Dinosauriformes

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dinosauriformesklad archozaurów obejmujący dinozaury i ich najbliższych krewnych. Wszystkie należące do niego zwierzęta cechowały się skróconymi kończynami przednimi i przynajmniej częściowo perforowaną panewką stawu biodrowego (acetabulum) – otworem w kości miednicznej używanym tradycyjnie do definiowania dinozaurów.

Paul Sereno (ur. 11 października 1957 w Aurorze w stanie Illinois w Stanach Zjednoczonych) – amerykański paleontolog, wykładowca w University of Chicago, współpracownik National Geographic. Jego specjalnością są dinozaury – odkrył i opisał wiele nowych rodzajów, m.in.: afrowenatora, deltadroma, jobarię, suchomima i eoraptora – jednego z dwóch najwcześniejszych znanych dinozaurów. Podczas wykopalisk prowadzonych w północnej Afryce, m.in. w Nigrze, odnalazł niemal kompletny szkielet sarkozucha i pierwszą dobrze zachowaną czaszkę karcharodontozaura, na podstawie której opisał nowy gatunek – Carcharodontosaurus iguidensis. 14 sierpnia 2008 ogłoszono, że w październiku 2000 Sereno odnalazł na Saharze duże cmentarzysko, które wraz z archeologami badał przez osiem lat. Prowadził również prace w Ameryce Południowej.Takson monofiletyczny – takson, który obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka, znanego lub hipotetycznego. Przykładami są ssaki lub gąbki.

Nazwa Dinosauriformes została ukuta w 1992 roku przez Fernanda Novasa i zdefiniowana jako odnosząca się do kladu obejmującego wszystkich potomków ostatniego wspólnego przodka lagozucha i dinozaurów. W późniejszych pracach Novas w definicji Dinosauriformes zamiast lagozucha używał marazucha. Monofiletyzm Dinosauriformes jest wspierany siedmioma synapomorfiami. W 2004 roku Michael J. Benton zaproponował odmienną definicję Dinosauriformes, wedle której byłby to klad obejmujący wszystkich przedstawicieli Ornithodira bliżej spokrewnionych z Neornithes niż z lagerpetonem, jednak Paul Sereno przyznał rację definicji Novasa, gdyż Lagerpeton jest stosunkowo słabo poznany.

Neornithes – podgromada ptaków nowoczesnych obejmująca tradycyjnie wszystkie współcześnie występujące taksony, taksony wymarłe w czasach historycznych, a także znane z mezozoiku ptaki uzębione.Panewka stawu biodrowego (łac. acetabulum) – struktura antomiczna w kości miednicznej tworząca powierzchnię stawową w stawie biodrowym (articulatio coxae). Obejmuje kość udową (femur).

Filogeneza[ | edytuj kod]

Uproszczony kladogram według Ezcurry (2006)

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. John R. Hutchinson, Stephen M. Gatesy. Adductors, abductors, and the evolution of archosaur locomotion. „Paleobiology”. 26 (4), s. 734–751, 2000. DOI: 10.1666/0094-8373(2000)026%3C0734:AAATEO%3E2.0.CO;2 (ang.). 
  2. Fernando E. Novas. Phylogenetic relationships of the basal dinosaurs, the Herrerasauridae. „Palaeontology”. 35 (1), s. 51–62, 1992 (ang.). 
  3. Fernando E. Novas. Dinosaur monophyly. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 16 (4), s. 723–741, 1996 (ang.). 
  4. Michael J. Benton: Origin and Relationships of Dinosauria. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 16. ISBN 0-520-24209-2.
  5. Sereno, P. C. 2005. Dinosauriformes. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7] (ang.) [dostęp 22 września 2010]
  6. Martín D. Ezcurra. A review of the systematic position of the dinosauriform archosaur Eucoelophysis baldwini Sullivan & Lucas, 1999 from the Upper Triassic of New Mexico, USA. „Geodiversitas”. 28 (4), s. 649–684, 2006 (ang.). 
Dinozaury (Dinosauria – z stgr. δεινός deinos – straszny, potężny + σαῦρος sauros – jaszczur) – grupa archozaurów (gadów naczelnych), które zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie. Pod koniec okresu kredy, około 65,5 mln lat temu, katastrofalne wymieranie skończyło ich dominację na lądzie na wszystkich kontynentach. Jedna grupa dinozaurów przeżyła do dnia dzisiejszego: większość taksonomów uważa, że współczesne ptaki są dinozaurami z grupy teropodów. Dinosauria obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne).Archozaury, gady naczelne (Archosauria – z gr. archos – władca + sauros – jaszczur) – takson diapsydalnych gadów obejmujący zaawansowane ewolucyjnie rzędy gadów.




Warto wiedzieć że... beta

DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.
Fernando Emilio Novas – argentyński paleontolog specjalizujący się w badaniu dinozaurów, ich ewolucji i filogenezy. Obecnie pracuje w dziale anatomii porównawczej i paleontologii kręgowców w Museo Argentino de Ciencias Naturales "Bernardino Rivadavia" w Buenos Aires. Nazwał kilkanaście gatunków dinozaurów, takich jak Abelisaurus comahuensis, Austroraptor cabazai, Megaraptor namunhuaiquii, Orkoraptor burkei, Patagonykus puertai, Puertasaurus reuilli, Skorpiovenator bustingorryi, Tyrannotitan chubutensis, Unenlagia comahuensis.
Lagerpeton – rodzaj dinozauromorfa żyjącego w środkowym triasie na terenach współczesnej Ameryki Południowej. Został opisany w 1971 roku przez amerykańskiego paleontologa Alfreda Romera w oparciu o niemal kompletną, połączoną stawowo kończynę tylną (UPLR 06, początkowo MLP-64-XI-14-10) odkrytą w formacji Chañares w Argentynie. Rok później Romer przypisał do rodzaju Lagerpeton dwie kości udowe, strzałkowe, łokciowe, kość piszczelową i liczne kręgi, jednak było to kwestionowane przez późniejszych autorów – Sereno i Arcucci stwierdzili, że zasadne jest przypisanie jedynie dwóch kości udowych, charakteryzujących się hakowatą głową, wydłużonym czwartym krętarzem i powiększonym kłykciem strzałkowym (ang. fibular condyle), które są cechami typowymi dla lagerpetona. Lagerpeton miał długie i smukłe kończyny tylne – palce I i V były zredukowane, II znacznie krótszy od III, a III nieco krótszy od IV. Na podstawie długości kości udowej długość lagerpetona szacuje się na około 70 cm. Archozaur ten był dwunożnym zwierzęciem, prawdopodobnie poruszającym się za pomocą skoków.
Klad (z gr. ο κλάδος – gałąź) – w kladystyce, grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne (linie rozwojowe). W ujęciu ścisłym klady rozdzielają się dychotomicznie, tworząc dychotomiczne drzewo pokrewieństw. Diagramy przedstawiające drzewa pokrewieństw konstruowane metodami kladystycznymi nazywane są kladogramami. Ponieważ klady obejmują organizmy wszelkich rang systematycznych i mogą dotyczyć grup organizmów opisywanych w systemach klasyfikacyjnych w ramach zróżnicowanych kategorii systematycznych (lub ich części) – zwykle organizmy należące do określonego kladu nazywa się mianem "grupy".
Kość miedniczna (łac. os coxae) – kość wchodząca w skład obręczy kończyny tylnej (dolnej) (łac. cingulum extremitatis posterioris), jest kością parzystą. Kości miedniczne łączą się ze sobą w części przedniej za pomocą spojenia łonowego (łac. symphysis pubica), w części tylnej łączą się z kością krzyżową kręgosłupa. Dwie kości miednicze i kość krzyżowa (łac. os sacrum) tworzą miednicę (łac. pelvis).
Synapomorfia – termin używany w kladystyce, stosowany przy ustalaniu pokrewieństw między organizmami – cecha zaawansowana, która występuje u wszystkich przedstawicieli danej grupy filogenetycznej. Na podstawie synapomorfii definiowane są grupy monofiletyczne, będące z kolei najważniejszymi jednostkami w systematyce kladystycznej. Mimo że synapomorfia wskazuje z dużym prawdopodobieństwem na monofiletyczny charakter taksonów, pamiętać należy o tzw. fałszywych synapomorfiach. Mianem tym określa się sytuacje, gdy podobna cecha w grupach niespokrewnionych (polifiletycznych) powstaje jako wynik paralelizmu lub konwergencji.

Reklama