Czechy (kraina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Czechy (cz. Čechy, łac. Bohemia, niem. Böhmen) – jedna z trzech historycznych ziem czeskich (krajów Korony Świętego Wacława), wchodząca wraz z Morawami i Śląskiem Czeskim w skład dzisiejszej Republiki Czeskiej.

Królestwo Czech (czes. České království) – historyczne państwo istniejące od momentu koronacji Wratysława II na króla Czech. Po jego śmierci Czechy znów stały się księstwem. Ponownie istniało królestwo w czasie panowania Władysława II. Od czasów Przemysła Ottokara I tytuł królewski był dziedziczny. Po wygaśnięciu dynastii Przemyślidów w 1306 r. Czechy przeszły pod panowanie Luksemburgów. Od 1356 r. król Czech był jednym z elektorów Rzeszy. Po bezpotomnej śmierci Ludwika II Jagiellończyka w 1526 r. Czechy dostały się pod panowanie Habsburgów. Od 1849 r. kraj koronny Cesarstwa Austrii, obejmujący obszar Czech właściwych. W wyniku rozpadu Austro-Węgier po I wojnie światowej Królestwo Czech weszło w skład Czechosłowacji.Masyw Czeski (czes. Český masiv, Česká vysočina, niem. Böhmische Masse) – prowincja fizycznogeograficzna i jednocześnie jednostka geologiczna w Europie Środkowej.

W okresie największego rozwoju terytorialnego państwa czeskiego do Korony Królestwa Czech (Coronae Regni Bohemie) powołanej do życia 7 kwietnia 1348 r. i de iure istniejącej do 1918 r. należały, oprócz Królestwa Czech (Czech), Margrabstwa Morawskiego (Moraw), Księstwa Śląskiego (Śląska) także Margrabstwo Dolnych i Górnych Łużyc (do 1635), Margrabstwo Brandenburskie (Brandenburgia, do 1415 r.), Księstwo Luksemburg (do lat 60. XV w.) oraz Górny Palatynat i Vogtland. Ziemie te (z wyjątkiem dwóch ostatnich) określano mianem krajów koronnych. Jądrem Korony były Czechy (Królestwo Czeskie), a pozostałe kraje określano mianem krajów pobocznych Korony.

Nazwa państwa Czechy jest przedmiotem sporu i dociekań, tak w Czechach, jak i w szerszym, międzynarodowym kontekście. Po podziale Czechosłowacji na Słowację i Czechy skrócona nazwa państwa była kontestowana i wywoływała w latach 90. emocje i dyskusje. Oficjalną, długą nazwą kraju jest Republika Czeska (Česká republika), nazwą skróconą i po 20 latach używania już powszechnie i całkowicie przyjętą w języku czeskim jest Česko. Ta nazwa historycznie jednak znana i (rzadko) używana jest co najmniej od XVIII wieku.Kraje czeskie (cze. České země) – trzy historyczne krainy tworzące Republikę Czeską: Czechy (kraina), Morawy i Czeski Śląsk.

Czechy zajmują zachodnią część Masywu Czeskiego – między Rudawami i Sudetami na północy, Wyżyną Czesko-Morawską na wschodzie oraz Lasem Czeskim i Szumawą na zachodzie. Czechy graniczą od północy ze Śląskiem, Łużycami i Saksonią, od zachodu z Bawarią, od południa z Górną Austrią i Dolną Austrią, od wschodu z Morawami. Głównym miastem Czech jest Praga.

Górny Palatynat (niem. Oberpfalz) - kraina historyczna w południowych Niemczech, współcześnie okręg (niem. Bezirk) oraz rejencja w kraju związkowym Bawaria. Stolicą Górnego Palatynatu jest Ratyzbona, a inne większe miasta to Weiden in der Oberpfalz i Amberg. Przez Górny Palatynat przepływa rzeka Regen. Znajdują się tutaj również Las Bawarski (Bayerischer Wald) i Las Czeski (Oberpfälzer Wald).Słowianie – gałąź ludów indoeuropejskich posługujących się językami słowiańskimi, o wspólnym pochodzeniu, podobnych zwyczajach, obrzędach i wierzeniach. Zamieszkują Europę wschodnią, środkową i południową oraz pas północnej Azji od Uralu po Ocean Spokojny. Stanowią najliczniejszą grupę ludności indoeuropejskiej w Europie.

Łacińska i niemiecka nazwa Czech wywodzi się od średniowiecznego Boiohaemum / Boiohaemia, oznaczającego „krainę ludu Bojów”. W starożytności nazwą tą określano tereny zamieszkane przez celtycki lud Bojów, zasiedlający te tereny w V–IV w. p.n.e. Choć wywędrowali oni potem do Italii, ich pierwotna ojczyzna w języku łacińskim zachowała swoją nazwę również po kolonizacji germańskiej, a potem słowiańskiej.

Bojowie – duże celtyckie plemię zasiedlające w okresie lateńskim terytorium dzisiejszych Czech, Bawarii, zachodniej Słowacji i Węgier, później północnej Italii. Ich język nie jest znany.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

W języku polskim określenia „Czechy” używa się również jako skróconej nazwy państwa czeskiego – Republiki Czeskiej. W języku czeskim rozróżnia się Česko – państwo i Čechy – kraina, w języku angielskim: Czechia – państwo i Bohemia – kraina, w języku niemieckim: Tschechien – państwo i Böhmen – kraina.

Vogtland – pasmo górskie w Czechach i wschodnich Niemczech (Saksonia, Turyngia i Bawaria) w sąsiedztwie doliny rzeki Eger. Stanowi część Średniogórza Niemieckiego (Deutsches Mittelgebirge). Wzniesienia w paśmie nie przekraczają 800 m n.p.m. Największe miasta w pobliżu to Plauen i Cheb.Margrabstwo Moraw (Marchia Morawska, niem. Markgrafschaft Mähren, czes. Markrabství moravské, Moravské Markrabství) – marchia Świętego Cesarstwa Rzymskiego w ramach Królestwa Czech, do 1806 roku, od 1849 kraj koronny Cesarstwa Austriackiego.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Kraj Sudetów
  • Niemieckie Czechy
  • WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Italia – kraina historyczna i geograficzna położona na Półwyspie Apenińskim, której obszar zmieniał się na przestrzeni dziejów.
    Kraina historyczna – region rozwijający się od setek lub tysięcy lat, obejmujący obszary powiązane wspólną historią i kulturą, niekiedy także więzami gospodarczymi. Bardzo często podział kraju na krainy historyczne staje się podstawą wydzielenia współczesnych jednostek podziału administracyjnego.
    Germanie, inaczej Germanowie – odłam Indoeuropejczyków żyjący w północnej i środkowo-północnej Europie, na północ od ludów celtyckich, posługujący się językami germańskimi.
    Górna Austria (Oberösterreich) – kraj związkowy w zachodniej Austrii. Graniczy z Czechami, Niemcami, Salzburgiem, Styrią i Dolną Austrią. Stolicą landu jest Linz.
    Wyżyna Czeskomorawska, Wyżyna Czesko-Morawska (czes. Českomoravská subprovincie lub Česko-moravská subprovincie lub Česko-moravská soustava, niem. Böhmisch-Mährische Subprovinz) – podprowincja w obrębie Masywu Czeskiego, leżąca w jego południowej części.
    Dolna Austria (Niederösterreich) – kraj związkowy w północnej Austrii. Graniczy z Czechami, Słowacją, Burgenlandem, Styrią, Górną Austrią oraz otacza kraj związkowy Wiedeń. Stolicą landu jest Sankt Pölten. Krajobrazowo dzieli się na:
    Sudety (332) – łańcuch górski na obszarze południowo-zachodniej Polski i północnych Czech, stosunkowo niewielki skrawek znajduje się w Niemczech; najwyższy szczyt Śnieżka, 1602 m n.p.m.; są najwyższą częścią Masywu Czeskiego oraz najwyższymi górami Czech. Ciągną się od Doliny Łaby po Bramę Morawską. Od północnego wschodu obcięte są wyraźnym uskokiem – uskokiem sudeckim brzeżnym od Przedgórza Sudeckiego. Północna granica z Niziną Śląsko-Łużycką na linii Złotoryja – Bolesławiec – Zgorzelec jest umowna. Również południowa granica na obszarze Czech i Moraw jest dość zawikłana.

    Reklama