Dopalacz (lotnictwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pracujący dopalacz silnika turboodrzutowego. Widoczny strumień gazu o wysokiej temperaturze i efekty powstającego na wylocie z dyszy układu fal uderzeniowych (tzw. diamenty Macha).

Dopalacz – urządzenie stosowane w samolotach bojowych (wyjątkowo w cywilnych - samolot Concorde, Tu-144) w celu zwiększania ciągu silnika turboodrzutowego, poprzez spalanie dodatkowego paliwa za turbiną. Daje to przyrost ciągu o kilkadziesiąt procent.

Diamenty Macha (również znane jako dyski macha lub tańczące diamenty) – formacja stojących fal, które pojawiają się podczas naddźwiękowego przepływu spalin w silnikach odrzutowych, rakietowych i naddźwiękowych. Dyski te są widoczne podczas zapalenia zwiększonej ilości paliwa. Zjawisko to jest dobrze widoczne, gdy silnik włącza dopalacz. Nazywane są diamentami Macha na cześć fizyka, który je opisał – Ernsta Macha.Turbina (z łac. turbo, burza, trąba powietrzna) – silnik przepływowy wykorzystujący energię przepływającego płynu do wytwarzania energii mechanicznej. Elementem wirnika oddziałującym z płynem są specjalnie ukształtowane łopatki.

Dopalacz to zestaw urządzeń (pompy paliwa, wtryskiwacze, stabilizatory płomienia, dysza wylotowa z regulowanym polem przekroju, układ automatycznej regulacji) stosowany w silnikach turboodrzutowych w celu realizacji procesu dopalania (pewna część tlenu przechodzi przez turbinę) polegającego na wtryskiwaniu i spalaniu strumieniowo dodatkowej ilości paliwa za turbiną, w celu podwyższenia temperatury oraz zwiększenia ciśnienia przepływających gazów. Włączeniu dopalania towarzyszy odpowiednie automatyczne zwiększenie przekroju dyszy wylotowej. Powiększenie pola przekroju dyszy jest bezpośrednim źródłem przyrostu ciągu o nawet ponad 50%, co zależy od typu i konstrukcji silnika oraz od warunków lotu.

Samolot – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki wytwarzanej sile nośnej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach względem statku, skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości w locie poziomym wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.Silnik strumieniowy (ang. ramjet) jest specyficzną odmianą silnika odrzutowego - nie ma żadnych części ruchomych. Jego konstrukcja jest pozornie prosta: komora spalania z dyszą, wtryskiwacze paliwa i stabilizatory płomienia.

Ze względu na niską sprawność termodynamiczną (wynikającą z niskiego już stosunkowo stopnia sprężania za turbiną) i związane z tym wysokie zużycie paliwa (na jednostkę ciągu) dopalanie włączane jest tylko w niektórych fazach lotu (start, przyśpieszanie, fragmenty misji bojowej). Wyjątkiem jest SR-71, którego szczególnej konstrukcji dopalacze używane były do pracy ciągłej.

Lockheed SR-71 Blackbird – samolot dalekiego zwiadu strategicznego. Zaprojektowany na przełomie lat 50. i 60. XX wieku na zamówienie CIA, eksploatowany przez CIA, NASA oraz USAF. Dwusilnikowy odrzutowy średniopłat w układzie delta, osiągający prędkość Mach 3 oraz pułap 24-28 km, dzięki temu był nieosiągalny dla ówczesnych systemów obronnych. SR-71 był samolotem nieuzbrojonym, dwumiejscowym, w drugiej kabinie za pilotem znajdował się operator RSO, czyli operator elektronicznej aparatury zwiadowczej. Jej zasięg pozwalał na głęboką penetrację terenu przeciwnika bez konieczności przekraczania granic i naruszania obszaru powietrznego wroga.Supercruise jest techniką silnika odrzutowego pozwalającą samolotom na podróżowanie z prędkością naddźwiękową bez wymogu używania dopalacza.

Zaletą dopalacza jest to, że:

  • Spalenie dodatkowej porcji paliwa następuje za turbiną (co pozwala na większą żywotność łopatek turbiny), narażona na wysoką temperaturę jest jedynie nieruchoma dysza silnika
  • W stosunku do uzyskanego zwiększenia ciągu nie rosną wymiary zewnętrzne silnika (szczególnie jego średnica) - co ułatwia zabudowę silnika w zwartym płatowcu jakim jest samolot myśliwski czy samolot myśliwsko-bombowy.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Silnik strumieniowy
  • Supercruise
  • Turbina gazowa (nazywana także turbiną spalinową lub silnikiem turbospalinowym) - silnik cieplny, który energię napędową pobiera z przepływających spalin lub innego gazu roboczego, zwanego czynnikiem termodynamicznym lub roboczym. Określenie "turbina gazowa" odnosi się do maszyny składającej się ze sprężarki i turbiny (połączonych zwykle wspólnym wałem), oraz komory spalania umieszczonej pomiędzy nimi.Samolot myśliwski, myśliwiec – samolot bojowy przeznaczony przede wszystkim do zwalczania innych statków powietrznych i uzyskania przewagi powietrznej, jak i obrony własnych samolotów o innym przeznaczeniu, czym różni się od bombowców, służących do atakowania celów naziemnych, głównie przy użyciu bomb. Myśliwce z założenia są względnie małe, przeważnie jednomiejscowe, a przy tym silnie uzbrojone, szybkie i bardzo zwrotne.




    Warto wiedzieć że... beta

    Concorde – naddźwiękowy samolot pasażerski o napędzie turboodrzutowym, realizacja idei transportu naddźwiękowego. Powstał jako produkt międzynarodowego porozumienia między Francją i Wielką Brytanią przy udziale państwowych konsorcjów lotniczych Aérospatiale i British Aircraft Corporation. Jego pierwszy oblot odbył się w 1969 roku, a siedem lat później miało miejsce wprowadzenie do służby trwającej 27 lat. Drugi nadźwiękowy pasażerski seryjny odrzutowiec świata zbudowany na świecie po Tu-144.

    Reklama