Dafne (opera)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dafne – baśń dramatyczna (wł. favola drammatica) Jacopa Periego z librettem Ottavia Rinucciniego opartym na fragmencie Metamorfoz Owidiusza. Wystawiona po raz pierwszy we Florencji podczas karnawału w roku 1598, była pierwszą operą w historii światowej muzyki. Obecnie (2012) znana jedynie z dwóch zachowanych fragmentów partytury, w większości zaginiona.

Dafne (niem. Daphne) – jednoaktowa opera z muzyką Richarda Straussa i librettem Josepha Gregora, skomponowana w 1937 roku i wystawiona po raz pierwszy 15 października 1938 roku w drezdeńskiej Semperoper.Libretto (wł. książeczka) – tekst stanowiący podstawę dzieł sceniczno-muzycznych, takich jak opera, operetka, kantata, musical czy balet.

Okoliczności powstania[ | edytuj kod]

Dzieło miało swoją premierę w pałacu Jacopa Corsiego. Inspiracją do powstania opery była działalność Cameraty florenckiej, zresztą Peri, komponując Dafne, współpracował z innym z jej członków – Giuliem Caccinim, który także uczestniczył w przygotowaniach do pierwszego wykonania dzieła.

Jacopo Peri (ur. 20 sierpnia 1561 w Rzymie – zm. 12 sierpnia 1633 we Florencji) – włoski śpiewak i kompozytor, należący do Cameraty florenckiej. Uczeń Christoforo Malvezziego, od 1591 – pierwszy kierownik muzyczny na dworze Medyceuszy we Florencji. Jego opera – Dafne z 1598 roku otwiera w muzyce barok. Była ona pierwszą operą w historii światowej muzyki, jednak pierwszą zachowaną operą kompozytora jest Eurydyka (Euridice) z roku 1600. Inne dzieła Periego to: opera Arianna, balety, intermedia i madrygały.Ottavio Rinuccini (ur.20 stycznia 1562 - zm. 28 marca 1621) - florencki poeta, librecista, członek Cameraty Florenckiej.

Opera Periego zerwała ze stosowaną dotąd polifonią, a w jej miejsce wprowadziła śpiew jednogłosowy. Pewną rolę odgrywały też elementy wokalne oraz powtarzające się często melodyjne zwroty, co czyni ją pierwszą kompozycją operową także w ścisłym, dzisiejszym sensie tego określenia.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Heinrich Schütz, sam podpisujący się jako Henrich, łac. Henricus Sagittarius, (ur. 18 października 1585, Bad Köstritz, zm. 6 listopada 1672, Drezno) – niemiecki kompozytor i organista; najwybitniejszy niemiecki kompozytor tworzący przed J.S. Bachem i jeden z najwybitniejszych kompozytorów XVII wieku, stawiany na równi z Claudio Monteverdim. We współpracy z poetą Martinem Opitzem von Boberfeld zaadaptował operę Ottavio Rinucciniego Dafne, pierwszą z librettem w języku niemieckim (zaginęła).

Libretto Rinucciniego było zresztą jeszcze wykorzystane kilkakrotnie. Wśród kompozytorów, którzy po nie sięgali, należy wymienić choćby takie nazwiska jak Marco da Gagliano czy Heinrich Schütz. Temat powrócił w XX wieku: w 1937 roku operę Dafne skomponował Richard Strauss.

Niekiedy przyjmuje się, że wraz z Dafne rozpoczął się w muzyce barok. Częściej jednak przyjmowany jest rok 1600, kiedy swoją premierę miała pierwsza zachowana do naszych czasów opera Eurydyka, także autorstwa pary Jacopo Peri i Ottavio Rinuccini.

Jacopo Corsi (ur. 17 lipca 1561 we Florencji, zm. 29 grudnia 1602 we Florencji) – włoski mecenas sztuki, kompozytor-amator, związany z Cameratą florencką. Wspierał rozwój sztuki, patronował powstaniu pierwszych oper (spektakle odbywały się często w jego pałacu, w tym słynny spektakl zaginionej dziś opery Jacopa Periego Dafne w karnawale 1597 lub według innych źródeł 1598).Owidiusz, Publius Ovidius Naso (43 p.n.e. - 17 lub 18 n.e.) – jeden z najwybitniejszych elegików rzymskich, najbardziej utalentowany poeta epoki Augusta, należący do młodszego pokolenia twórców augustowskich. Syn bogatego ekwity z Sulmony (środkowa Italia). Zrezygnował z kariery urzędniczej i poświęcił się pisarstwu. Znajomy Horacego, przyjaciel Propercjusza. Najbardziej znany z utworów o tematyce miłosnej: Ars amatoria (Sztuka kochania), Amores - Pieśni miłosne, a także poematu epickiego "Metamorfozy". Utwór Sztuka kochania (Ars amandi, Ars amatoria) w 1564 r. trafił do indeksu ksiąg zakazanych.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Kronika Opery. Wydawnictwo KRONIKA, 1993. ISBN 83-900331-7-8.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Metamorfozy (także Przemiany, łac. Metamorphoseon, Libri Quindecim) – złożony z piętnastu ksiąg poemat epicki, napisany przez rzymskiego poetę Owidiusza, przedstawiający przy pomocy wątków mitologii greckiej i rzymskiej stworzenie i historię świata. Owidiusz opowiada lub wspomina 250 mitów zawierających motyw przemiany.
    Opera (wł. "dzieło") – sceniczne dzieło muzyczne wokalno-instrumentalne, w którym muzyka współdziała z akcją dramatyczną (libretto). Istotą tego gatunku muzycznego jest synteza sztuk, czyli połączenie słowa, muzyki, plastyki, ruchu, gestu oraz gry aktorskiej. Podobnie jak i balet, wywodzi się z włoskich, renesansowych maskarad karnawałowych, które przerodziły się w widowiska dramatyczne. Opera składa się z aktów, które podzielone są na sceny.
    Muzyka barokowa – muzyka epoki, której początek w historii muzyki wyznacza data skomponowania w roku 1597 przez Jacopo Periego pierwszej opery zatytułowanej Dafne, a koniec – połowa XVIII w., kiedy to powstawały kompozycje ostatnich twórców baroku, takich jak Antonio Vivaldi, Johann Sebastian Bach (jego śmierć w 1750 r. uważa się za symboliczną datę zakończenia tego okresu), Georg Friedrich Händel, Jean-Philippe Rameau czy Domenico Scarlatti.
    Camerata florencka, wł. Camerata fiorentina – grupa włoskich kompozytorów, poetów i teoretyków muzyki powstała we Florencji w końcu XVI w.
    Polifonia (stgr. πολυφωνία polyphonia - "wiele głosów") – rodzaj faktury muzycznej, w której równocześnie dwa lub więcej głosów prowadzonych jest niezależnie od siebie. Szczytowym osiągnięciem polifonii jest twórczość Jana Sebastiana Bacha.
    Euridice (Eurydyka) – krótki utwór wokalno-instumentalny skomponowany w 1600 roku przez Jacopo Periego z librettem Ottavia Rinucciniego opartym na X i XI księdze Metamorfoz Owidiusza. Uznawany za jedną z pierwszych oper oraz pierwszy zachowany utwór muzyczno-dramatyczny o tematyce mitologicznej.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Reklama