Diplodok

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Diplodok (Diplodocus) – rodzaj dinozaura z rodziny diplodoków, którego skamieniałe szczątki odkrył po raz pierwszy w 1877 S.W. Williston. Wzorowana na łacinie nazwa rodzajowa ukuta przez Marsha w 1878 pochodzi od starogreckich słów (diploos) "podwójny" i (dokos) "belka", odnosząc się do dwubelkowych szewronów umiejscowionych w dolnej części ogona. Sądzono, że były unikalne dla diplodoka, jednakże znaleziono je także u innych członków tej rodziny, a także u innych zauropodów, jak choćby mamenchizaura.

Histologia (z gr. histos – tkanka, logos – wiedza, nauka) – nauka o budowie, rozwoju i funkcjach tkanek, w przeciwieństwie do anatomii, zajmuje się badaniem mikroskopowej budowy ciała. Nauka o mikroskopowych wykładnikach chorób nosi nazwę histopatologii.Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.

Zwierzę żyło na zachodzie Ameryki Północnej pod koniec jury. Należy do najpopularniejszych dinozaurów górnej formacji Morrison złożonej z osadów pochodzących z płytkiego morza i aluwialnych sprzed 150-147 milionów lat (kimeryd i tyton). Tamtejsze środowisko, jak i jego zapis kopalny zdominowały ogromne zauropody, jak kamarazaur, barozaur, apatozaur czy brachiozaur.

Nerw twarzowy (łac. nervus facialis) – VII nerw czaszkowy wchodzący w skład obwodowego układu nerwowego. Jest nerwem drugiego łuku skrzelowego. Nerw ma charakter mieszany, ale przeważają w nim włókna ruchowe. Zawiera także włókna czuciowe, i przywspółczulne – wydzielnicze (autonomiczne).Jajo – jedna z faz rozwoju nowego osobnika u wielu gatunków zwierząt. Jajo zawiera surowce odżywcze pozwalające na rozwój zarodka bez dostępu do organizmu macierzystego i zewnętrznych źródeł pożywienia oraz stosunkowo bezpieczne środowisko, ale ze względu na swoją zawartość jest również cenionym pokarmem.

Diplodocus należy do najłatwiejszych w identyfikacji dinozaurów, ze swym klasycznym zauropodzim kształtem, długą szyją i ogonem oraz czterema nogami o mocnej budowie. Przez wiele lat był najdłuższym znanym dinozaurem. Jego wielkie rozmiary mogły odstraszać drapieżniki, jak allozaur czy ceratozaur, których skamieliny znaleziono w tych samych warstwach, co oznacza, że koegzystowały razem z diplodokiem.

Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Morfologia[ | edytuj kod]

Diagram porównujący rozmiary człowieka i wybranych zauropodów. D. hallorum zaznaczony na zielono.


Barozaur (Barosaurus) – rodzaj dinozaura z grupy zauropodów. Tradycyjnie uważany za przedstawiciela rodziny diplodoków blisko spokrewnionego z diplodokiem i bardzo do niego podobnego budową szkieletu, lecz mającego proporcjonalnie dłuższą szyję; Taylor i Wedel (2013) twierdzą jednak, że jest on tak rekonstruowany nie na podstawie badań cech budowy holotypu gatunku Barosaurus lentus oznaczonego YPM 429, lecz innych okazów zaliczonych do tego rodzaju, zwłaszcza okazu AMNH 6341. Okaz holotypowy zdaniem autorów różni się budową kości od innych okazów tradycyjnie zaliczanych do gatunku B. lentus i mogą one w rzeczywistości reprezentować inny gatunek; według autorów kręgi szyjne YPM 429 budową bardziej przypominają kręgi szyjne brachiozaurów niż diplodoków.JSTOR (/dʒeɪ-stɔːr/, skrót od ang. Journal Storage) – biblioteka cyfrowa utworzona w 1995 roku. Początkowo zawierała cyfrowe kopie czasopism naukowych o wyczerpanym nakładzie. Następnie zaczęła zbierać także książki, materiały źródłowe oraz aktualne numery czasopism naukowych. Pozwala na wyszukiwanie w pełnej treści niemal 2000 czasopism naukowych.

Jeden z najlepiej poznanych zauropodów, diplodok, to olbrzymie czworonożne zwierzę o długiej szyi i biczowatym ogonie. Jego przednie łapy były o wiele krótsze od tylnych, w związku z czym gad utrzymywał postawę poziomą. To długoszyje i długoogoniaste stworzenie o czterech solidnie zbudowanych łapach porównuje się z wiszącym mostem. Diplodok rzeczywiście jest najdłuższym dinozaurem znanym z kompletnego szkieletu. Fragmentaryczne pozostałości gatunku D. hallorum zwiększyły szacowaną długość, jednakże nie aż tak bardzo, jak z początku sądzono. Opisany został w 1991, jego odkrywca David Gillete wyliczył, że mógł dorastać nawet do 54 m długości, co czyniłoby go najdłuższym znanym dinozaurem, nie licząc tych znanych z bardzo nielicznych szczątków, jak amficeliasa. Masę szacuje się bardzo różnie, niekiedy nawet 113 ton. Bardziej prawdopodobny wydaje się jednak wynik 50 ton. Kolejne badania wykazały, że niektóre wielkie kręgi ogonowe leżały bardziej proksymalnie, niż uznał wcześniej Gillete. Zgodnie z nimi szkielet diplodoka w Carnegie Museum of Natural History w Pittsburghu obejmował 23. krąg ogonowy pochodzący od innego dinozaura, w efekcie czego powstał błąd w oszacowaniu sięgający 30%. Choć zwierzęta takie jak superzaur były prawdopodobnie dłuższe, pozostały po nich jedynie fragmentaryczne szczątki.

Madryt (hiszp. Madrid) – stolica i największe miasto Hiszpanii, położony w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.Jaszczurki (Lacertilia, dawniej Sauria) – grupa gadów łuskonośnych obejmująca czworonożne lub beznogie zwierzęta lądowe o wydłużonym ciele, oczach posiadających powieki, mocnych szczękach i diapsydalnej czaszce. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą oraz na wielu wyspach oceanicznych. Są najliczniejszą grupą gadów obejmującą ponad 4000 gatunków.
D. longus, czaszka z Bone-Cabin Quarry.

Relatywnie do wielkości ciała zwierzęcia, osiągającego długość 35 m, Diplodocus posiadał bardzo małą czaszkę umiejscowioną na końcu sześciometrowej szyi. Jego niewielkie zęby obecne jedynie w przedniej części pyska kierowały się do przodu. Niewielkie rozmiary osiągała puszka mózgowa. Szyja opierała się na co najmniej 15 kręgach. Obecnie uważa się, że zauropsyd trzymał ją poziomo, równolegle do podłoża, nie mogąc jej zbytnio unieść. Współcześnie masę ciała przybliża się na 10-16 ton (poszczególne prace podają 10, 11,5, 12,7 i 16 ton.

Apatozaur (Apatosaurus) – duży zauropod żyjący ok. 150 mln lat temu w późnej jurze na terenach Ameryki Północnej. Został odkryty i opisany w 1877 przez Othniela C. Marsha. Niegdyś był także znany pod nazwą brontozaur. Było to jedne z największych zwierząt lądowych jakie kiedykolwiek żyły na ziemi. Osiągał średnio około 20 m długości i ok. 23 ton wagi. Nazwa apatozaur oznacza ,,oszukańczy jaszczur”. Nazwano go tak ze względu na podobieństwo jego kości pod niektórymi względami do kości morskiego gada mozazaura. Skamieliny apatozaura znaleziono w Wyoming, Kolorado, Oklahomie i Utah (Stany Zjednoczone).Tytanozaury (Titanosauria) – grupa zauropodów żyjących od późnej jury do końca kredy, obejmująca jedne z największych lądowych zwierząt w dziejach.
Kręgi ogonowe D. carnegii, widocze dwubelkowe szewrony, do których odwołuje się nazwa rodzajowa zwierzęcia. Natural History Museum, Londyn.

Ekstremalnie długi ogon diplodoka liczył około 80 kręgów, czyli prawie dwa razy tyle, ile miały niektóre wcześniejsze zauropody. Dla przykładu ogon szunozaura miał 43 kręgi. Diplodok przewyższał też znacznie w tym względzie współczesne mu Macronaria: kamarazaur posiadał 53 kręgi ogonowe. Spekulowano, czy zwierzę używało ogona w obronie, czy też służył on do wydawania dźwięku jak trzaskający bicz. Mógł też zapewniać przeciwwagę szyi. Środkową część ogona po stronie brzusznej cechowały charakterystycznie ukształtowane kości, "podwójne belki", od których wzięła się nazwa rodzajowa zwierzęcia. Mogły stanowić wsparcie dla kręgów lub ochraniać naczynia krwionośne przed zmiażdżeniem, gdy ciężki ogon spoczywał na ziemi. Podobne struktury spotyka się u spokrewnionych dinozaurów.

Filantropia (stgr. φιλανθρωπία philanthrōpia – dobroczynność, życzliwość; φιλάνθρωπος philánthrōpos – kochający ludzkość) to działalność osób bądź instytucji, polegająca na bezinteresownym udzielaniu pomocy finansowej lub materialnej potrzebującym.Amficelias (Amphicoelias) – rodzaj zauropoda należącego do nadrodziny Diplodocoidea. Jego nazwa składa się z greckich słów amphi – obustronnie oraz koilos – wklęsły i – oznacza „dwukrotnie wkłęsły”. Jeden z jego gatunków – A. fragillimus – mógł być największym zwierzęciem wszech czasów. Jego rozmiary podaje się różnie, mieszczą się zwykle w zakresie 40-60 m długości przy masie 122 t, ale gatunek ten jest znany z pojedynczego niekompletnego kręgu, który w dodatku zaginął. Z tego powodu jedynym źródłem informacji o tym dinozaurze są rysunki owego kręgu i notatki na jego temat.

Jak w przypadku innych zauropodów, dłoń diplodoka uległa w trakcie ewolucji znacznym modyfikacjom. Palce i kości ręki tworzyły pionową kolumnę o podkowiastym przekroju. Pazury nie występowały prócz jednego palca na przedniej łapie. Szpon ten, spłaszczony bocznie i niepołączony z kośćmi ręki, osiągał niezwykle dużą wielkość w porównaniu ze spotykanymi u innych zauropodów. Jego funkcja pozostaje nieznana.

Science – recenzowane czasopismo naukowe wydawane przez American Association for the Advancement of Science. Ukazuje się jako tygodnik ilustrowany.Pokładełko (ovipositor, terebra) – narząd spotykany u wielu owadów, pajęczaków i niektórych ryb. Samicom służy do składania jaj do otworów w drzewie, mchu, zagłębień w ziemi oraz w ciałach innych organizmów. U samców niektórych ryb występuje pokładełko służące do zapładniania ikry.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Odrodzenie dinozaurów – krótki okres rewolucyjnych odkryć związanych z dinozaurami, który rozpoczął się w 1960 roku. Spowodował odnowione naukowe i ogólne zainteresowanie dinozaurami. Został wywołany przez nowe wynalazki i dokonane badania, wskazujące na to, że dinozaury mogły być zwierzętami stałocieplnymi, a nie zimnokrwistymi, jak uważano dotychczas.
PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.
Haplokantozaur (Haplocanthosaurus) – czworonożny, roślinożerny zauropod o niepewnej pozycji systematycznej. Może być bazalnym diplodokoidem, makronarem (Macronaria) lub nie-neozauropowym zauropodem. Znaczenie jego nazwy – jaszczur prostokolczysty.
John Bell Hatcher (ur. 11 października 1861 w Cooperstown, zm. 3 lipca 1904 w Pittsburghu) – amerykański paleontolog.
Kamarazaur (Camarasaurus) – duży, roślinożerny dinozaur żyjący w późnej jurze na terenie współczesnej Ameryki Północnej. Należał do grupy zauropodów. Jego nazwa znaczy jamisty jaszczur.
Wędrówki z dinozaurami (ang. Walking with Dinosaurs) – paradokumentalny serial telewizyjny, wyprodukowany przez telewizję BBC i po raz pierwszy emitowany w Wielkiej Brytanii w 1999 r., z Kennethem Branaghem jako narratorem. W Polsce serial był po raz pierwszy emitowany w roku 2000 w Programie Drugim Telewizji Polskiej; konsultantem naukowym wersji polskiej był Karol Sabath, a lektorami – Maciej Gudowski i Janusz Szydłowski.
Journal of Vertebrate Paleontology (JVP) – recenzowane czasopismo naukowe dotyczące paleontologii, w szczególności paleontologii kręgowców. Publikacje poruszają tematy związane z pochodzeniem kręgowców, ich morfologią, ewolucją, taksonomią, a także biostratygrafią, paleoekologią, paleobiogeografią oraz paleoantropologią. Zostało założone w 1980 roku przez czeskiego paleontologa Jiřého Žídka na University of Oklahoma w Norman. W latach 1984–2010 było wydawane przez Society of Vertebrate Paleontology. Od 2010 roku jest wydawane przez Taylor & Francis i ukazuje się sześć razy w roku. Starsze wydania są również dostępne przez JSTOR i BioOne.

Reklama