Dalmacja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Położenie Dalmacji w Chorwacji
Historyczny herb Dalmacji

Dalmacja (chorw. Dalmacija, wł. Dalmazia, serb. Далмација) – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku. Wchodzi w skład Bałkanów.

Zalitawia (węg. Lajtántúl, niem. Transleithanien) − potoczna nazwa węgierskiej części Austro-Węgier, pochodząca od rzeki Litawy, która w części była naturalną granicą między Cesarstwem Austrii a Królestwem Węgier. Oficjalna nazwa tej części monarchii brzmiała: Kraje Korony Świętego Stefana.IV wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna, która odbyła się w latach 1202-1204. Jej celem było wsparcie zbrojne państw łacińskich na Bliskim Wschodzie, jednak zakończyła się zdobyciem i złupieniem Konstantynopola, a następnie utworzeniem Cesarstwa Łacińskiego, które miało przetrwać do roku 1261.

Rozciąga się wzdłuż wybrzeża Adriatyku, od wyspy Pag na północy, aż po Zatokę Kotorską na południu, tworząc pas o szerokości do 50 km i długości około 400 km. Obejmuje również około 1000 przybrzeżnych wysp (o łącznej powierzchni ok. 13 tys. km²).

Budowa geologiczna ze skał wapiennych z silnie zaznaczoną krasowością.

Cetina – rzeka w Chorwacji mająca źródła w okolicach miejscowości o tej samej nazwie w Górach Dynarskich, na wysokości 385 m n.p.m. Długość rzeki wynosi 105 km, powierzchnia dorzecza 3700km². Rzeka prawie na całym odcinku jest bardzo kręta i rwąca co sprzyja uprawianiu raftingu. Przedziera się przez potężny masyw Mosor, tworząc tam głęboki i malowniczy kanion. Do Adriatyku uchodzi w miejscowości Omiš.Narentanie, Nereczanie, również Neretlanie, Paganie a od X wieku Moranie – drobne plemię słowiańskie, które około połowy VII wieku uformowało się na terenach pomiędzy Setiną a Neretwą, na wybrzeżu adriatyckim na wschód od Splitu.

Klimat śródziemnomorski.

Gospodarka[ | edytuj kod]

Gospodarka opiera się przede wszystkim na rozwiniętej turystyce.

Rolnictwo (oliwki, drzewa cytrusowe, figi, winorośl) i hodowla (kozy, owce). Rybołówstwo.

Słabo rozwinięty przemysł – głównie spożywczy, przetwórczy i stoczniowy.

Ostrogoci, Goci wschodni lub Greutungowie (dosł. "ludzie stepu") – jedno z plemion germańskich. W 378 r. n.e. Ostrogoci wspomogli Wizygotów w bitwie pod Adrianopolem, w wyniku której zginął cesarz rzymski Walens. Nowy cesarz zgodził się na zamieszkanie przez Ostrogotów Dacji i Mezji pod warunkiem, że nie będą nękać Konstantynopola.Ilirowie – starożytny lud indoeuropejski zamieszkujący u schyłku epoki brązu i we wczesnej epoce żelaza (głównie w okresie halsztackim) zachodnie Bałkany, dokładniej tereny między wschodnim wybrzeżem Morza Adriatyckiego a środkowym Dunajem oraz obszary wschodnich Alp. Od V wieku p.n.e. organizowali liczne państewka plemienne (m.in. Dardanowie, Autariaci, Dalmatowie, Liburnowie ) na czele których stali książęta.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Duklanie, również Dukljanie – najbardziej na południe wysunięte plemię serbskie osiadłe w I połowie VII wieku wokół Jeziora Szkoderskiego w antycznej prowincji Dioklei, od której wzięli swoją nazwę.
Prowincje Iliryjskie (fran. Provinces illyriennes) – ziemie na północnym i wschodnim wybrzeżu Morza Adriatyckiego, wchodzące w skład Francji za rządów Napoleona. Obejmowały obszar 55 tys. km², zamieszkany przez 1,5 mln ludności.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Mljet (wł. Meleda, łac. Melita) – chorwacka wyspa na Adriatyku, długości 37 km i szerokości nie przekraczającej 3 km. Długość linii brzegowej wynosi 135,19 km. Według danych z 2001 wyspa miała 1 111 stałych mieszkańców zamieszkałych w kilkunastu wsiach i osadach, z których najważniejszą (choć nie najliczniej zamieszkaną) jest Sobra, gdzie znajduje się jedyna na wyspie stacja benzynowa dla samochodów i łodzi motorowych i gdzie znajduje się przystań, do której zawijają promy Jadrolinija, przypływające tu z położonego naprzeciw (na półwyspie Pelješac) Prapratno oraz ze znajdującego się kilkadziesiąt kilometrów na południe Dubrownika.
Kornati – chorwacki archipelag położony w środkowej Dalmacji, na południe od Zadaru. Składa się z 89 wysp i ma powierzchnię ok. 320 km². Zgodnie z danymi z 2006 na archipelagu mieszka na stałe 7 osób, chociaż w rzeczywistości są tutaj jedynie sezonowe domki. W 1980 południowa część archipelagu została objęta ochroną w ramach Parku Narodowego Kornati (chorw. Nacionalni park Kornati). Stworzenie parku ma na celu ochronę środowiska wodnego oraz organizmów żyjących w wodach otaczających wyspy. Ponadto miało zahamować zabudowę wysp.
Apollonia Iliryjska – kolonia Koryntu na wybrzeżu Iliryjskim. Założona w roku 588 p.n.e. przez grupę 200 kolonistów z Koryntu i Kerkyry.
Ugljan – wyspa u wybrzeży Chorwacji, leżąca w archipelagu Zadarskim, sąsiadująca z wyspami Pašman, Rivanj i Sestrunj. Jej powierzchnia wynosi 51,05 km² a długość linii brzegowej 78,7 km. Administracyjnie należy do Zadarskoj županiji. Od kontynentu oddzielony jest kanałem Zadarskim, z wyspą Pašman połączony jest natomiast mostem. Jest jedną z najgęściej zaludnionych wysp chorwackich. Na wyspie są następujące miejscowości: Preko, Poljana, Sutomišćica, Lukoran, Ugljan, Kali, Kukljica. Nazwa wyspy może pochodzić od oliwy (wł. olio, chorw. ulje) lub od węgla (chorw. ugljen).

Reklama