Dobra (powiat turecki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dobramiasto w województwie wielkopolskim, siedziba władz miejsko-wiejskiej gminy Dobra; w latach 1975-1998 należało do województwa konińskiego.

Gmina miejsko-wiejska – gmina, w skład której wchodzi miasto oraz wsie. Siedzibą gminy miejsko-wiejskiej jest zazwyczaj miasto, jedynym wyjątkiem jest obecnie gmina Nowe Skalmierzyce, której siedziba mieści się we wsi Skalmierzyce.Pomnik przyrody – prawnie chroniony twór przyrody, szczególnie cenny ze względów naukowych, zabytkowych, kulturowych i innych.

31 grudnia 2009 miasto liczyło 1450 mieszkańców i jest najmniejszym pod względem liczby ludności w województwie.

Miasto położone jest na Wysoczyźnie Tureckiej, na prawym brzegu doliny rzeki Teleszyny, przy drodze krajowej nr 83, w odległości 14 km na południowy wschód od Turku. Dobra leży w historycznej ziemi sieradzkiej.

Historia[ | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Niezamyśl (Dobra).

Osada po raz pierwszy wzmiankowana była w 1386 roku. Prawa miejskie zostały nadane Dobrej przed 1392 rokiem. W dokumentach z 1511 roku Dobra występuje jako miasto należące do rodu Żarnickich. W 1538 roku Dobra zniszczona została przez pożar, po którym na prośbę właścicieli Zygmunt I Stary ponownie nadał przywilej lokacyjny.

Wielkanoc, Pascha, Niedziela wielkanocna, Zmartwychwstanie Pańskie, mazow. Wielki Dzień – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie wyznające Nicejskie Credo (325 r.).Stefan Wyszyński (ur. 3 sierpnia 1901 w Zuzeli, zm. 28 maja 1981 w Warszawie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny lubelski w latach 1946–1948, arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski oraz prymas Polski w latach 1948–1981, kardynał prezbiter od 1953. Zwany Prymasem Tysiąclecia, sługa Boży Kościoła katolickiego.

Panująca tu w I poł. XVII wieku i na początku XVIII wieku zaraza znacznie wyludniła miasto. 23 stycznia 1770 roku na przedpolu miasta doszło do starcia konfederatów barskich z oddziałami rosyjskimi. W boju poległo wówczas ok. 500 konfederatów, tyluż ponoć też jeńców wymordowali już po bitwie Rosjanie.

Po II rozbiorze Polski w 1793 roku miasto przeszło do zaboru pruskiego. Dobra liczyła wówczas ok. 900 mieszkańców w 134 domostwach, a ludność trudniła się rolnictwem i rzemiosłem. Czynnych było ponad 80 warsztatów rzemieślniczych, w tym 34 krawieckie, 28 szewskich, 13 kuśnierskich i 8 garncarskich oraz znaczna liczba kramów żydowskich. Pracowały również dwa młyny wodne i garbarnia. W ciągu roku w mieście odbywało się 12 jarmarków. Od 1807 miasto leżało w granicach Księstwa Warszawskiego, zaś po kongresie wiedeńskim w 1815 roku na terenie Królestwa Polskiego. Miasto prywatne Królestwa Kongresowego położone było w 1827 roku w powiecie wartskim, obwodzie kaliskim województwakaliskiego.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).30 listopada jest 334. (w latach przestępnych 335.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 31 dni.

Wiek XIX przyniósł miastu znaczne ożywienie gospodarcze. Uruchomione zostały 4 olejarnie i 9 wiatraków oraz rozwijał się handel zbożem, trzodą i wełną. W połowie XIX stulecia Dobra liczyła już ponad 2500 mieszkańców. Podobnie jak inne niewielkie miasta (m.in. niedaleki Brudzew i Władysławów), Dobra utraciła prawa miejskie w 1870 roku zarządzeniem władz rosyjskich. Nie spowodowało to jednak zahamowania w jej rozwoju, bowiem w czterdzieści lat później osiąga, największą w swej historii, liczbę blisko 3900 mieszkańców. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w 1919 roku Dobra ponownie uzyskuje prawa miejskie. W 1926 roku miasto miało 3486 mieszkańców, w tym 1850 Polaków (53,1%), 1589 Żydów (45,6%), 45 Niemców (1,3%) oraz 2 Rosjan.

Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie, niem. Herzogtum Warschau) – istniejące w latach 1807–1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji państwo, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym Księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

W czasie okupacji hitlerowskiej miasto zostało włączone w granice Rzeszy. Cała ludność żydowska została wymordowana w obozach zagłady, zaś część Polaków wysiedlono do Generalnego Gubernatorstwa.

Krótko po wojnie Dobra przejściowo nie została zaliczona do miast w urzędowym wykazie miast i gmin z 28 lipca 1945.

Kalendarium[ | edytuj kod]

Pomniki: 600-lecia miasta i kard. Stefana Wyszyńskiego
Krzyż zerwany przez nawałnicę z wieży kościelnej w 1997
  • 1386 – pierwszy dokument pisany z informacją o Dobrej,
  • 1392 – uzyskanie praw miejskich,
  • 1419 – miasto własnością Jana z Grabia,
  • 1456 – miasto własnością Mikołaja z Dobrej,
  • 1521 – osiedlenie się Żydów,
  • 1538 – zniszczenie miasta w wyniku pożaru,
  • 1626 – ludność miasta zdziesiątkowana przez epidemię cholery,
  • 1641 – erygowanie w Dobrej Bractwa Różańca Świętego,
  • 1655 – początek upadku miasta w wyniku potopu szwedzkiego,
  • 1708 – kolejna epidemia cholery w Dobrej,
  • 23 stycznia 1770 – klęska konfederatów barskich w bitwie pod Dobrą,
  • 1780 – zniszczenie pożarem kościoła parafialnego i części miasta,
  • 1781 – miasto własnością Ignacego Gałeckiego,
  • 1793 – Dobra w granicach zaboru pruskiego,
  • 1810 – utworzenie szkoły elementarnej,
  • 1813, 1814, 1831, 1837 – kolejne epidemie cholery dziesiątkujące ludność
  • 1815 - Dobra w granicach Rosji,
  • 3 lipca 1863 – wkroczenie oddziałów powstańczych Edmunda Taczanowskiego,
  • 1 października 1863 – potyczka pod Dobrą oddziału kpt. Petza z wojskami rosyjskimi,
  • 18 października 1863 – potyczka oddziału ppłk. Matuszewicza z oddziałem rosyjskim,
  • 1870 – pozbawienie Dobrej praw miejskich przez władze carskie,
  • 1879 – właścicielami miasta Mączyńscy,
  • 15 maja 1905 – utworzenie Straży Ogniowej Ochotniczej,
  • 1907 – utworzenie strażackiej orkiestry dętej,
  • 1912 – zakończenie odbudowy kościoła parafialnego,
  • 1915 – ustanowienie przez okupanta miejscowego sądu,
  • 1915 – utworzenie Towarzystwa im. Adama Mickiewicza i ufundowanie biblioteki,
  • 1917 – pierwsze wybory Rady Miejskiej i burmistrza,
  • 1917 założenie przez ks. Sperczyńskiego tercjarstwa zakonu św. Franciszka,
  • 1918 – ukończenie budowy remizy strażackiej,
  • 1919 – odzyskanie praw miejskich i włączenie do województwa łódzkiego,
  • 1922 – utworzenie Szkoły Powszechnej,
  • 1939 – okupacja hitlerowska i masowe wywózki mieszkańców,
  • 7 września 1939 – Podczas walki powietrznej w rejonie Dobrej zostaje zestrzelony przez 2 Bf 110 pchor. Jan Maliński ze 132 Eskadry Myśliwskiej. Rannemu w nogi pilotowi udzielają pomocy mieszkańcy pobliskich Mikulic,
  • 1941 – rozebranie przez Niemców modrzewiowego kościółka pw. św. Barbary,
  • 21 stycznia 1945 – zajęcie miasta przez Armię Czerwoną, koniec okupacji niemieckiej,
  • 30 listopada 1945 – zajęcie miasta przez oddział partyzancki "Groźnego",
  • 1992 – zorganizowanie po raz pierwszy dorocznych obchodów Dni Dobrej.
  • Stary cmentarz żydowski w Dobrej – kirkut służący niegdyś żydowskiej społeczności Dobrej. Znajdował się w pobliżu miejscowej synagogi, nieopodal dzisiejszej ul. Narutowicza. Nie wiadomo kiedy dokładnie powstał. Został zniszczony w czasie II wojny światowej. Obecnie nie zachowały się żadne nagrobki. W jego miejscu po wojnie odbywały się targi, obecnie stoi tam pomnik upamiętniający Żydów zamordowanych podczas wojnyEdmund Władysław Maksymilian Taczanowski (ur. 23 listopada 1822 w Wieczynie koło Pleszewa, zm. 14 września 1879 w Choryni) – generał polski, dowódca powstańczy 1863.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    1 października jest 274. (w latach przestępnych 275.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 91 dni.
    Ziemia sieradzka (łac. terra Siradiae) – jednostka podziału terytorialnego Korony Królestwa Polskiego na początku XIV wieku. W 1339 z jej zrębów powstało województwo sieradzkie. Wiązana jest z plemieniem Warcian (Wierczan), co pozwalałoby na nazywanie tej części kraju nazwą „Warcja” lub „Wiercza”.
    Fosa (łac. fossa - rów, kanał), wł. rów forteczny – w fortyfikacji zapora w postaci rowu otaczającego całość lub część umocnienia. Rowy (fosy) mogły być wypełnione wodą (mokre), bądź nie (suche).
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Kapliczka – niewielka budowla kultowa, wznoszona przy drogach lub rozdrożach w celach wotywnych, dziękczynnych, obrzędowych itp., w najprostszej formie drewniana skrzynka z obrazem lub rzeźbą – świątkiem Jezusa, Matki Bożej lub świętego zawieszona na drzewie lub słupie. W formie rozbudowanej niewielka forma architektoniczna drewniana lub murowana, czasami mała kaplica.
    Tomasz Pajzderski (1864-1908) – polski architekt, w latach 1906-1908 prowadził Pracownię Sztuki Stosowanej w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych, autor licznych realizacji w Wielkopolsce, znawca architektury gotyckiej i sakralnej.
    Carstwo lub carat − określenie państwa, którego panujący monarcha nosi tytuł cara lub carycy. Nazwa pojawiła się w średniowieczu. Carstwo działa na takich samych zasadach, co ustrój królewski, ale występuje tu jako forma słowiańska. "Carstwo" jest zniekształconą słowiańską nazwą cesarstwa, wywodzącą się z Bizancjum. Tytułu car używali władcy Rosji, Bułgarii i Serbii.

    Reklama