Dionisios Solomos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dionisios Solomos, gr. Διονύσιος Σολωμός (ur. 1798 na Zakintos, zm. 9 lutego 1857) – grecki poeta, twórca poematu Hymn do wolności, który w 1864 stał się greckim hymnem narodowym.

Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie.

Solomos, główna postać Szkoły Jońskiej jest uznawany za greckiego poetę narodowego, nie tylko dlatego, że jest autorem słów hymnu Grecji, ale przede wszystkim ponieważ jako pierwszy włączył do nowogreckiej literatury tradycje ludowe: pieśni gminne oraz dorobek renesansowej literatury kreteńskiej. Ponadto, Solomos w swojej twórczości konsekwentnie stosował grecki język mówiony - demotyk, nadając kształt współczesnemu językowi greckiemu.

Język nowogrecki, język grecki nowożytny, greka nowożytna, demotyk(a) (nowogr. η Ελληνική γλώσσα, i Ellinikí glóssa; τα Ελληνικά, ta Elliniká) – język indoeuropejski, używany współcześnie w Grecji (ok. 11 mln mówiących) i na Cyprze (ok. 750 tys.). Jest on jednocześnie językiem urzędowym tych państw (na Cyprze obok tureckiego).Korfu, starożytna Kerkyra (gr. Κέρκυρα = Kerkira, łac. Cercyra; wł. Corfu), górzysta wyspa w Grecji, w północnej części Morza Jońskiego u wybrzeży Albanii, łącznie z kilkoma pobliskimi wysepkami wchodzi w skład prefektury Kerkira w regionie administracyjnym Wyspy Jońskie. Stolicą wyspy i prefektury jest miasto Korfu (zwane też Kerkirą). Najwyższy szczyt na wyspie to Pantokrator (906 m n.p.m.).

Życiorys[ | edytuj kod]

Młodość[ | edytuj kod]

Dionísios Solomós - popiersie poety w Ogrodach Narodowych w Atenach

Solomos urodził się na wyspie Zakintos w 1798 r. Dokładna data jego urodzin nie jest znana (między 15 marca a kwietnia). Jego ojciec, hrabia Nikolaos Solomos, pochodził z kreteńskiej rodziny, która w 1670 r., gdy Kreta dostała się pod panowanie Imperium osmańskiego, osiedliła się na Zakintos. Matka poety, Anjeliki Nikli, była służącą w domu hrabiego, pochodziła zapewne z półwyspu Mani na Peloponezie. Po śmierci żony Marnetty Kakni, z którą miał dwójkę dzieci, ojciec poety ożenił się z Anjeliki, i w ten sposób zrównał w prawach Dionizjosa i jego brata z ich przyrodnim rodzeństwem.

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

Dzieciństwo poeta spędził na Zakintos, pod opieką włoskiego nauczyciela Santo Rossi. Po śmierci ojca, został wysłany na studia do Włoch. Uczył się najpierw w Cremonie, gdzie w 1815 r. ukończył liceum, by później studiować na Uniwersytecie w Pawii. Zaczął pisać pierwsze utwory po włosku, do najważniejszych wierszy tego okresu należy "Oda na pierwszą mszę" i "Zniszczenie Jerozolimy".

Imnos is tin Eleftherian (gre. Ύμνος είς την Ελευθερίαν, tłum. Hymn do wolności) – hymn Grecji, a także od roku 1966 hymn Cypru (tylko muzyka).Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

W 1818 r., po ukończeniu studiów poeta powrócił na Zakintos, która przeszła w międzyczasie z panowania włoskiego pod angielskie. Poznał środowisko Jońskich pisarzy i intelektualistów, z których najważniejsi byli Antonios Matesis i Jeorjos Tertsetis. Wydane w 1822 r. na Kerkirze włoskie "Rymy zaimprowizowane" stanowią jedyny zbiór poetycki opublikowany za życia poety. Spotkanie z greckim politykiem Spiridonem Trikupisem zadecydowało o zwrocie poety ku twórczości w języku nowogreckim, jednak ze względu na klasyczną, włoską edukację i pobyt we Włoszech, Solomos nie znał dobrze greckiego. Poznawał język, czytając arcydzieła literatury kreteńskiej oraz spisując pieśni gminne. Najbardziej znanym utworem z tego okresu życia poety jest utrzymana w arkadyjskim stylu "Blondyneczka". Przełomowym momentem w życiu poety był wybuch powstania greckiego w 1821 r. Napisany pod jego wpływem w 1823 r. "Hymn do Wolności" opisuje walkę narodowowyzwoleńczą Greków i apeluje o pomoc do europejskich mocarstw. Poemat zyskał rozgłos w Europie i przyczynił się do popularyzacji ruchu filhelleńskiego. Innym słynnym utworem nawiązującym do działań wojennych jest epigramat "Chwała Psar", który opisuje zniszczenie wyspy przez Turków oraz napisana stylem biblijnym "Kobieta z Zakintos".

Juliusz Słowacki herbu Leliwa (ur. 4 września 1809 w Krzemieńcu, zm. 3 kwietnia 1849 w Paryżu) – jeden z najwybitniejszych poetów polskich doby romantyzmu, dramaturg i epistolograf. Obok Mickiewicza i Krasińskiego określany jako jeden z Wieszczów Narodowych. Twórca filozofii genezyjskiej (pneumatycznej), epizodycznie związany także z mesjanizmem polskim, był też mistykiem. Obok Mickiewicza uznawany powszechnie za największego przedstawiciela polskiego romantyzmu.Missolungi (nowogr.: Μεσολόγγι - Mesolongi), również: Mesolongion, Mesolongi, Messolongi - miasto w Grecji Zachodniej, stolica nomosu Etolia i Akarnania (oraz demosu Missolungi).

Proces i pobyt na Kerkirze[ | edytuj kod]

W 1828 r. ze względu na rodzinny konflikt, poeta wyjechał na stałe na Kerkirę, która stanowiła wówczas centrum kulturalne i intelektualne Wysp Jońskich. Seria rodzinnych procesów sądowych (brat przyrodni Solomosa z drugiego małżeństwa matki domagał się części spadku po hrabim Nikolaosie) wpłynęła na stan psychiczny poety, który coraz bardziej izolował się od świata. Solomos zyskał wtedy sławę dziwaka i ekscentryka. Zmiana poglądów na istotę poezji wpłynęła także na jego stosunek do własnych dzieł: poeta przerabiał je nieustannie, prawie nigdy nie kończył, istnieją także uzasadnione podejrzenia, że część z nich zniszczył. W tym okresie powstały jednak największe dzieła liryczne Solomosa, wśród nich "Wolni oblężeni" niedokończony poemat opisujący oblężenie Mesolongi w czasie powstania oraz "Kreteńczyk", także fragment nie zrealizowanej całości, inspirowany renesansową literaturą kreteńską. Ostatnie ważne dzieło poety po grecku, zatytułowane "Rekin" opowiada historię angielskiego żołnierza, który padł ofiarą rekina, gdy zażywał beztrosko kąpieli u wybrzeży Kerkiry.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu – poemat dygresyjny napisany przez Juliusza Słowackiego. Składa się z dziewięciu pieśni (brak drugiej) pisanych sestyną. Pieśni 1-6 powstały na Wschodzie w latach 1836/1837, natomiast 8. i 9. w roku 1839 w Paryżu. Nieukończony. Grób Agamemnona, stanowiący pieśń 8., ukazał się wraz z fragmentami tragedii Lilla Weneda w Dzienniku Literackim w 1851 i 1856 roku. Jako całość Podróż do Ziemi Świętej została opublikowana w 1. tomie Pism pośmiertnych wydanych we Lwowie w roku 1866. Poemat opiera się na obecnym w tamtej epoce literackiej wzorze podróży romantycznej. Dzięki nadaniu Podróżom charakteru swobodnej rozmowy, narrator stanowi głównego bohatera utworu. Charakter i tematyka zawartych w nim refleksji są bardzo zróżnicowane.

Dionizjos Solomos i Juliusz Słowacki[ | edytuj kod]

Podczas swojej podróży do Grecji w 1836 r., Juliusz Słowacki spotkał Solomosa na parostatku płynącym z Kerkiry na Zakintos. Ironiczny obraz tego spotkania przedstawił w trzeciej pieśni poematu dygresyjnego "Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu". Tekst poematu Słowackiego potwierdza sławę, jaką cieszył się w tamtym czasie Solomos, ponadto grecki poeta jawi się w nim jako ekscentryk, który pali swoje wiersze. "Podróż do Ziemi Świętej" dowodzi także, że po opuszczeniu Zakintos, Solomos wracał na rodzinną wyspę.

Pietro Antonio Domenico Trapassi, lepiej znany pod pseudonimem Metastasio, (3 stycznia 1698 - 12 kwietnia 1782) był włoskim pisarzem i poetą.Filhellenizm w najszerszym znaczeniu jest postawą wyrażającą sympatię wobec Grecji i Greków. Zazwyczaj jednak używa się tego terminu w odniesieniu do ruchu kulturalnego, literackiego i politycznego w XIX wiecznej Europie. Celem filhellenów było wsparcie Greków w ich "wybijaniu się na niepodległość", czyli w wojnie narodowowyzwoleńczej przeciwko Imperium osmańskiemu, którą toczyli w latach 1821-1830. Zwraca się uwagę, że termin ten funkcjonował już w starożytności. Oznaczał wtedy bądź Greka, który kocha ojczyznę, bądź był tytułem przyznawanym tym, którzy w swoich działaniach sprzyjali Grekom. Miłośników greckiej kultury nazywano filhellenami także w renesansie.

Ostatnie lata[ | edytuj kod]

Pod koniec życia Solomos powrócił do pisania po włosku, powstawały wtedy niedokończone wiersze i szkice prozą. Jednak problemy zdrowotne poety nasilały się, a jego charakter stawał się coraz bardziej ekscentryczny. Solomos odciął się od swoich znajomych, a po trzecim udarze mózgu nie wychodził już z domu. Zmarł w lutym 1857. Kości poety przeniesiono na Zakintos w 1865 r.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Francesco Petrarca (ur. 20 lipca 1304 w Arezzo, zm. 19 lipca 1374 w Arqua) – jeden z pierwszych renesansowych poetów pochodzący z Italii. Pisał zarówno po włosku (nazywanym wówczas volgare – językiem pospolitym), jak i po łacinie. Był tercjarzem franciszkańskim.

Pisma[ | edytuj kod]

Pisma Solomosa zebrał i opisał jego przyjaciel i uczeń Iakowos Polilas. Ich wydanie przysparzało jednak wiele problemów, m.in. dlatego, że poeta niewiele ze swoich utworów opublikował i uznał za zakończone. Za życia autora ukazały się jedynie "Hymn do Wolności" (1825), fragmenty poematu wzorowanego na Byronie "Lambro" (1834), "Oda do mniszki" (1829) oraz epigramat "Do Franczeski Fraizer" (1849). Pozostałe utwory nie zostały zakończone, bądź, pomyślane jako fragmenty większych całości, pozostały w urywkach. Wiele trudności budzi także stan rękopisów: wiele utworów zachowało się w kilku różnych wersjach, często w wielu brakuje wersów lub całych strof. Ponieważ utwory powstawały przez wiele lat i były wielokrotnie przerabiane, datowanie dzieł Solomosa często jest dyskusyjne.

Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Cremona – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, nad rzeką Pad, stolica prowincji Cremona. Według danych na rok 2004 gminę zamieszkują 69 444 osoby, 992,1 os./km². Cremona leży na lewym brzegu Padu, na wschód od Piacenzy.

Obok twórczości literackiej, Solomos tłumaczył na język nowogrecki literaturę włoską. Przekładał Ody Francesca Petrarki oraz utwory Pietra Metastasia.

Bibliografia[ | edytuj kod]

W języku polskim:

  1. M. Borowska (red.), Arcydzieła literatury nowogreckiej, Wyd. DiG, Warszawa 2004.
  2. J. Strasburger, Słownik pisarzy nowogreckich, Wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa 1995.
Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.National Library of Australia (pol. Biblioteka Narodowa Australii) – australijska biblioteka narodowa w Canberrze, założona w 1960 roku.




Warto wiedzieć że... beta

George Gordon Noel Byron, lord Byron (ur. 22 stycznia 1788 w Londynie, zm. 19 kwietnia 1824 w Missolungi) – jeden z największych angielskich poetów i dramaturgów.
SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.
Grecka Biblioteka Narodowa (gr. Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος) – biblioteka narodowa Grecji, usytuowana w centrum Aten. Została zaprojektowana przez duńskiego architekta Theofila Freiherr von Hansen, jako część jego słynnej Trylogii w stylu neo-klasycystycznym budynków, w których skład wchodzą Akademia Ateńska i oryginalny gmach Uniwersytetu Ateńskiego.
BIBSYS – katalog centralny dwóch norweskich bibliotek uniwersyteckich, przekształcony w organizację non-profit, która skupia norweskie biblioteki uniwersyteckie i naukowe wraz z Biblioteką Narodową.
Biblioteka Narodowa Łotwy (łot. Latvijas Nacionālā bibliotēka (LNB)) – łotewska biblioteka narodowa z siedzibą w Rydze, narodowa instytucja kultury podlegająca Ministerstwu Kultury, założona jako Państwowa Biblioteka Łotwy w 1919 roku, po włączeniu Łotwy w skład ZSRR, działała jako Biblioteka Łotewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej a po odzyskaniu niepodległości, od 1992 roku, funkcjonuje jako Biblioteka Narodowa Łotwy.
LIBRIS (Library Information System, pol. System Informacyjny Bibliotek) szwedzki katalog rozproszony utrzymywany przez Narodową Bibliotekę Szwecji w Sztokholmie. Umożliwia wyszukiwanie 6,5 milionów tytułów.

Reklama