Digitalizacja (bibliotekarstwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Domowa dygitalizacja slajdów za pomocą rzutnika przeźroczy, statywu oraz aparatu cyfrowego

Digitalizacja, dygitalizacja, cyfryzacja, ucyfrowienie – wprowadzenie do pamięci komputera tradycyjnych, drukowanych lub rękopiśmiennych materiałów bibliotecznych lub archiwalnych w postaci danych cyfrowych metodą skanowania. Powstający w wyniku skanowania plik graficzny ma postać bitmapy i nie stanowi użytecznej postaci dokumentu cyfrowego, ponieważ:

Pamięć USB (znana także pod nazwami: pendrive, USB Flash Drive, Flash Disk, Flashdrive, Finger Disk, Massive Storage Device, Flash Memory Stick Pen Drive, USB-Stick) – urządzenie przenośne zawierające pamięć nieulotną typu Flash EEPROM, zaprojektowane do współpracy z komputerem poprzez port USB i używane do przenoszenia danych między komputerami oraz urządzeniami obsługującymi pamięci USB.Grafika rastrowa – prezentacja obrazu za pomocą pionowo-poziomej siatki odpowiednio kolorowanych pikseli na monitorze komputera, drukarce lub innym urządzeniu wyjściowym.
  • zajmuje nieproporcjonalnie dużo miejsca w stosunku do treści istotnej z punktu widzenia użytkownika
  • nie pozwala na przeszukiwanie treści, w tym znalezienia określonej frazy tekstu lub wyodrębnienie ilustracji.
  • Dlatego bardzo istotnym procesem wykonywanym po skanowaniu jest obróbka cyfrowa, polegająca między innymi na kompresji danych graficznych oraz automatycznym rozpoznawaniu znaków, słów i całego tekstu metodami optycznego rozpoznawania znaków. W wyniku takiej obróbki materiały nadają się do upublicznienia w bibliotece cyfrowej.

    Praca dyplomowa – dzieło, np. pisemna praca, której napisanie i obronienie jest konieczne do zdobycia przez ucznia, studenta, słuchacza lub doktoranta dyplomu ukończenia szkoły bądź uczelni, a zarazem tytułu zawodowego lub stopnia naukowego. Po wprowadzeniu systemu bolońskiego w szkolnictwie wyższym w Polsce powrócono na szerszą skalę do tytułów licencjatu i inżyniera.Rękopis (manuskrypt) – zapisany odręcznie tekst, w odróżnieniu od powielanego mechanicznie. Termin stosowany zwykle w odniesieniu do zabytkowych książek lub dokumentów pochodzących z okresu przed upowszechnieniem się druku. W takim rozumieniu każdy rękopis jest dziełem niepowtarzalnym o indywidualnych cechach. W szerszym znaczeniu, rękopis to każdy tekst zapisywany ręcznie za pomocą np. ołówka, atramentu, tuszu.

    Cele dygitalizacji są następujące:

  • archiwizacja obiektu
  • ochrona oryginału przed zniszczeniem
  • udostępnianie materiałów piśmienniczych użytkownikom (najczęściej w sieci).
  • Przyjęte w Polsce uproszczone standardy merytoryczne dygitalizacji różnią się od zachodnich:

  • Celem dygitalizacji materiałów bibliotecznych w Polsce nie jest archiwizacja i udostępnianie egzemplarzy wzorcowych, to znaczy kompletnych egzemplarzy wyprodukowanych przez wydawców, lecz posiadanych przez daną bibliotekę, bez względu na to, czy są one kompletne, czy uszkodzone.
  • Dygitalizacji danego obiektu nie poprzedzają badania bibliograficzne (nie ma takiego wymogu prawnego ani zalecenia środowiska bibliotekarskiego).
  • Polskie biblioteki cyfrowe nie współpracują z sobą w zakresie uzupełniania zasobów cyfrowych w celu udostępnienia kompletów druków zwartych i ciągłych, więc to samo dzieło czasami jest udostępniane przez kilka bibliotek cyfrowych. Instytucja mającą wybrakowany egzemplarz nie poszukuje gdzie indziej brakujących elementów (tomów, zeszytów, numerów), by udostępnić komplet, lecz dygitalizuje i udostępnia to, co posiada, bez informowania użytkowników o brakach zdygitalizowanego dokumentu.
  • Zdygitalizowane dokumenty udostępnia się bez uwzględnienia układu wewnętrznego publikacji, a więc przykładowo strona 135 na karcie tytułowej dygitalizowanego dokumentu nie jest tożsama ze stroną 135 na wykazie kolejnych skanów (stroną nr 1 zdygitalizowanego dokumentu w polskich bibliotekach cyfrowych jest przednia okładka, natomiast na Zachodzie strona 1 wersji cyfrowej to strona 1 oryginału, a okładka, wyklejki i tym podobne elementy wstępne są oznakowane odrębnie).
  • W Polsce do udostępniania cyfrowych materiałów piśmienniczych w Internecie stosowany jest, między innymi, system dLibra, do materiałów muzealnych dMuseion, a do archiwaliów system ZoSIA i serwis szukajwarchiwach.pl.

    Pamięć komputerowa to różnego rodzaju urządzenia i bloki funkcjonalne komputera, służące do przechowywania danych i programów (systemu operacyjnego oraz aplikacji). Potocznie przez "pamięć komputerową" rozumie się samą pamięć operacyjną.Skaner – urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu paskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej (najczęściej cyfrowej). Skaner przeszukuje kolejne pasma informacji odczytując je lub rejestrując. Nie jest to więc zwykły czytnik, a czytnik krokowy (np. skaner obrazu nie rejestruje całego obrazu w jednej chwili jak aparat fotograficzny, a zamiast tego rejestruje kolejne linie obrazu - dlatego głowica czytająca skanera przesuwa się lub skanowane medium pod nią). Nazwa skanera jako czytnika przebiegowego, często przenoszona jest na czytniki nieprzebiegowe (np. elektroniczne).

    Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE biblioteki mogą, jeśli prawo krajowe na to zezwala, dygitalizować i udostępniać na stanowiskach komputerowych w swoich czytelniach wszelkie książki ze swoich zbiorów swoim czytelnikom (bez możliwości wykonania kopii, na przykład do pamięci USB lub drukowanej). Wykonanie kopii (drukowanej lub elektronicznej) dla czytelnika jest już zwielokrotnieniem utworu i musi łączyć się z godziwą rekompensatą na rzecz podmiotu praw autorskich (na rzecz wydawnictwa lub innego posiadacza autorskich praw majątkowych do danego utworu).

    Przezrocze, Slajd (ang. slide) – pozytywowy obraz uzyskany bezpośrednio na materiale światłoczułym. Również element prezentacji multimedialnej.Autorskie prawa majątkowe – zespół uprawnień, jakie przysługują twórcy utworu, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii ekonomicznych tych uprawnień. W prawie polskim pojęcie autorskich praw majątkowych reguluje art. 17 (i dalsze) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.). Stanowi on, że:

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Narodowe Archiwum Cyfrowe


  • Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Narodowe Archiwum Cyfrowe, NAC – centralne archiwum państwowe z siedzibą w Warszawie, powstałe 8 marca 2008 wskutek przekształcenia istniejącego od 1955 roku Archiwum Dokumentacji Mechanicznej. Siedzibą Narodowego Archiwum jest kompleks budynków przy ulicy Hankiewicza 1, współdzielony z Archiwum Akt Nowych.
    Internet Archive − instytucja znajdująca się na przedmieściach San Francisco (Kalifornia, Stany Zjednoczone), która zajmuje się gromadzeniem i udostępnianiem archiwum rozmaitych zasobów multimedialnych.
    Grafika komputerowa – dziedzina informatyki zajmująca się wykorzystaniem technik komputerowych do celów wizualizacji artystycznej oraz wizualizacji rzeczywistości. Grafika komputerowa jest obecnie narzędziem powszechnie stosowanym w nauce, technice oraz rozrywce.
    Archiwistyka – humanistyczna dyscyplina naukowa, wywodząca się z historii, powiązana również z bibliotekoznawstwem i informacją naukową. Przedmiotem badań archiwistyki są archiwa i dokumentacja.
    ZoSIA (Zintegrowany System Informacji Archiwalnej) – system informatyczny wdrażany w polskich archiwach państwowych, realizowany przez Narodowe Archiwum Cyfrowe.
    Biblioteka cyfrowa (także: internetowa, wirtualna, elektroniczna) — usługa internetowa umożliwiająca udostępnianie w sieci publikacji cyfrowych takich jak czasopisma elektroniczne lub e-booki, a także zdigitalizowanych tradycyjnych publikacji papierowych, takich jak czasopisma, książki, mapy, zdjęcia itp.
    Rzutnik przeźroczy (diaskop lub krótko – rzutnik) – urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przeźroczy (diapozytywów) na ścianie lub ekranie projekcyjnym. Rzutnik umożliwia prezentację w powiększeniu przezroczy oświetlonych światłem przechodzącym.

    Reklama