Deklaracja z Barmen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Deklaracja z Barmen (niem. Barmer Erklärung) – dokument napisany w 1934, wyrażający sprzeciw części niemieckich protestantów wobec Adolfa Hitlera i polityki III Rzeszy.

Reżim, także reżym (fr. régime – porządek) – rygor, popularnie używany w znaczeniu pejoratywnym rząd, władza, system władzy, zwłaszcza nielegalny, nieuznawany, bezprawny, pochodzący z uzurpacji.Kościół Wyznający (niem. Bekennende Kirche) – nazwa ruchu w niemieckim Kościele ewangelickim sprzeciwiającego się narodowemu socjalizmowi, a działającego w okresie 1934-1945.

Historia[ | edytuj kod]

Podporządkowanie Kościołów[ | edytuj kod]

Po dojściu do władzy Hitler w przemówieniu wygłoszonym w kościele ewangelickim w Poczdamie w 1933 obiecywał poszanowanie niezależności Kościołów. Okazało się to nieprawdą. Od początku zamiarem Hitlera było włączenie wszystkich wyznań do współpracy z nazizmem.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).Rasizm, dyskryminacja rasowa (z fr. le racisme od la race – ród, rasa, grupa spokrewnionych) – zespół poglądów głoszących tezę o nierówności ludzi, a wynikająca z nich ideologia przyjmuje wyższość jednych ras nad innymi. Przetrwanie tych "wyższych" ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami "niższymi". Rasizm opiera się na przekonaniu, że różnice w wyglądzie ludzi niosą za sobą niezbywalne różnice osobowościowe i intelektualne (ten pogląd znany jest w jęz. ang. jako racialism).

20 lipca 1933 watykański sekretarz stanu Eugenio Pacelli (przyszły papież Pius XII) podpisał z III Rzeszą konkordat, który m.in. dawał Hitlerowi gwarancję, że niemieccy katolicy nie będą tworzyli żadnych opozycyjnych partii politycznych (oznaczało to likwidację silnej katolickiej Partii Centrum).

Poczdam (niem. Potsdam, dolnołuż. Podstupim, pol. hist. Postąpin i Podstąpin) – miasto we wschodnich Niemczech, położone nad Hawelą. Stolica i największe miasto kraju związkowego Brandenburgia, wchodzące w skład obszaru metropolitalnego Berlin-Brandenburg.Totalitaryzm (dawniej też: totalizm) – system rządów dążący do całkowitej władzy nad społeczeństwem za pomocą monopolu informacyjnego i propagandy, ideologii państwowej, terroru tajnych służb wobec przeciwników politycznych, akcji monopolowych i masowej monopartii. Termin totalitario stworzył na początku lat 20. XX wieku Benito Mussolini dla określenia systemu państwowego, który wprowadzał, charakteryzując go: Wszyscy w państwie, nikt poza nim, nikt przeciw niemu. Totalitaryzm charakteryzuje państwa, w których ambicje modernizacyjne i mocarstwowe idą w parze z brakiem tradycji demokratycznej lub – jak w przypadku Niemiec – rozczarowania demokracją, jej kryzysem lub niedostatkiem. Występowały różne odmiany totalitaryzmu zarówno wśród prawicy, jak i lewicy.

Trudniej (ze względu na brak struktury ogólnopaństwowej) było podporządkować protestantów, którzy stanowili większość ludności Niemiec. Działania Hitlera doprowadziły do powstania tzw. Niemieckich Chrześcijan (Deutsche Christen) – wywodzących się głównie z luteranizmu i głoszących pochwałę rasizmu i antysemityzmu, do tego stopnia, że odrzucali Stary Testament jako „żydowską książkę”, a Jezusa uznali za pierwowzór „aryjskiego nadczłowieka”. Opierali się również na antyżydowskich opiniach Lutra. Hitler mianował „biskupa Rzeszy” (Reichsbischof), który miał reprezentować 3 główne Kościoły protestanckie w Niemczech.

Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.Papież (Ojciec Święty) (łac. Summus Pontifex, od staroż. Pontifex Maximus; wł. papa, gr. pappas; forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz Suweren Państwa Miasto Watykan. Obecnym papieżem jest Franciszek.

Opór[ | edytuj kod]

Te działania były sprzeczne z historią i tradycjami ewangelików. Już od 1932 pojawiły się pierwsze protesty pastorów (Hans Asmussen) przeciwko propagandzie nienawiści i zemsty, prześladowaniu Żydów i ograniczaniu wolności wyznania.

Jako sprzeciw wobec Niemieckich Chrześcijan powstał Ruch Młodoreformacyjny (Jungreformatorische Bewegung), któremu przewodzili znani teolodzy ewangeliccy: bp Hans Lilje, bp Wilhelm Stählin, ks. Martin Niemöller i ks. Dietrich Bonhoeffer. Protestowali oni przeciw urzędowemu wykluczaniu z Kościołów protestanckich wszystkich osób pochodzenia żydowskiego, wtrącaniu do więzień i obozów koncentracyjnych pastorów i podporządkowaniu religii polityce państwa.

Obóz koncentracyjny – miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.Martin Niemöller (ur. 14 stycznia 1892 w Lippstadt, zm. 6 marca 1984 w Wiesbaden) – niemiecki pastor luterański, teolog i działacz antynazistowski.

Z tym ruchem współpracował teolog kalwiński Karl Barth, który przede wszystkim wspólnie z ks. Bonhoefferem napisał i 30 maja 1934 opublikował tekst Deklaracji z Barmen (nazwany tak od miejscowości, w której go napisano). Odrzuca on podporządkowanie Kościoła państwu, neguje łączenie chrześcijaństwa z innymi doktrynami i polityką, odmawia zaakceptowania Hitlera jako przywódcy, przeciwstawiając mu przywództwo Jezusa. Ten dokument stał się jednocześnie podstawą doktrynalną antyhitlerowskiego ewangelickiego Kościoła Wyznającego (Bekennende Kirche) pod kierownictwem ks. Niemöllera.

Marcin Luter (niem. Martin Luther, ur. 10 listopada 1483 r. w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 r. tamże) – niemiecki reformator religijny, teolog i inicjator reformacji, mnich augustiański, doktor teologii, współtwórca luteranizmu. Autor 95 tez potępiających praktykę sprzedaży odpustów, w których odrzucał możliwość kupienia łaski Bożej.Niemieccy Chrześcijanie (niem. Deutsche Christen) – pronazistowski ruch religijny w niemieckim protestantyzmie, istniejący w latach 1932-1945.

Znaczenie Deklaracji[ | edytuj kod]

W praktyce totalitarny reżim Hitlera szybko zlikwidował wszelką otwartą opozycję wśród protestantów i nie odegrała ona od 1936 żadnej znaczącej roli. Deklaracja miała jednak przede wszystkim znaczenie moralne, uświadamiając wielu Niemcom, że propaganda nazistowska jest błędna i sprzeczna z ich religią. Jest też dowodem, że duża grupa Niemców sprzeciwiała się hitleryzmowi.

Niemiecka Partia Centrum (Deutsche Zentrumspartei lub po prostu Zentrum), często nazywana Katolicką Partią Centrum, była to niemiecka katolicka partia polityczna w czasach Cesarstwa Niemieckiego. Rozwiązała się 6 lipca 1933 r., na krótko przed podpisaniem konkordatu pomiędzy Stolicą Apostolską a III Rzeszą. Po II wojnie światowej partia została reaktywowana, jednak nie zdołała osiągnąć dawnych wpływów, jako że większość jej członków odeszła do CSU. Pomimo tego była reprezentowana w parlamencie do 1957 roku. Ciągle istnieje, jako marginalne ugrupowanie, najsilniejsze w Nadrenii Północnej-Westfalii.Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanæ) – miasto-państwo europejskie, enklawa w Rzymie. Najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni.

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Pełny tekst Deklaracji




  • Warto wiedzieć że... beta

    Nadczłowiek (łac. homo superior, niem. Übermensch) kategoria literacka, filozoficzna, i ideologiczna opisująca hipotetyczny "wyższy etap" rozwoju człowieka bądź wybitną jednostkę przewyższającą "zwyczajnych ludzi" pod każdym względem. Pojęcie to zostało wprowadzone do filozofii przez niemieckiego filozofa, Fryderyka Nietzschego, między innymi w dziele Tako rzecze Zaratustra.
    Konkordat (łac. concordatum: uzgodniony) – umowa międzynarodowa zawierana między państwem, a Stolicą Apostolską, regulująca sprawy interesujące obie strony (pozycja Kościoła katolickiego w danym państwie, zapewnienie wolności nauczania religii i wypełniania swojej misji, kwestie własności, ważności małżeństw sakramentalnych, wpływu władz państwowych na obsadę stolic biskupich itp.). Ponadto nazwa konkordat używana jest również jako nazwa techniczna na oznaczenie jakiejkolwiek umowy dwustronnej pomiędzy władzą kościelną i państwową.
    Propaganda (od łac. propagare – rozszerzać, rozciągać, krzewić) – celowe działanie zmierzające do ukształtowania określonych poglądów i zachowań zbiorowości lub jednostki, polegające na manipulacji intelektualnej i emocjonalnej (czasem z użyciem jednostronnych, etycznie niewłaściwych lub nawet całkowicie fałszywych argumentów). Gdy propaganda zmierza do upowszechnienia trwałych postaw społecznych, poprzez narzucenie lub zmuszenie odbiorców do przyjęcia określonych treści, wtedy stanowi jeden z elementów indoktrynacji.
    Pastor (łac. pastor – pasterz) – w Kościołach protestanckich – duchowny, który pełni obowiązki duszpasterskie w zborze. Mianowany jest bądź przez organy centralne danego Kościoła (np. synod, generalną konferencję), bądź jest powoływany przez kongregację wiernych przez demokratyczny wybór.
    Jezus Chrystus (ur. ok. 8–4 p.n.e., zm. 30 lub 33 w Jerozolimie) – centralna postać religii chrześcijańskiej, założyciel Kościoła. W chrześcijaństwie uznawany za Boga i człowieka, współistotnego Bogu Ojcu.
    Karl Barth (ur. 10 maja 1886 w Bazylei, zm. 10 grudnia 1968 w Bazylei) – teolog szwajcarski. Najbardziej wpływowy teolog ewangelicko-reformowany od czasów Kalwina.
    Stary Testament, Biblia Hebrajska – starsza część Biblii, przyjęta przez chrześcijaństwo z judaizmu. Judaistyczna (a za nią protestancka) wersja obejmuje 39 ksiąg (tylko hebrajskich), katolicka zawiera 46, a prawosławna w sumie 50-53 (księgi hebrajskie i greckie z Septuaginty oraz niekiedy apokryfy).

    Reklama