczesnego ostrzegania, wyposażone w radar dozoru powietrznego z obrotową anteną w dużej bulwiastej osłonie pod kadłubem oraz "garb" z aparaturą za kabiną pilota, oznaczone literą W. Wersje N i W nie posiadały przy tym bocznych hamulców aerodynamicznych. We wrześniu 1962 w związku z wprowadzeniem unifikowanego systemu oznaczeń, zmieniono oznaczenie samolotów Skyraider z AD na A-1. Poniżej opisano główne wersje, szczegółowy wykaz jest w dalszej części.

Podwozie – zespół płatowca (samolotu, śmigłowca lub szybowca) umożliwiający postój na podłożu oraz przejście ze stanu spoczynku do lotu w powietrzu i odwrotnie. Podwozie umożliwia postój płatowca na ziemi, wodzie lub konstrukcji (np. pokładzie okrętu), jego przemieszczanie po podłożu (kołowanie), start i lądowanie (lub wodowanie).Grumman F9F Panther – pierwszy odrzutowy samolot myśliwski wyprodukowany w zakładach Grummana, a drugi myśliwiec odrzutowy na służbie US Navy, swój pierwszy lot odbył w 1947. Napęd samolotu stanowił silnik turboodrzutowy J42 (budowany na licencji Rolls-Royce Nene). Charakterystyczną cechą wyglądu "Pantery" są zbiorniki paliwa zamontowane na stałe na końcu skrzydeł.

AD-1 - AD-3[ | edytuj kod]

Pierwszy seryjny samolot pierwszej wersji AD-1 oblatano 5 listopada 1946. Jej napęd stanowił silnik gwiazdowy Wright R-3350-24W o mocy 2500 KM. Produkowano tę wersję do 1948, budując 242 egzemplarze. Dalsze 35 samolotów zbudowano w dwumiejscowym wariancie walki radioelektronicznej AD-1Q, m.in. z radarem AN/APS-4.

Powietrzny tankowiec – samolot przeznaczony konstrukcyjnie do zaopatrywania innych samolotów w paliwo w locie (tankowania w powietrzu). Stosowane też są określenia: powietrzny zbiornikowiec, samolot-zbiornikowiec, samolot-cysterna, latająca cysterna.Laos (Lao, Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna – Sathalanalat Paxathipatai Paxaxôn Lao) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Indochińskim. Stolica Wientian (180 tys. mieszkańców), główna rzeka Mekong. Na północy Laos graniczy z Mjanmą i Chinami, na wschodzie z Wietnamem, na południu z Kambodżą, a na zachodzie z Tajlandią.

Drugą wersją seryjną była AD-2 z 1948, w której zastosowano m.in. nieco mocniejszy silnik Wright R-3350-26W o mocy 2700 KM i wzmocnione skrzydła. Powiększono też o 56 l kadłubowy zbiornik paliwa. Zbudowano 156 samolotów oraz 21 w dwumiejscowym wariancie walki radioelektronicznej AD-2Q.

Trzecia wersja AD-3 wprowadziła dalsze niewielkie ulepszenia, dotyczące m.in. podwozia i kabiny pilota. Zbudowano jej 125 samolotów. Oprócz dalszych 23 samolotów walki radioelektronicznej AD-3Q, 31 samolotów zbudowano w nieuzbrojonej wersji wczesnego ostrzegania AD-3W z radarem AN/APS-20. Zbudowano też od września 1949 15 trzymiejscowych nocnych bombowców AD-3N.

Grumman E-1 Tracer – pierwszy samolot wczesnego ostrzegania należący do US Navy i zaprojektowany specjalnie do spełniania tego zadania. Był wersją rozwojową Grumman S-2 Tracker i wszedł do służby w 1954, zastąpiony został przez E-2 Hawkeye na początku lat 70.Silnik gwiazdowy – wielocylindrowy silnik spalinowy, w którym cylindry umieszczone są promieniowo na obwodzie koła, z centralnym wałem korbowym. Silnik gwiazdowy może zawierać od trzech do kilkunastu cylindrów. Silnik taki może mieć obieg zarówno dwusuwowy jak i czterosuwowy. W przypadku tego drugiego (ponad 90% konstrukcji) liczba cylindrów w danej gwieździe jest zawsze nieparzysta. Kilkunastocylindrowe silniki gwiazdowe budowane są w układzie podwójnej, a czasem i poczwórnej gwiazdy (np. silniki do Boeing B-50 Superfortress).

AD-4[ | edytuj kod]

Podstawową z wczesnych wersji Skyraidera był AD-4. Przy jego projektowaniu wzięto pod uwagę doświadczenia toczącej się wojny w Korei. Napęd stanowił silnik Wright R-3350-26WA o mocy 2700 KM. Przednia część wiatrochronu została wyposażona w szkło pancerne. Liczbę działek zwiększono do 4. Zbudowano 372 samolotów podstawowej wersji. Główną modyfikacją tej wersji był trzyosobowy nocny bombowiec AD-4N uzbrojony w 2 działka (zbudowano 307), następnie część przebudowana na samolot do zwalczania okrętów podwodnych AD-4S. 100 samolotów wersji AD-4N i 4S przebudowano przez pozbawienie części wyposażenia na zwykłe dzienne szturmowce AD-4NA, z czterema działkami, specjalnie do służby podczas wojny w Korei (od 1962 oznaczone A-1D). Liczną wersją była AD-4B, przystosowana do przenoszenia taktycznej bomby atomowej o mocy 1 Kt (w praktyce jednak nie były testowane z bombami atomowymi). Wersji tej zbudowano 165 samolotów i dalsze 28 przebudowano z AD-4. 168 samolotów zbudowano w wariancie wczesnego ostrzegania AD-4W, wyposażonym w nowszy radar AN/APS-20A, o większych możliwościach niż poprzedni, z tego 50 dostarczono dla lotnictwa morskiego Wielkiej Brytanii, gdzie otrzymały oznaczenie Skyraider AEW.1. Istniał też wariant WRE AD-4Q (zbudowano 39).

United States Air Force (USAF) – Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych, jeden z rodzajów Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych, odpowiedzialny za pewną część działań w powietrzu (duża liczba samolotów i śmigłowców bojowych podlega także marynarce wojennej, wojskom lądowym i korpusowi piechoty morskiej). Utworzone zostały jako odrębny rodzaj sił zbrojnych na bazie lotnictwa armii amerykańskiej, 18 września 1947, poprzednikiem USAF były:LTV A-7 Corsair II - amerykański poddźwiękowy, jednosilnikowy, jednomiejscowy odrzutowy samolot szturmowy przystosowany do operowania z lotniskowców, produkowany przez firmę Ling-Temco-Vought (LTV).

AD-5[ | edytuj kod]

AD-5 (A-1E)

Wersja AD-5 odróżniała się konstrukcją, stanowiąc dwumiejscowy wariant do zwalczania okrętów podwodnych, z miejscami załogi obok siebie pod szeroką i długą osłoną kabiny. Wersja ta miała nieco szerszy w górnej części i dłuższy kadłub, bez bocznych hamulców aerodynamicznych. Uzbrojenie stanowiły 4 działka. Prototyp przebudowany z AD-4 został oblatany 17 sierpnia 1951. Do 1956 roku zbudowano dalszych 212 samolotów tej wersji. Zwykle używano ich jednak w praktyce jako szturmowców. Przy pomocy zestawów przygotowanych przez firmę Douglas można było przebudować tę wersję na samolot sanitarny dla 4 rannych, łącznikowy do transportu ważnych osób lub transportowy do przewozu aż 12 żołnierzy. W 1956 przystosowano część do roli powietrznych tankowców, z podwieszanym zbiornikiem paliwa. W 1962 wersje bojowe AD-5 przemianowano na A-1E, pomocnicze na UA-1E Zbudowano też 239 samolotów w wariancie szturmowym nocnym AD-5N (od 1962: A-1G), wyposażonym w radar podwieszany, z czego 54 przebudowano na wersję walki radioelektronicznej AD-5Q (od 1962 EA-1F). W odróżnieniu od poprzednich, dodatkowi członkowie załogi siedzieli we wspólnej kabinie. Zbudowano też liczną wersję wczesnego ostrzegania AD-5W (239 samolotów, od 1962 EA-1E).

USS Constellation (CV-64) - amerykański lotniskowiec z napędem konwencjonalnym, drugi okręt typu Kitty Hawk. Okręt wszedł do służby w 1961. Był to trzeci ukończony, a czwarty w ogóle okręt w historii US Navy noszący imię "Constellation", nawiązującej do gwiazd na fladze Stanów Zjednoczonych.Niekierowany lotniczy pocisk rakietowy to rodzaj pocisków rakietowych używanych jako uzbrojenie samolotów i śmigłowców, przeznaczonych do niszczenia celów powierzchniowych (naziemnych i nawodnych), rzadziej powietrznych, za pomocą przenoszonego ładunku wybuchowego. Są one najprostszą odmianą lotniczych pocisków rakietowych, nie posiadającą systemu naprowadzania i lecącą po trajektorii, jaka została im nadana w chwili wystrzelenia.

A-1H i A-1J[ | edytuj kod]

Skyraider jednej z późnych wersji

Produkowana równolegle z AD-5 najliczniejsza wersja AD-6 była ponownie jednomiejscowym szturmowcem opartym na AD-4B, lecz ulepszenia poszły w kierunku zwiększenia odporności samolotu na środki obrony przeciwlotniczej i zwiększenia skuteczności ataków na małych wysokościach. Kabina i zbiorniki paliwa otrzymały nakładane opancerzenie z płyt 15 mm, a część instalacji silnika zdublowano. Zbudowano tej wersji 713 sztuk. Od 1962 otrzymała oznaczenie A-1H.

Wojna wietnamska (zwana też drugą wojną indochińską) – działania militarne na Półwyspie Indochińskim w latach 1957–1975. W konflikt zaangażowane były z jednej strony komunistyczna Demokratyczna Republika Wietnamu (Wietnam Północny, wspierany przez inne kraje komunistyczne, gł. Związek Radziecki oraz Chiny) i kontrolowane przez to państwo organizacje komunistyczne w Wietnamie Południowym, Laosie i Kambodży, a z drugiej strony Republika Wietnamu wraz z międzynarodową koalicją obejmującą Stany Zjednoczone i ich sojuszników – Koreę Południową, Tajlandię, Australię, Nową Zelandię i Filipiny. Wbrew ich woli stronami konfliktu były również Kambodża i Laos.Wietkong, (ang. Vietcong, wiet. Việt Cộng) – nazwa ukuta przez południowowietnamskich polityków i przyjęta przez żołnierzy amerykańskich, a potem przez światowe media, na określenie partyzantów należących w czasie wojny wietnamskiej do Narodowego Frontu Wyzwolenia Wietnamu Południowego (ang. National Front for the Liberation of South Vietnam, wiet. Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam).

Ostatnia wersja szturmowa AD-7, ze wzmocnionym skrzydłem i podwoziem dla zapewnienia większej odporności na eksploatację z lotnisk polowych, była wyposażona w fotel wyrzucany pilota. Zastosowano nowy silnik R-3350-26WB o mocy 2700 KM. Zbudowano 72 samoloty. Od 1962 otrzymała oznaczenie A-1J. Łącznie do zakończenia produkcji 18 lutego 1957 zbudowano 3180 Skyraiderów wszystkich wersji.

Royal Navy, Królewska Marynarka Wojenna – marynarka wojenna Wielkiej Brytanii, najstarsza zorganizowana siła zbrojna Zjednoczonego Królestwa.Douglas Aircraft Company – amerykańska wytwórnia lotnicza założona w 1921 przez Donalda Willsa Douglasa w Santa Monica w Kalifornii po rozpadzie poprzedniej jego firmy Davis-Douglas Company.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Wojna algierska (Algierska wojna o niepodległość, fr. Guerre d’Algérie) – konflikt zbrojny pomiędzy Francją oraz algierskimi organizacjami niepodległościowymi, trwający w latach 1954-1962, który doprowadził do uzyskania przez Algierię niepodległości i niezależności od Francji. Była to złożona wojna charakteryzująca się walką partyzancką, terrorem wobec cywilów, użyciem tortur przez obie strony, operacjami prowadzonymi przez Francuskie Wojska Lądowe. Wojna była również starciem pomiędzy muzułmańskimi lojalistami algierskimi wierzącymi w Algierię francuską, a niepodległościowymi powstańcami.
Torpeda – rodzaj broni podwodnej, poruszający się pod wodą za pomocą własnego napędu pocisk, służący do niszczenia za pomocą wbudowanego ładunku wybuchowego jednostek nawodnych lub podwodnych przeciwnika. Nazwa wywodzi się od łacińskiej nazwy drętwokształtnych – Torpediniformes, rzędu ryb chrzęstnoszkieletowych
Somalia (som. Soomaaliya; arab. الصومال, As-Sumal, Aş-Şūmāl), Federalna Republika Somalii – państwo w północno-wschodniej części Afryki położone na Półwyspie Somalijskim (zwanym „Rogiem Afryki”). Przylega do Oceanu Indyjskiego i Zatoki Adeńskiej. Na północnym zachodzie graniczy z Dżibuti, na zachodzie z Etiopią, zaś na południowym zachodzie z Kenią.
Śmigło – urządzenie napędowe, przetwarzające energię w postaci momentu obrotowego na pracę ciągu. Zamiana ta jest efektem oddziaływania śmigła na ośrodek go opływający (w zastosowaniach lotniczych – powietrze). Po raz pierwszy zostało użyte jako śruba okrętowa do napędzania statków, a począwszy od 1903 roku służy do napędu statków powietrznych (do napędu sterowców szkieletowych od 1900 roku).
Bombowiec nurkujący – rodzaj samolotu bombowego, przystosowany konstrukcyjnie do niszczenia obiektów naziemnych lub jednostek pływających za pomocą bomb (bombardowania) z lotu nurkowego.
Centropłat - część konstrukcyjna statku powietrznego (stałopłata). Jest to środkowa część płata nośnego przytwierdzona do kadłuba statku powietrznego. Centropłat często jest punktem mocowania silników w maszynach wielosilnikowych.
Douglas A-4 Skyhawk (pierwotnie A4D Skyhawk) – amerykański pokładowy samolot szturmowy produkowany przez zakłady Douglas (od 1967 McDonnell Douglas).

Reklama