Dieta optymalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dieta optymalna, dieta pełnowartościowa lub dieta zbilansowana – sposób odżywiania, który gwarantuje dostarczenie wszystkich niezbędnych składników odżywczych i energetycznych w ilościach dokładnie odpowiadających potrzebom organizmu. Według współczesnej wiedzy medycznej tego rodzaju dieta nie da się sprecyzować, ponieważ zapotrzebowanie na składniki odżywcze jest dla każdego człowieka różne ze względu na różnice osobnicze, wiek, płeć, stan zdrowia, stan fizjologiczny, tryb życia, rodzaj wykonywanej pracy, uwarunkowania kulturowe, miejsce zamieszkania, porę roku i dostępność określonych produktów żywnościowych.

United States Department of Agriculture (obyczajowo ang. Agriculture Department lub USDA) (siedziba: 38°53′12″N 77°01′47″W/38,886667 -77,029722) – departament Stanów Zjednoczonych, odpowiednik polskiego ministerstwa rolnictwa.Witaminy – grupa organicznych związków chemicznych o różnorodnej budowie, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego. Mogą być pochodzenia naturalnego lub otrzymywane syntetycznie. Dla człowieka witaminy są egzogenne (ludzki organizm ich nie syntezuje), w związku z czym muszą być dostarczane z pokarmem (najczęściej w postaci prowitamin). Przeciwne działanie do witamin wykazują antywitaminy.

Zalecenia naukowe[ | edytuj kod]

Większość rządowych bądź niezależnych instytucji zajmujących się z naukowego punktu widzenia kwestią właściwej zdrowotnie diety ogranicza się zwykle do ogólnych zaleceń, określających ile jakich składników pokarmowych (takich jak tłuszcz, węglowodany, białka, błonnik, witaminy i mikroelementy) powinno być spożywane przez ludzi w określonym wieku i przy określonym trybie życia. Instytucje te często publikują oceny naukowe rozmaitych diet w formie tabel, które uwidaczniają potencjalne braki lub nadmiary określonych składników pokarmowych dla określonych grup ludzi, bez jednoznacznego polecania żadnej z nich.

Celuloza – nierozgałęziony biopolimer, polisacharyd zbudowany liniowo z 3000 - 14000 cząsteczek glukozy połączonych wiązaniami β-1,4-glikozydowymi. Łańcuchy te mają długość ok. 7 μm. Wiązanie β przyczynia się do utworzenia sztywnych, długich nitek, które układają się równolegle, tworząc micele powiązane mostkami wodorowymi. W czystej postaci celuloza jest białą, pozbawioną smaku i zapachu, nierozpuszczalną w wodzie substancją. Jej trawienie umożliwia grupa enzymów zwanych celulazami.Białka – wielkocząsteczkowe (masa cząsteczkowa od ok. 10 000 do kilku mln Daltonów) biopolimery, a właściwie biologiczne polikondensaty, zbudowane z reszt aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi -CONH-. Występują we wszystkich żywych organizmach oraz wirusach. Synteza białek odbywa się przy udziale specjalnych organelli komórkowych zwanych rybosomami.

Piramida odżywiania[ | edytuj kod]

W Polsce obecnie zalecaną przez Ministerstwo Zdrowia jest dieta zbudowana w kształcie piramidy, składającej się z produktów zbożowych, warzyw, owoców, ograniczonej ilości produktów zwierzęcych (mięsa, jaj), i minimalnej tłuszczów i słodyczy. Jest to dieta wysokowęglowodanowa, oparta na zaleceniach tzw. food guide pyramid, opracowanego przez United States Department of Agriculture. Zalecenia te po raz pierwszy zostały opracowane w 1916 i wówczas zostały przedstawione na wykresie kołowym, a po raz pierwszy zostały przedstawione w postaci trójkąta w 1992 roku.

Ministerstwo Zdrowia (MZ) – polskie ministerstwo kierowane przez ministra właściwego do spraw zdrowia publicznego; od 2018 ministrem zdrowia jest Łukasz Szumowski. DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.

Najnowsze zalecenia rekomendowane przez Ministerstwo Zdrowia zostały opracowane w 2016 roku przez Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej Instytutu Żywności i Żywienia w postaci Piramidy Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej. Zalecenia te są dostępne w trzech wariantach: dla osób dorosłych, dla dzieci i młodzieży oraz dla osób starszych.

Węglowodany (cukry, cukrowce, sacharydy) – organiczne związki chemiczne składające się z atomów węgla oraz wodoru i tlenu, zazwyczaj w stosunku H:O = 2:1. Są to związki zawierające jednocześnie liczne grupy hydroksylowe, karbonylowe oraz czasami mostki półacetalowe. Ogólnym wzorem sumarycznym węglowodanów jest CxH2yOy lub Cx(H2O)y (znane są jednak węglowodany niespełniające tego wzoru, np. deoksyryboza).W tabeli przedstawiono spis pierwiastków chemicznych o znaczeniu biologicznym (uszeregowano je malejąco pod względem przeciętnej zawartości w organizmie ludzkim):

Piramida odżywiania jest aktualizowana co kilka lat (w 2016 roku zaktualizowano wersję z 2011 roku) i oparta jest na aktualnych w momencie opublikowania danych. Mimo iż piramida nie budzi większych kontrowersji jest często krytykowana przez ludzi uznających terapie pseudomedyczne. Szczególne kontrowersje wzbudziły jednak zalecenia z 1992 roku, które zalecały drastyczne ograniczenie tłuszczów w diecie.

International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.

Obecna piramida nie wzbudza kontrowersji wśród ekspertów a jej ogólne założenia są zgodne z aktualną wiedzą. Trwa jednak dyskusja nad zaleceniami szczegółowymi np. kategoria "orzechy" może być uznana za zbyt ogólną ze względu na indywidualne działanie różnych gatunków.

Dieta Kwaśniewskiego[ | edytuj kod]

Termin „dieta optymalna” jest w Polsce często utożsamiany z dietą Kwaśniewskiego, która jest przeciwieństwem zalecanej „piramidy zdrowego odżywiania”.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Jarosz i inni, Praktyczny podręcznik dietetyki, Warszawa: Instytut Żywności i Żywienia, [cop. 2010], ISBN 978-83-86060-77-1, OCLC 802064411 [dostęp 2018-09-11].
  2. Gawęcki i inni, Żywienie człowieka. 1, Podstawy nauki o żywieniu, wyd. Wyd. 3 zm., Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, ISBN 978-83-01-16320-4, OCLC 750758678 [dostęp 2018-09-11].
  3. https://web.archive.org/web/20181010135100/http://dobre-jedzenie.com.pl/zmienny-jak-piramida/ [dostęp 2018-10-10]
  4. Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób dorosłych Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, ncez.pl [dostęp 2018-10-10].
  5. Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla dzieci i młodzieży Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, ncez.pl [dostęp 2018-10-10].
  6. Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób w wieku starszym Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, ncez.pl [dostęp 2018-10-10].
  7. Lucyna Stróżyk, Orzechy w codziennej diecie wartości żywieniowe i prozdrowotne, „PRZEMYSŁ SPOŻYWCZY”, 1 (3), 2017, s. 40–43, DOI10.15199/65.2017.3.8, ISSN 0033-250X [dostęp 2018-10-10] (pol.).
  8. Czy dieta optymalna jest szkodliwa?, „Służba Zdrowia” [dostęp 2018-09-10] (pol.).




Reklama