Czikasawowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Młody wojownik z plemienia Czikasawów (zdjęcie z XIX wieku)

Czikasawowie (ang. Chickasaw) – plemię Indian Ameryki Północnej blisko spokrewnione z Krikami i Czoktawami.

Wojna brytyjsko-amerykańska, zwana też wojną Jamesa Madisona lub wojną roku 1812 (ang. War of 1812) – wojna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Wielką Brytanią rozpoczęta amerykańską deklaracją wypowiedzenia wojny 18 czerwca 1812 i formalnie zakończona traktatem gandawskim zawartym 24 grudnia 1814. Mimo to znaczące działania wojenne trwały jeszcze w 1815 roku, kiedy miały miejsce: bitwa pod Nowym Orleanem i bitwa pod Fort Bowyer. Głównym teatrem wojny było pogranicze między Stanami Zjednoczonymi i brytyjską Kanadą.Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

Było to wojownicze plemię, które nieomal zniszczyło armię de Soto w roku 1541. Zamieszkiwali północne obszary dzisiejszego stanu Missisipi, Alabama i część Tennessee. Byli właścicielami niewolników, ale wraz z zakończeniem wojny secesyjnej uwolnili ich i przyjęli do plemienia. Po przymusowym przesiedleniu (1837) do Oklahomy stali się członkami Pięciu Cywilizowanych Plemion. Ich wodzowie nosili miano „mingos”.

Krikowie, Krik (ang. Creek, sami siebie nazywają Muscogee lub Muskogee) - dawna konfederacja Indian Ameryki Północnej, obejmuje 13 grup, liczących od 66,5 tys. (Muscogee Creek Nation) do zaledwie kilku osób (Tuckabachee) i zamieszkujących kilka stanów w Stanach Zjednoczonych głównie Oklahomę, Alabamę, Georgię i Florydę.Missisipi (ang. Mississippi River) – rzeka w centralnej i południowo-wschodniej części USA. Jej długość wynosi 3778 km (od źródeł jej dopływu Missouri 5969 km). Jest to najdłuższa rzeka Ameryki Północnej i jedna z czterech najdłuższych rzek świata (obok Nilu, Jangcy i Amazonki). Powierzchnia jej dorzecza wynosi 3,2 mln km².

Wodzem Czikasawów na przełomie XVIII i XIX wieku był William Colbert. Walczył po stronie kolonistów w czasie rewolucji amerykańskiej i wojny 1812 roku, a w roku 1816 scedował ziemie Czikasawów rządowi Stanów Zjednoczonych. Miał honorowy stopień generała.

Ich język, należący do rodziny języków muskogejskich, służył jako język dyplomatyczny i handlowy na całej długości rzeki Missisipi.

Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych, inaczej zwana rewolucją amerykańską – konflikt zbrojny pomiędzy Królestwem Wielkiej Brytanii a jego trzynastoma koloniami w Ameryce Północnej w latach 1775-1783.Wojna secesyjna – wojna, która miała miejsce w latach 1861-1865 w Stanach Zjednoczonych Ameryki, pomiędzy stanami wchodzącymi w skład Stanów Zjednoczonych (tzw. Unią lub „Północą”) i Skonfederowanymi Stanami Ameryki (tzw. Konfederacją lub „Południem”), które wystąpiły z Unii.

Współczesne postacie[ | edytuj kod]

  • Tom Cole (ur. 1949 w Shreveport, Louisiana), członek amerykańskiego Kongresu od r. 2002. Republikanin z Oklahomy (wychowany w Moore, Oklahoma).
  • John Herrington (ur. 1958 w Wetumka, Oklahoma), pierwszy indiański kosmonauta (zarejestrowany członek plemienia Czikasaw) był członkiem załogi promu Space Shuttle Endeavour w listopadzie 2002.
  • Jefferson Keel, odchodzący prezydent (NCAI) Kongresu Indian Amerykańskich (2010 - 2013)
  • Jerod Impichchaachaaha' Tate (ur. w Norman, Oklahoma, 25 lipca 1968), jeden z nielicznych indiańskich kompozytorów i pianistów muzyki poważnej opartej na elementach tubylczej kultury i historii. W 2012 r. premiera jego nowego utworu na kwartet smyczkowy ETHEL odbyła się w nowojorskiej Park Avenue Armory.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Barry M. Pritzkert: A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.
  • John Stoutenburgh: Dictionary of the American Indian. New York / Avenel / New Jersey: Wings Books, 1990. ISBN 0-517-69416-6.
  • Pięć Cywilizowanych Narodów (ang. Five Civilized Nations lub Pięć Cywilizowanych Plemion, ang. Five Civilized Tribes) – pięć plemion indiańskich z południowego wschodu Stanów Zjednoczonych, które na przełomie XVIII w. i XIX w. najbardziej upodobniły się do przedstawicieli cywilizacji zachodniej.Czoktawowie (ang. Choctaw) - plemię Indian Ameryki Północnej, największe wśród południowych plemion z językowej rodziny maskogiańskiej. Zamieszkiwali środkowe i południowe połaci stanu Missisipi, gdzie zajmowali się uprawą ziemi. Ich nazwa pochodzi prawdopodobnie od hiszpańskiego słowa chato, co oznacza "płaski", jako że spłaszczali sobie głowy.




    Reklama