Czerniwci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Czerniwci (ukr. Чернівці) – osiedle typu miejskiego w obwodzie winnickim Ukrainy, siedziba władz rejonu czerniweckiego, nad Murafą.

Kazimierz Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. 17 lutego 1813 w Czerniejowcach na Pobereżu, zm. we Lwowie 29 czerwca 1871) kompozytor, autor wielu popularnych pieśni.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1392. Status osiedla typu miejskiego posiada od 1961.

Miejsce urodzenia generała powstania listopadowego Karola Różyckiego oraz kompozytora Kazimierza Lubomirskiego.

Historia[ | edytuj kod]

Według opisu Słownika Królestwa Polskiego – Czernijowce, Czemijowce były urzędowo pisane jako Czerniowce. W XIX wieku miasteczko w ówczesnym powiecie jampolskim położone nad rzekami Murafą i Muraszką.

Przez krótki czas nazywane Skinderpol, bowiem w roku 1546, jak podaje Słownik, posiadał tę osadę Biały Skinder, od którego nazwę przyjęła. W roku 1595 osadę wykupił hetman Jan Zamoyski i lokował tu miasto. Krótko było ono własnością Macieja Jabłonowskiego, bowiem już w 1613 skwitował on Tomasza Zamoyskiego z zapisów na Skinderpolu i innych.

Jan Sariusz Zamoyski (Jan Zamojski) herbu Jelita (ur. 19 marca 1542, zm. 3 czerwca 1605) – polski szlachcic, magnat, sekretarz królewski od 1565, podkanclerzy koronny od 1576, kanclerz wielki koronny od 1578 i hetman wielki koronny Rzeczypospolitej Obojga Narodów od roku 1581. Generalny starosta krakowski w latach 1580-1585, starosta bełski, międzyrzecki, krzeszowski, knyszyński, tykociński i dorpacki. Doradca króla Zygmunta II Augusta i Stefana Batorego. Główny przeciwnik sukcesora po Batorym, Zygmunta III Wazy. Humanista-mecenas, filolog i mówca.Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajinśka mowa) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego. Używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

Książę Jerzy Lubomirski nadał kościołowi czerniejowskiemu w 1728 r. wieś Kosy.

Pod rozbiorami siedziba gminy Czerniejowce(ukr.) w powiecie jampolskim guberni podolskiej.

Około roku 1880 liczyło 4228 mieszkańców, ziemi włościańskiej 4 617 mórg, dworskiej 2 775. W mieście były 2 cerkwie, synagoga, apteka, kościół parafialny, wymurowany w roku 1640 przez Stanisława Koniecpolskiego, hetmana koronnego. Jak podaje Słownik: pięknie odnowiony kosztem parafian a staraniem ks. Witoszyńskiego, ówczesnego proboszcza.

Dekanat jampolski – dekanat diecezji łucko-żytomierskiej na obszarze powiatu jampolskiego początkowo w guberni bracławskiej, następnie – w podolskiej. Obwód winnicki (ukr. Вінницька область) jest jednym z 24 obwodów Ukrainy. Leży w środkowej części Ukrainy, przy granicy z Mołdawią. Stolicą obwodu jest Winnica.

W mieście był zarząd gminny. Z obiektów przemysłowych: gorzelnia, browar oraz 2 młyny. W miasteczku odbywały się 26 jarmarki rocznie, sklepów stałych 25, rzemieślników 66. Miasteczko miało 5 przedmieść: Hibalówka, Hucynówka, Mazurówka, Muraszka i Pawłowice.

Parafia dekanatu jampolskiego dusz liczyła 4 254. Było to niegdyś miasto obronne, należało do Koniecpolskich, Lubomirskich, Komarów. W drugiej połowie XIX w. należało do Adolfa Bożeniec-Jełowieckiego.

Parafia (z łac. parochia), probostwo – podstawowa jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego i wielu innych wyznań chrześcijańskich. Według koncepcji teologicznych to przede wszystkim określona wspólnota wiernych. Zwierzchnikiem parafii jest proboszcz, któremu mogą pomagać inni księża wikariusze, oraz kapelani czy rezydenci. Centralnym ośrodkiem życia parafii jest kościół parafialny (farny).Jerzy Ignacy Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. 1687, zm. 1753) – chorąży wielki koronny od 1746, pisarz polny koronny w latach 1726-1732, książę, generał wojsk polskich i saskich. Kandydat do korony siedmiogrodzkiej i polskiej po śmierci Augusta II Mocnego.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2018 року. Державна служба статистики України. Київ, 2018. стор.15
  2. Czerniejowce, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 371.

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Czerniejowce nad Murafą i Muraszką, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 825.
  • Czerniejowce, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 371.
  • Czerniwci na stronie Rady Najwyższej Ukrainy
  • współczesne zdjęcia z Czerniwiec




  • Warto wiedzieć że... beta

    Murafa (Morachwa, ukr. Мурафа) – rzeka o długości 163 km na zachodniej Ukrainie, w dorzeczu Dniestru i zlewisku Morza Czarnego. Stanowi granicę pomiędzy Podolem i Niziną Czarnomorską.
    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
    Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym i Morzem Azowskim, od północnego wschodu i wschodu z Federacją Rosyjską. Ukraina jest członkiem założycielem ONZ, członkiem Światowej Organizacji Handlu, Rady Europy, Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej oraz organizacji regionalnych i subregionalnych, tj. Wspólnoty Niepodległych Państw, OBWE, GUAM i Organizacji Państw Morza Czarnego.
    Rejon (rosyjski i ukraiński: райо́н, wymawiane [rajon]; azerbejdżański: rayon; białoruski: раён; gruziński: რაიონი, raioni; łotewski: rajons; litewski: rajonas; rumuński: raion) – jest typem jednostki administracyjnej niektórych postsowieckich państw. Określenie, pochodzi od francuskiego słowa "rayon" – plaster miodu, dział, dystrykt. Rejon jest zwykle jednostką dwa szczeble poniżej szczebla państwowego.
    Rejon czerniwecki (ukr. Чернівецький район) – jednostka administracyjna w składzie obwodu winnickiego Ukrainy.
    Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (m.in. części Śląska, czy Prus Książęcych); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.

    Reklama