Czapka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Futrzana czapka z atłasem - Wołoszczyzna, XIX w.
Czapka bejsbolówka

Czapka – nakrycie głowy, wykonane przeważnie z miękkiego materiału (czasami z twardymi wstawkami takimi jak denko lub daszek), noszone przez ludzi, którego głównym zadaniem jest ochrona głowy przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi: zimnem, gorącem, deszczem, śniegiem, wiatrem, promieniami słonecznymi itp.

Wianek – rodzaj nakrycia głowy (wieńca) upleciony z ziół i kwiatów. Tradycyjnie wianki noszone były przez dziewczęta i niezamężne kobiety, stąd stały się symbolem niewinności. O kobiecie zamężnej mówiło się, że "straciła wianek". Zgodnie z polską, a także ogólnosłowiańską tradycją, panna młoda oddaje druhnom swój wianek podczas weselnych oczepin.Pikielhauba (niem. Pickelhaube, Sturmhaube fr. casque à pointe) – skórzany niemiecki hełm zakończony charakterystycznym szpikulcem.

Na kształt, fason i kolor czapki duży wpływ ma panująca w danych czasach i na danej przestrzeni moda. Niektóre rodzaje czapek noszone są ze względów religijnych (np. jarmułka) inne znów tylko przy okazjach ceremonialnych (np. infuła). Czapki wojskowe i służb mundurowych mają ściśle określony krój i kolor i mogą być noszone tylko przez uprawnionych przedstawicieli tych służb (przy czym można wyróżnić czapki galowe, noszone tylko w przypadku uroczystości i ceremonii oraz czapki polowe – noszone na co dzień i w czasie ćwiczeń).

Czapka studencka - czapka o ściśle określonym wzorze, którą mają prawo nosić studenci uczelni. W odróżnieniu od dekli, których wzory ustalają korporacje studenckie i mogą je nosić tylko ich członkowie, czapki studenckie są przeznaczone dla wszystkich studentów określonej uczelni, a ich wzory ustala tradycja, samorządy studenckie lub specjalne jednostki samej uczelni. Często uczelnie mają ogólny wzór czapki a barwy jej elementów są różne dla różnych jej wydziałów.Cylinder (gr. kylindros - walec) – rodzaj wysokiego, sztywnego kapelusza z główką w kształcie walca i wąskim rondem.

Cechy czapnicze istniały w Polsce od XIV wieku.

W teorii organizacji termin "czapka" (lub "czapa") może także oznaczać jakieś władze nadrzędne (zwykle o kwestionowanej potrzebie istnienia).

Nazwą "czapka" (lub "czapa") określa się także grubszą pokrywę (np. lodową lub śniegową), która okrywa jakieś przestrzenie, rzeczy lub przedmioty.

Możemy wyróżnić następujące typy czapek, służące jako nakrycie głowy:

Rastacap (nazywany również rastafar lub toppa) jest długą, okrągłą i szydełkowaną czapką, często w barwach Etiopii. Jest używany przez członków ruchu Rastafari jako nakrycie na dready.Hauba lotnicza (niem. Haube), Pilotka – rodzaj czapki skórzanej przeznaczonej dla pilotów samolotów, dopasowana ściśle do głowy lotnika. Stała się szczególnie popularna na początku XX wieku, w momencie kiedy zaczęto użytkować na większą skalę samoloty z otwartym kokpitem.
  • baranica
  • biret
  • bermyca
  • budionowka
  • budyniówka (zw. również czapka kucharska)
  • bustina
  • camauro
  • chaperon
  • czako
  • czapka bejsebolowa, inaczej bejsbolówka
  • czapka frygijska
  • czapka garnizonowa
  • czapka polowa
  • czapka studencka
  • czapka Monomacha
  • deerstalker - czapka łowców jeleni (zwana też czapką Sherlocka Holmesa)
  • dekiel
  • desperatka
  • dokerka
  • fez
  • furażerka
  • giwer
  • hauba lotnicza
  • infuła
  • jarmułka
  • kapuza
  • kaszkiet – czapka z daszkiem, zobacz też: dialekt mazowiecki
  • kepi
  • kokosznik
  • kołpak
  • magierka
  • maciejówka – czapka garnizonowa, ale bardziej miękka
  • pilotka – specjalna czapka dla pilota samolotów bezkabinowowych, noszona czasami także przez osoby niebędące lotnikami
  • papacha – futrzana czapka noszona przez dżygitów i wojska kozackie
  • piuska
  • rogatywka
  • toczek
  • toczek (jeździectwo)
  • szlafmyca
  • sztrajmł – zwany także: lisiurką
  • uszanka
  • Rodzaje czapek występujących jako pojęcia geofizyczne:

    Głowa (łac. caput) – część ciała zwierząt, zajmująca u człowieka i u innych ssaków szczytowe umiejscowienie (ewentualnie przednie). Szyja (collum) stanowi podporę dla głowy oraz drogę łączącą ją z tułowiem i kończyną górną.Hełm – bojowa ochrona głowy, chroniąca czaszkę przed urazami, sporządzona z odpornego materiału. Przez wiele wieków używany był tylko przez wojsko, ale z czasem znalazł również bardzo szerokie zastosowanie wśród cywilów. Wiele dziedzin stosuje pierwotną nazwę hełmu (np. hełm strażacki, hełm górniczy), a niektóre branże zastosowały nazwę kask (m.in. w budownictwie, służbach ratunkowych oraz u motocyklistów, rowerzystów, wspinaczy czy rolkarzy).
  • czapka tektoniczna
  • Inne hasła związane z terminem "czapka":

  • Czapka Frygijska
  • Zobacz też hasła o innych nakryciach głowy, niebędących w ścisłym tego słowa znaczeniu, czapkami:

  • beret
  • bikorn
  • chusta
  • cylinder
  • hełm
  • kapelusz
  • sombrero
  • szapoklak
  • kefija
  • kask
  • kornet
  • kornet bamberski
  • panama
  • pątlik
  • pickelhaube
  • rańtuch
  • rastacap
  • turban
  • trikorn
  • wianek
  • welon

  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-11785-0.
    Bustina - włoska furażerka wojskowa, zaprojektowana u progu lat 30. przez Federica Caproniego. Charakteryzował ją podniesiony do góry daszek oraz nauszniki zapinane na guzik lub klamerkę po lewej stronie. Stosowano ją powszechnie w wojskach lądowych faszystowskich Włoch (bersalierzy, piechota, alpini, spadochroniarze, jednostki milicji faszystowskiej oraz "arditi"). Z przodu zazwyczaj naszywano godło danej formacji lub liść wawrzynu (alpini). Po wojnie kontynuowano jej użycie w armii włoskiej aż do połowy lat 50.Bejsbolówka – sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem. Daszek ma chronić oczy przed słońcem. Z tyłu ma z reguły plastikowy pasek.




    Warto wiedzieć że... beta

    Kornet bamberski - panieńskie nakrycie głowy noszone przez bamberki. Powstał w tym samym okresie co strój, tj. w XIX wieku.
    Moda – w potocznym rozumieniu oznacza potrzebę naśladowania innych, aby się identyfikować z nimi, ta psychiczna potrzeba najdobitniej jest widoczna w ubiorze. Moda występuje także w innych dziedzinach życia społecznego. Wiąże się z pojęciem stylu, ale nie jest jego synonimem podobnie jak pojęcie elegancji. Może być modny ubiór, wygląd, sposób zachowania, lecz także styl muzyczny, styl artystyczny, światopogląd czy pewien sposób postępowania, czyli ogólnie rzecz biorąc styl życia, który jest popularny w jakimś czasie w jakimś środowisku. W węższym znaczeniu słowo moda odnosi się do projektowania ubioru. Moda zawsze posiada grupę, która pierwsza inicjuje naśladownictwo czegoś, najczęściej form ubioru. Natomiast styl w modzie jest związany z indywidualnym, przystosowanym do potrzeb psychicznych określonego użytkownika sposobem wyrażania siebie poprzez formę ubioru.
    Czapka uszanka, (także: uszanka, z ros. ушанка [uˈʂan.kə], czasami zwana żartobliwie czapką uszatką) – ciepłe zimowe nakrycie głowy, wykonane najczęściej z futra, z charakterystycznymi klapami chroniącymi uszy od mrozu. W XIX w. przy klapach pojawiły się troczki, które można zawiązać albo pod brodą (ulepszając ocieplenie uszu), albo na górze (odkrywając uszy). Uszanka wywodzi się z Rosji, ale Rosjanie prawdopodobnie zapożyczyli jej krój od Mongołów podczas średniowiecznej mongolskiej inwazji na Ruś Kijowską.
    Kask (fr. casque) - rodzaj ochronnego nakrycia głowy, używanego przez osoby uprawiające sport oraz wiele grup zawodowych i w zależności od tego różniących się budową.
    Giwer (kiwer), to rodzaj wojskowego nakrycia głowy, rodzaj czapki w kształcie ściętego, lekko zwężającego się ku górze stożka, z daszkiem opuszczanym z przodu lub w starszej odmianie z przodu i z tyłu, wykonane z czarnego filcu.
    Jarmułka (tur. jahmrłuk – kaptur, jidysz יאַרמלקע) – nakrycie głowy noszone przez Żydów, okrywające włosy i szczyt głowy. Termin ten wywodzi się z tureckiego jakmurłyg bądź tatarskiego słowa oznaczającego kaptur.
    Sherlock Holmes (/ˈʃɜrlɒk ˈhoʊmz/, ur. 6 stycznia 1854 lub 17 czerwca 1854 w Hutton Hall, zm. 23 czerwca 1929 w Downs Sussex) – postać fikcyjna, bohater powieści i opowiadań kryminalnych sir Arthura Conana Doyle’a.

    Reklama