Czang Kaj-szek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}

Czang Kaj-szek (ur. 31 października 1887 w Xikou, zm. 5 kwietnia 1975 w Tajpej) – chiński polityk i wojskowy, wieloletni przywódca Kuomintangu po śmierci Sun Jat-sena w 1925 roku. Od 1928 roku jako generalissimus faktyczny przywódca Republiki Chińskiej, w latach 1928–1931 i 1943–1948 także przewodniczący Rządu Narodowego. Od 1948 do 1949 roku i od 1950 aż do śmierci prezydent kraju. Po przegranej z komunistami wojnie domowej w 1949 roku ewakuował się wraz ze zwolennikami na Tajwan.

Arthur Koestler (ur. 5 września 1905 w Budapeszcie, zm. 3 marca 1983 w Londynie) – angielski pisarz i dziennikarz, pochodzenia węgierskiego.Zimna wojna – trwający w latach 1947-1991 stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy ZSRR i państwami satelitarnymi ZSRR skupionymi od 1955 w Układzie Warszawskim a także państwami pozaeuropejskimi pod hegemonią ZSRR (określanych jako blok komunistyczny, lub wschodni), a państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) - pod politycznym przywództwem Stanów Zjednoczonych (określanych jako blok zachodni). Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych wywołany polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu jego światowej ekspansji terytorialnej i narzucania siłą ustroju komunistycznego i kontrakcją USA i jego sojuszników w tej sprawie.

Życiorys[ | edytuj kod]

Wczesny okres[ | edytuj kod]

Czang Kaj-szek urodził się w mieście Xikou (około 33 km na południowy wschód od Ningbo, w powiecie Fenghua). Jego rodzicami byli Jiang Zhaocong (蔣肇聰) i Wang Caiyu (王采玉), oboje pochodzący z klasy średniej, z rodzin o tradycjach kupieckich. Ojciec zmarł, gdy Czang miał trzy lata. Jego żoną została Mao Fumei, pochodząca z tej samej wioski. Z małżeństwa tego miał syna Jingguo i córkę Jianhua. Młody Czang dorastał w okresie, kiedy Chiny po kolejnych porażkach z zachodnimi mocarstwami oraz z Japonią były w głębokim kryzysie. On zaś postanowił wstąpić na ścieżki kariery wojskowej. Edukację rozpoczął w Akademii Wojskowej w Baoding w 1906 r. Następnie udał się do Japonii, aby tam kontynuować studia. Duży wpływ na niego wywarł wtedy ruch rewolucyjny, mający na celu obalenie dynastii Qing i ustanowienie Republiki Chińskiej. W tym okresie zaprzyjaźnił się też ze swoim krajanem Chen Qimeiem ze Zhejiangu, który wciągnął go do Ligi Związkowej. W latach od 1909 do 1911 Czang służył w cesarskiej armii Japonii.

Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii), nazywany też zawałem serca i atakiem serca – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem na skutek zamknięcia tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do obszaru serca.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Droga do władzy[ | edytuj kod]

Wraz z wybuchem powstania Wuchangu w 1911 r. Czang powrócił do Chin, aby wziąć udział rewolucji jako oficer artylerii. Dowodził m.in. regimentem piechoty w Szanghaju. Rewolucja powiodła się, a dynastia Qing została obalona. Młody rewolucjonista stał się też wtedy współzałożycielem Kuomintangu. Po przejęciu władzy przez Yuan Shikaia i po fiasku drugiej już z kolei rewolucji, Czang oraz jego towarzysze z partii udali się na wygnanie do Japonii. Nie przeszkadzało to jednak Czangowi w krótkich pobytach w Szanghaju. Tam też doszło do zacieśnienia więzów opozycjonistów z szanghajskim światkiem przestępczym, reprezentowanym przez gang Zielonych oraz jego przywódcę Du Yueshenga. Czang wielokrotnie miał wtedy problemy z prawem (został nawet aresztowany za rozbój). 15 lutego 1912 r. Czang postrzelił śmiertelnie Tao Chengzhanga – przywódcę grupy o nazwie „Odnowa Społeczeństwa”. W 1915 r. dotychczasowy przyjaciel, a teraz rywal w partii, Chen Qimei, został zamordowany przez agentów Yuan Shikaia. Dzięki temu Czang objął po nim przywództwo Chińskiej Partii Rewolucyjnej. Następnie Sun Jat-sen mianował go komendantem Akademii Wojskowej Whampoa.

Generalissimus (łac. najgłówniejszy, najbardziej nadrzędny; stopień najwyższy od generalis, ogólny, główny) – w niektórych państwach tytuł (stopień) nadawany generałowi lub marszałkowi pełniącemu obowiązki naczelnego wodza, zwłaszcza na czas wojny, związany z szerokimi pełnomocnictwami. Nadawany też dowodzącym armiami sojuszniczymi, a także w wielu wypadkach w przeszłości osobom z rodzin królewskich i działaczom państwowym jako stopień (tytuł) honorowy.Człowiek Roku tygodnika „Time” – nagroda przyznawana od 1927 przez redakcję tygodnika „Time” człowiekowi, grupie ludzi, maszynie lub idei, która w minionym roku miała największy wpływ na wydarzenia na świecie – w pozytywnym lub negatywnym znaczeniu.

W 1917 roku Sun Jat-sen przeniósł się ze swoimi zwolennikami do Guangzhou, Czang dołączył do niego w 1918 r. Jednak Sun Jat-sen, pozbawiony broni i pieniędzy, został wkrótce stamtąd wyparty i musiał się schronić w Szanghaju. W tym czasie doszło też do pewnego napięcia w stosunkach pomiędzy Sun Jat-senem a gubernatorem prowincji Guangdong Chen Jiongmingiem, który próbował wdrożyć system federalny na tym terenie, co stało w sprzeczności z dążeniami Kuomintangu do wojskowego zunifikowania Chin. 16 czerwca 1923 roku Chen podjął próbę usunięcia Suna z Guangzhou i ostrzelał jego siedzibę. Czang Kai-szek popisał się wtedy swoim brawurowym dowodzeniem, bo dzięki wsparciu jego kanonierek udało się uratować Sun Jat-sena. To zyskało Czangowi jego wdzięczność.

Chińska wojna domowa (1927-1950) – wojna domowa między chińskimi komunistami i narodowcami z Kuomintangu, która trwała od kwietnia 1927 do maja 1950 roku.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

Sun odzyskał kontrolę nad Guangzhou na początku 1924 roku, przyjął także pomoc komunistów – wtedy jeszcze ruchu o małym znaczeniu w Chinach. Przedsięwziął także reformę, polegającą na zreorganizowaniu Kuomintangu i ustanowieniu rządu, który miał objąć zwierzchnictwo nad całymi Chinami przy poparciu ramienia zbrojnego tej partii. W tym samym roku Sun wysłał Czang Kai-szeka na trzy miesiące do Moskwy w celu obserwowania rosyjskiego systemu politycznego i wojskowego. Spotkał się m.in. z Trockim, Zinowiewem, Cziczerinem, Kamieniewem i innymi liderami bolszewickimi. Wziął też udział w posiedzeniu Komitetu. Czang zostawił tam swojego najstarszego syna Jingguo, który pozostawał tam do 1937 r. Sam wrócił na stanowisko dowódcy Akademii Wojskowej w Whampoa. Odniósł tam znaczące sukcesy w zwalczaniu lokalnych przeciwników Kuomintangu oraz wyszkolił grupę młodych oficerów, którzy cechowali się dużą lojalnością w stosunku do niego. Tam też spotkał młodego Zhou Enlaia – działacza komunistycznego, pracującego dotąd na rzecz Kuomintangu. Czang zaczynał też w tym czasie nabierać coraz większych podejrzeń wobec komunistów, obawiając się, że może im się udać próba przejęcia władzy w partii od wewnątrz.

Długi Marsz – przegrupowanie Chińskiej Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej z prowincji Jiangxi w południowo-wschodnich Chinach do Chin północno-zachodnich w okresie od października 1934 do października 1935.Wang Jingwei (ur. 4 maja 1883, zm. 10 listopada 1944) – chiński polityk, członek lewego skrzydła Kuomintangu, znany z zerwania współpracy z szefem partii Czang Kaj-szekiem i utworzenia kolaborującego z Japończykami rządu w Nankinie.

W 1925 roku zmarł Sun Jat-sen, co wytworzyło pewną polityczną próżnię w partii. Do walki o władzę stanęli reprezentujący prawe skrzydło – Czang Kaj-szek i bliski towarzysz broni Sun Jat-sena, Wang Jingwei, który reprezentował orientację lewicową. Mimo że Czang stał relatywnie nisko w hierarchii stanowisk cywilnych, oraz mimo objęcia przez Wanga stanowiska Przewodniczącego Rządu Narodowego, dzięki zręcznym manewrom zyskał przewagę nad swoim oponentem i ostatecznie go pokonał. Następnie objął stanowisko głównodowodzącego Narodowych Sił Rewolucyjnych. W 1926 roku wyruszył na czele wojskowej ekspedycji północnej, skierowanej przeciwko tzw. militarystom – lokalnym watażkom, którzy na czele swoich prywatnych armii uzurpowali sobie władzę w terenie. Narodowa Armia Rewolucyjna podzieliła się w tym czasie na trzy grupy operacyjne. Na zachodzie Wang Jingwei posuwał się w kierunku Wuhanu, na wschodzie Bai Chongxi dążył do zdobycia Szanghaju, a sam Czang usiłował opanować Nankin. W styczniu 1927 roku podpisał ze Stalinem pakt o nieagresji. Na jego podstawie do Chin skierowani zostali rosyjscy agenci Michaił Borodin oraz Gerhart Eisler (vel Hans Burger), których zadaniem była likwidacja tych członków Komunistycznej Partii Chin, którzy sprzeciwiali się porozumieniu z Czangiem. Sprzymierzony z komunistami i przy pomocy sowieckich agentów Wang Jingwei i lewicowy odłam Kuomintangu (łącznie z Hu Hanminem i Song Qingling) po zdobyciu Wuhanu ogłosili przeniesienie rządu narodowego do tego miasta. Po zdobyciu Nankinu (i przy równoczesnym kontrolowaniu Szanghaju przez Baia) zaczął on swoją kampanię przeciw lewemu odłamowi swojej partii oraz przeciw komunistom. Założył też równolegle swój własny rząd w Nankinie przy poparciu konserwatystów.

Yuan Shikai (ur. 16 września 1859, zm. 6 czerwca 1916) – chiński generał i polityk. Odegrał ważną rolę zarówno w obaleniu dynastii Qing, jak i będąc prezydentem w pierwszych latach istnienia Republiki Chińskiej.Kong Xiangxi (ur. 11 września 1881, zm. 16 sierpnia 1967), na Zachodzie znany jako H.H. Kung – chiński bankier i biznesmen, mąż Song Ailing (od 1914 roku). Według rodzinnego drzewa genealogicznego był 75. w linii prostej potomkiem Konfucjusza.

12 kwietnia 1927 roku Czang dokonał krwawej rozprawy z komunistami. Odbyło się to przy pomocy Zielonego Gangu. Wang Jingwei chętnie wykorzystał sytuację i pozbył się komunistów z rządu, a następnie ułożył się z Czangiem. Najbardziej krwawo było w Kantonie, po dwóch dniach walk komuniści zostali pokonani. Rozprawa z nimi była jednocześnie zerwaniem kontaktów z Moskwą. Partia została w tym czasie oczyszczona z komunistów, a sowieccy doradcy usunięci. Dzięki tym posunięciom Czang zyskał poparcie (głównie finansowe) biznesowej elity Szanghaju i utrzymywał lojalność kadry oficerskiej z Whampoa, ale równocześnie działania te doprowadziły do wybuchu wojny domowej. Rząd Narodowy Wang Jingweia, mimo że popierany przez masy ludowe, był stosunkowo słaby, jeżeli chodzi o zaplecze wojskowe. To spowodowało, że został on pokonany przez lokalne wojska militarystów, którzy zmusili go do przyłączenia się do Rządu Narodowego Czanga. Ostatecznie także stolica Chin – Pekin poddała się Czangowi w czerwcu 1928 roku. W grudniu mandżurski militarysta Zhang Xueliang przyrzekł wierność rządowi Czanga. Czang starał się wtedy ukazywać siebie jako spadkobiercę Sun Jat-sena. Służyć temu miało też jego małżeństwo z 1 grudnia 1927 z Song Meiling (młodszą siostrą Song Qingling – wdowy po Sun Jat-senie, która odrzuciła wcześniej jego oświadczyny). Aby zadowolić rodziców Song, Czang wziął rozwód ze swoją pierwszą żoną i obiecał przejść na chrześcijaństwo (chrzest przyjął w 1929 roku).

Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Time – amerykański tygodnik społeczno-polityczny wydawany od 1923 w Nowym Jorku. Ma największy nakład spośród amerykańskich tygodników.

Początki rządów w Chinach[ | edytuj kod]

Portret Czanga na Placu Tian’anmen

Oficjalnie Kuomintang był teraz partią władzy, jednakże w rzeczywistości duże obszary Chin pozostawały poza jego zasięgiem. W 1928 roku Czang został generalissimusem całych sił zbrojnych i przewodniczącym Rządu Narodowego (sprawował tę funkcję do 1931 roku, a później w latach od 1943 do 1948). Okres od 1928 do 1938 był czasem jednoczenia i umacniania rządu Czanga. Problemy wynikające z koncesji dla państw zachodnich w Chinach były łagodzone na drodze dyplomatycznej. Rząd podejmował działania zmierzające do unowocześnienia systemu prawnego, ustabilizowania cen, spłacenia długów, reformy systemu bankowego, budowy kolei i dróg oraz wielu innych. Mandaryński został uznany za język urzędowy. Poczyniono duże postępy w zakresie edukacji oraz służby zdrowia.

Standardowy język mandaryński, nazywany często językiem mandaryńskim lub standardowym językiem chińskim jest oficjalnym standardem mówionego języka chińskiego, używanym jako język urzędowy w Chińskiej Republice Ludowej, Republice Chińskiej, jednym z czterech oficjalnych języków Singapuru, a także jednym z sześciu oficjalnych języków Organizacji Narodów Zjednoczonych. Faktycznie jest tylko jednym z języków mandaryńskich. Oparty jest na dialekcie pekińskim, ale nie jest z nim tożsamy. W poszczególnych państwach język ten nosi różne nazwy: w ChRL jest nazywany putonghua (chin. trad. 普通話, chin. upr. 普通话, pinyin: pǔtōnghuà – "mowa powszechna"), na Tajwanie – guoyu (chin. trad. 國語, uproszcz. 国语, pinyin: guóyǔ – "język państwowy"), w Singapurze – huayu (chiń. trad. 標準華語, uproszcz. 标准华语, biāozhǔn huáyǔ – "język chiński").Tongmenghui, Liga Związkowa – chińska tajna rewolucyjna organizacja republikańska, powstała w 1905 roku, poprzedniczka Kuomintangu.

Te osiągnięcia nie były jednak trwałe, co było spowodowane głównie brakiem politycznej stabilizacji kraju. Większość terenów miejskich była pod kontrolą Kuomintangu, natomiast prowincja znajdowała się we władaniu kilku jeszcze niepokonanych militarystów oraz grup komunistów. Czang musiał toczyć z tymi siłami ciągłe walki. W czasie zaburzeń na północy spowodowanych przez Yan Xishana i Feng Yuxianga w 1930 r. doszło niemalże do zupełnego bankructwa rządu, a konflikt pochłonął 250 tysięcy ofiar. Kiedy Hu Hanmin założył w Guangzhou w 1931 roku opozycyjny rząd, Kuomintang był już o krok od utracenia władzy. Te wydarzenia spowodowały, że komuniści mogli ujść wtedy cało z opresji jaką zgotował im Czang i uzyskali cenny spokój. Przegrupowali się w Jiangxi i założyli Chińską Republikę Radziecką. Antykomunistyczna postawa Czanga zyskała mu poparcie ze strony nazistowskich Niemiec, które wysłały mu na pomoc swoich doradców wojskowych. To sprawiło, że Czang w swojej 5. kampanii przeciwko komunistom w 1934 roku doprowadził do okrążenia czerwonej armii. Akcja zakończyła się niepowodzeniem, bo otoczonym oddziałom udało się wymknąć w słynnym Długim Marszu do Yan’an.

Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.Tajwan, hist. Formoza (chiń. upr.: 台湾; chiń. trad.: 臺灣 lub 台灣; pinyin: Táiwān; pe̍h-ōe-jī: Tâi-oân) – wyspa na Oceanie Spokojnym, oddzielona od Chin kontynentalnych Cieśniną Tajwańską. Jest wyspą w większości wyżynną, obrzeża Tajwanu są nizinne.

Inwazja japońska[ | edytuj kod]

Wraz z japońską inwazją na Mandżurię w 1931 roku Czang wygłosił swoje hasło, które brzmiało: „najpierw wewnętrzna pacyfikacja, potem zewnętrzny opór”, co oznaczało, że jego armia najpierw zajmie się komunistami, a dopiero potem zwróci się bezpośrednio przeciw Japonii. W grudniu 1936 Czang poleciał do Xi’anu, aby nadzorować ostateczny atak, który miał wreszcie doprowadzić do zniszczenia sił komunistycznych obecnych w Yan’anie. Jednak plany te pokrzyżował głównodowodzący tamtejszymi siłami Kuomintangu Zhang Xueliang. Jako że pochodził z Mandżurii, najpierw postanowił stawić opór Japończykom. Porwał więc Czang Kaj-szeka na dwa tygodnie i zmusił go do utworzenia „Drugiego Zjednoczonego Frontu” razem z komunistami przeciwko Japonii. Czang odmówił jednak publicznego ogłoszenia tego planu, a jego oddziały faktycznie walczyły (z krótkimi przerwami) z komunistami przez okres całej wojny, mimo formalnego sojuszu Kuomintangu z komunistami przeciwko Japończykom.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Oficerska Akademia Wojskowa lub Akademia Whampoa (chiń. upr.: 黄埔军校; chiń. trad.: 黃埔軍校; pinyin: Huángpŭ Jūnxiào) – akademia wojskowa Republiki Chińskiej założona 5 maja 1924 roku na wyspie Whampoa (Huangpu), w pobliżu Kantonu, swą działalność zakończyła w 1927 roku, gdy przeniesiono ją do Nankinu.
Konferencja w Kairze w 1943 roku

Prawdziwa wojna z Japonią zaczęła się w sierpniu 1937 roku Wtedy to bowiem Czang wysłał 500 tysięcy swoich najlepiej wyszkolonych i wyposażonych żołnierzy do obrony Szanghaju. Miało go to drogo kosztować, bo straty chińskie wyniosły około 250 tys. ludzi, a co ważniejsze, utratę politycznego oparcia ze strony kadry oficerskiej z Whampoa. Mimo że Chiny przegrały wojnę w sensie wojskowym, udowodniły, że są w stanie stawić opór najeźdźcom i pokazały Japonii, że złudne były jej nadzieje na opanowanie kraju w 3 miesiące, jak wcześniej liczono. Tak stanowcza obrona Szanghaju była spowodowana głównie tym, że w mieście duże inwestycje poczynili przedsiębiorcy europejscy i amerykańscy, a Czang liczył na pomoc tych krajów w walce z najeźdźcą. W grudniu padła stolica Chin Nankin – zmusiło to Czanga do przeniesienia się do wnętrza kraju, a dokładnie do Chongqingu. Pozbawiony bazy ekonomicznej i przemysłowej nie mógł kontratakować, a jedynie bronić dotychczasowego stanu posiadania. Taka strategia doprowadziła jednocześnie do trudnej sytuacji Japończyków, którzy mieli problemy z utrzymaniem wcześniej zdobytego terytorium, głównie ze względu na wydłużenie się linii zaopatrzeniowych. To zmuszało armię okupanta do utrzymywania we wnętrzu kraju bardzo dużej liczby posterunków i nie pozwalało zaangażować tych sił na Pacyfiku. W tym okresie Czang korzystał również z pomocy ZSRR. Stalin, nie wierząc w zwycięstwo komunistów Mao Zedonga, wspierał Kuomintang na wypadek jego zwycięstwa w starciu z Japończykami i komunistami. W latach 1940–1942 doradzał Czangowi radziecki attaché, Wasilij Czujkow.

Otwarty dostęp (OD, ang. Open Access, „OA”) – oznacza wolny, powszechny, trwały i natychmiastowy dostęp dla każdego do cyfrowych form zapisu danych i treści naukowych oraz edukacyjnych.Kair (arab. القاهرة; - trl. Al-Qāhirah, trb. Al-Kahira) – stolica i największe miasto Egiptu (214 km², liczba ludności 6 787 000 stałych mieszkańców, zespół miejski 17,285 mln mieszkańców (tzw. Wielki Kair) – największe miasto Afryki i Bliskiego Wschodu). Nie ma dokładnych statystyk na temat liczby ludności Kairu. Powodują to ciągłe wędrówki mieszkańców. Szacuje się, że codziennie przybywa tu tysiąc nowych mieszkańców. Ponad 2 mln osób mieszka w tzw. „Mieście umarłych”. Kair nazywane jest „Miastem tysiąca minaretów” lub „Matką Świata”. To największy ośrodek świata islamskiego. Położone jest nad Nilem.

Wraz z atakiem na Pearl Harbor i utworzeniem pacyficznego teatru działań wojennych Chiny stały się jednym z państw alianckich. W czasie II wojny światowej Czang i jego żona (która pobierała naukę w amerykańskich szkołach) byli podporą dla silnego stronnictwa amerykańskiego, które widziało niezłomnie w tym kraju sojusznika i nadzieję dla chrześcijańskich i demokratycznych Chin. Polityka Czanga odbiegała daleko od wzorca demokracji i chrześcijaństwa, co nie przeszkadzało USA w angażowaniu się po stronie Kuomintangu. Strategia Czanga stała w sprzeczności z dążeniami komunistów i USA, które chciały zaangażować jak największe siły chińskie w walkę z Japończykami. Czang starał się brać jak najmniejszy udział w starciach z okupantem. Gromadził równocześnie wszelką pomoc wojskową przysyłaną przez USA. Były to oczywiste kroki zmierzające do utworzenia jak największych rezerw materiałowych i ludzkich w celu przygotowania się do przyszłej wojny z komunistami. Prawdziwego oblicza Czanga długo nie dostrzegano w Stanach Zjednoczonych. To powodowało, że pomoc zbrojna dalej była kierowana do Kuomintangu, a Franklin Delano Roosevelt wierzył, że kuomintangowskie Chiny pomogą mu pokonać Japonię, co było oczywistą naiwnością z jego strony. Czang był uważany za jednego z przedstawicieli tzw. „wielkiej czwórki” wraz ze Stalinem, Rooseveltem, i Churchillem. Wybrał się nawet razem ze swoją żoną na konferencję w Kairze w 1943 roku – służyła mu tam ona jednocześnie za tłumacza i doradcę.

Zhou Enlai (ur. 5 marca 1898, Huai’an w prowincji Jiangsu, zm. 8 stycznia 1976 w Pekinie) – chiński polityk i wojskowy, pierwszy premier ChRL od momentu jej powstania w 1949 roku aż do śmierci.Zhang Xueliang (chiń. upr.: 张学良; chiń. trad.: 張學良; pinyin: Zhāng Xuéliáng; Wade-Giles: Chang Hsüeh-liang; Peter Hsueh Liang Chang, przydomek: "Młody marszałek" – 少帥) (ur. 3 czerwca 1901 r. (według innych źródeł w 1898 lub w 1900 r.) w Haicheng, prowincja Fengtian zm.14 października 2001 Hawaje, Stany Zjednoczone) chiński polityk i faktyczny rządca (warlord) Mandżurii i dużej części północnych Chin od chwili zamordowania jego ojca Zhanga Zuolina przez Japończyków 4 czerwca 1928 r. Za jego sprawą doszło do tzw. incydentu Xi’an, uwięzienia przywódcy Kuomintangu Czang Kaj-szeka, by w ten sposób skłonić go do zakończenia wojny z komunistami i zwrócenia się przeciwko Japończykom, za co spędził większą część swojego życia w areszcie domowym. W Chińskiej Republice Ludowej jest uważany za bohatera narodowego. Odznaczony Orderem Wojskowym Chwały Narodowej.

Utrata Chin[ | edytuj kod]

W czasie wojny Czang i Mao Zedong spotkali się w Chongqingu, aby świętować bliskie zwycięstwo nad Japonią. Ten chwiejny sojusz był już jednak tylko dobrą miną do złej gry, obydwie strony szykowały się już bowiem do zaciekłej walki o władzę. Po zakończeniu wojny USA odgrywały rolę mediatora pomiędzy Kuomintangiem a komunistami. Narodowcy i komuniści byli wobec siebie bardzo podejrzliwi: początkowo deklarowali neutralność, która niedługo potem zamieniła się w otwarty konflikt. Stany Zjednoczone zawiesiły wkrótce wszelką pomoc dla Czanga (stan taki trwał od 1946 do 1948, czyli w okresie, gdy taka pomoc była najbardziej potrzebna). Mimo że na świecie Czang osiągnął silną pozycję, w polityce wewnętrznej jego rząd był bardzo nieefektywny. Prócz tego wielu urzędników było skorumpowanych, a na gospodarkę negatywnie wpływała inflacja. Wojna domowa osłabiła narodowców (Kuomintang) zarówno jeżeli chodzi o zasoby finansowe, jak i o społeczne poparcie. Równocześnie komuniści otrzymywali znaczącą pomoc od Stalina, co przyczyniało się do umacniania partyzantki na większości wiejskich obszarów. Początkowo narodowcy mieli przewagę w uzbrojeniu, jak i w liczebności armii, później jednak komuniści dzięki upadkowi morale przeciwników, jak i ich słabej organizacji, stopniowo zaczęli uzyskiwać przewagę. W międzyczasie w 1947 roku uchwalono nową konstytucję, a Czang został wybrany przez Zgromadzenie Narodowe na prezydenta. Był to okres demokratyzacji życia politycznego, jak i próba ustanowienia rządu, którego istnienie legitymizowałaby konstytucja. Komuniści odrzucili nową konstytucję oraz nowy rząd.

Franklin Delano Roosevelt ([ˈfræŋklɪn ˈdɛlənoʊ ˈroʊzəˌvɛlt], ur. 30 stycznia 1882 w Hyde Parku, zm. 12 kwietnia 1945 w Warm Springs) – amerykański polityk, 32. prezydent Stanów Zjednoczonych, wybierany na ten urząd w latach 1933–1945 czterokrotnie z ramienia Partii Demokratycznej. Jedyny w historii prezydent USA pełniący urząd dłużej niż dwie kadencje, co doprowadziło do wejścia w życie w 1951 XXII Poprawki do Konstytucji, ograniczającej liczbę kadencji do dwóch (wcześniej był to tylko konwenans konstytucyjny oparty na decyzji pierwszego prezydenta USA George’a Washingtona, który zrezygnował z ubiegania się o trzecią kadencję, twierdząc, że byłaby ona niedemokratyczna). Sun Jat-sen (ur. 12 listopada 1866 w Xiangshan; zm. 12 marca 1925 w Pekinie) – chiński polityk i rewolucjonista, przywódca i twórca Kuomintangu. Teoretyk chińskiego socjalizmu. Uznawany za twórcę nowoczesnych i demokratycznych Chin. Odegrał znaczącą rolę w obaleniu rządów mandżurskiej dynastii Qing. Pierwszy, tymczasowy prezydent Republiki Chińskiej, w późniejszym okresie pozostawał de facto głową państwa. W Chińskiej Republice Ludowej określany jest jako „prekursor rewolucji demokratycznej”, a w Republice Chińskiej na Tajwanie jako „Ojciec Narodu”.
Grobowiec Czang Kaj-szeka

Czang zrezygnował z funkcji prezydenta 21 stycznia 1949 roku, kiedy to Kuomintang odniósł wiele porażek w walkach z oddziałami Mao. Wiceprezydent Li Zongren objął formalnie władzę, jednak w rzeczywistości przy sterze władzy nadal stał Czang, a sam Li został wkrótce zmuszony do emigracji do USA (rzekomo w celach medycznych). Rankiem 10 grudnia 1949 oddziały komunistów podeszły pod Chengdu, ostatnie miasto na kontynencie znajdujące się pod kontrolą narodowców. Czang Kaj-szek i jego syn kierowali z Akademii Wojskowej obroną miasta. Jednakże tego samego dnia byli zmuszeni się ewakuować samolotem na Tajwan. Nigdy więcej nie mieli już okazji znaleźć się w Chinach kontynentalnych.

Hu Hanmin (ur. 3 grudnia 1879 w Panyu w prowincji Guangdong, zm. 12 maja 1936 w Kantonie) – chiński polityk, jeden z najważniejszych przywódców wczesnego Kuomintangu.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Rządy na Tajwanie[ | edytuj kod]

Od lewej w pierwszym rzędzie: Dwight Eisenhower, Song Meiling, Czang Kaj-szek (czerwiec 1960)
Czang Kaj-szek na defiladzie wojskowej, Tajwan 1966 rok

Czang przeniósł teraz siedzibę rządu do Tajpej na Tajwanie, gdzie podjął formalnie obowiązki prezydenta 1 marca 1950 roku. Ponownie na prezydenta został wybrany przez Zgromadzenie Narodowe 20 maja 1954 roku, a później na kolejne kadencje w 1960, 1966 i 1972 roku. Na tym urzędzie w dalszym ciągu deklarował zwierzchnictwo nad całością Chin. Deklaracje te w kontekście zimnej wojny były uznawane przez zarówno ONZ, jak i inne organizacje międzynarodowe, w których Republika Chińska z Tajwanu reprezentowała całe Chiny praktycznie aż do końca lat 70. Pomimo demokratycznej konstytucji, rząd tajwański miał charakter autorytarny. Ponadto rodowici mieszkańcy Tajwanu nie mieli reprezentacji politycznej, którą całkowicie zawłaszczyli sobie Chińczycy przybyli z kontynentu. Sytuacja taka była tłumaczona nadzwyczajnym zagrożeniem ze strony ChRL (obydwa kraje były ciągle w stanie wojny), a opozycja nie była dopuszczana do głosu. Rząd prowadził politykę o zabarwieniu nacjonalistycznym i bezlitośnie tępił lokalną kulturę (jak na przykład poprzez zakaz używania języka tajwańskiego w prasie, mediach czy w szkołach). Więziono także opozycjonistów, którzy zostali uznani za komunistów lub zwolenników niepodległości Tajwanu. Rozluźnienie tej restrykcyjnej polityki miało przypaść dopiero na okres rządów syna Czang Kaj-szeka – Chiang Ching-kuo.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Chongqing (chin. upr.: 重庆; chin. trad.: 重慶; pinyin: Chóngqìng) – miasto w środkowych Chinach, jedno z czterech miast wydzielonych Chińskiej Republiki Ludowej. Powstało po wydzieleniu z terytorium prowincji Syczuan w 1997 roku. Cała jednostka administracyjna liczyła w 2010 roku 31 962 271 mieszkańców, z czego samo miasto Chongqing zamieszkiwało tylko 4 757 368 osób.

Dzięki temu, że w okręgach wyborczych w Chinach kontynentalnych nie mogły być przeprowadzane wolne wybory, Kuomintang mógł zdominować Zgromadzenie Narodowe i utrzymywać stan posiadania, a Czang Kaj-szek mógł być bez problemów wybierany czterokrotnie na kolejne kadencje. Czang dokonał także czystki w partii, usuwając z niej ludzi poprzednio oskarżanych o korupcję, w tym wielu prominentnych działaczy takich jak Kong Xiangxi i Song Ziwen, którzy musieli się udać na emigrację do USA. Mimo że rząd był niedemokratyczny i kontrolował kluczowe gałęzie przemysłu, dzięki liberalizmowi gospodarczemu rozwijała się dosyć pomyślnie gospodarka tego wyspiarskiego państwa, a w szczególności jej część nastawiona na eksport. Dzięki pomocy USA oraz przeprowadzonej reformie rolnej zostały położone podwaliny pod cud gospodarczy tego młodego państwa, które stało się jednym z gospodarczych tygrysów.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Joint Base Pearl Harbor-Hickam (JBPHH) – amerykańska morsko-lotnicza baza wojskowa, powstała w wyniku przemianowania z dotychczasowej bazy morskiej Naval Station Pearl Harbor na Hawajach i jej połączenia 31 stycznia 2010 roku z bazą lotniczą Hickam Air Force Base. Jako jednostka organizacyjna marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych, baza nieprzerwanie funkcjonuje od 1899 roku do dnia dzisiejszego. 7 grudnia 1941 roku, baza ta stała się celem kombinowanego ataku zespołu uderzeniowego floty Cesarstwa Japonii, co postawiło Stany Zjednoczone wobec konieczności otwartego przystąpienia do II wojny światowej i rozpoczęło zasadniczą część wojny na Pacyfiku. Współcześnie, baza stanowi największą terytorialnie i o największym znaczeniu strategicznym instalację United States Navy na Pacyfiku poza terytorium kontynentalnych Stanów Zjednoczonych, mieszczącą siedziby siedmiu dowództw US Navy, w tym dowództwa amerykańskiej Floty Pacyfiku. 26 maja 1939 roku, rozkazem numer 8143, cały rejon Pearl Harbor został ustanowiony "Obronnym Obszarem Morskim" (Defensive Sea Area).


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций Organizacyja Objedinionnych Nacyj, arab. الأمم المتحدة al-Umam al-Muttahida, chiń. 联合国 Liánhéguó), ONZ – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.
Chrzest – w chrześcijaństwie obrzęd nawrócenia i oczyszczenia z grzechów, mający postać sakramentalnego obmycia wodą, któremu towarzyszy słowo (Ef 5,26). Zgodnie z wiarą chrześcijańską obrzęd ten ma znaczenie wcielenia w Chrystusa jako ukrzyżowanego i zmartwychwstałego Pana i łączy z Ludem Bożym Nowego Przymierza. Typowy obrzęd chrztu w chrześcijaństwie sprawowany jest w imię Trójcy Świętej: Ojca i Syna i Ducha Świętego – na polecenie samego założyciela Chrystusa (Mt 18,18-20).
Komunistyczna Partia Chin (chiń. upr. 中国共产党, chiń. trad. 中國共産黨, pinyin: Zhōngguó Gòngchǎndǎng) – rządząca partia narodowa w Chińskiej Republice Ludowej, założona w roku 1921. Do 1927 współpracowała z Kuomintangiem, następnie toczyła z nim wojnę domową do roku 1949 z przerwą w latach 1937–1945, kiedy to obie partie zawarły taktyczny sojusz przeciwko japońskim najeźdźcom.
WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
Song Meiling, Soong May-ling (ur. 5 marca 1897 lub 1898 w Szanghaju, zm. 23 października 2003 w Nowym Jorku) – trzecia żona chińskiego przywódcy Czang Kaj-szeka, sama również odgrywająca dużą rolę w życiu politycznym Chin. Jedna z trzech sióstr Song, była spośród nich tą, która kochała władzę.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
Li Zongren (ur. 13 sierpnia 1890, zm. 30 stycznia 1969) – chiński wojskowy, militarysta, prezydent Republiki Chińskiej od 1949 do 1950 roku.

Reklama