Cytopatologia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cytopatologia – metoda diagnostyczna w medycynie, polegająca na badaniu pod mikroskopem świetlnym komórek pobranych przyżyciowo.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Rozmaz - rodzaj preparatu mikroskopowego, na którym kroplę krwi (rozmaz krwi), szpiku kostnego (mielogram), zawiesiny bakterii, bioptatu, itp. rozprowadza się (rozmazuje) na szkiełku podstawowym w celu wykonania badania mikroskopowego.

Badanie cytopatologiczne jest wykorzystywane zwłaszcza w diagnostyce wczesnych postaci chorób nowotworowych, a także w ocenie zaburzeń hormonalnych, monitorowaniu postępu leczenia i innych.

Materiał cytologiczny może pochodzić z:

  • biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej (zabieg podobny do zastrzyku, z użyciem typowej igły iniekcyjnej i strzykawki; nakłucie badanej tkanki oraz wytworzenie podciśnienia poprzez wsteczny ruch tłoka powoduje niewielką, miejscową traumatyzację, wystarczającą do uwolnienia niewielkich grup komórek aspirowanych do światła igły; z komórek tych sporządza się preparaty cytologiczne)
  • cytologii złuszczeniowej
  • wydzieliny ciała (fizjologiczne i patologiczne)
  • płyny z jam ciała i aspiraty (przy większej objętości płynu, w którym znajduje się złuszczony materiał komórkowy, jest on zagęszczany przez delikatne wirowanie lub sedymentację)
  • rozmaz, szczotkowanie (materiał uzyskany z powierzchni zmiany lub błony śluzowej, który jest bezpośrednio nanoszony na szkiełko mikroskopowe)
  • preparatów miażdżonych (niewielkie strzępki tkankowe są rozcierane lub rozdrabniane bezpośrednio na szkiełku)
  • preparatów odbitkowych (komórki są pozyskiwane poprzez przesuwane szkiełka podstawowego po świeżo wykonanym przekroju badanej tkanki, np. przekroju guza, węzła chłonnego)
  • Ocena mikroskopowa polega na analizie składu komórkowego preparatu, szczegółów cytologicznych, poszczególnych komórek, sposobu grupowania się komórek (płaty, gniazda, komórki rozproszone etc.) oraz tzw. "tła" preparatu (bakterie, składniki nieupostaciowane, wydzielina białkowa)

    Biopsja (stgr. βίος /bios/ - w znaczeniu: życie biologiczne, odnoszący się do życia i żywych organizmów + stgr. ό̉ψις /opsis/ - obserwowanie, patrzenie) - rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego (badanie histopatologiczne). Niekiedy materiał pobrany metodami biopsyjnymi (tzw. bioptat) jest wykorzystywany do badań innych niż morfologiczne (np. wirusologicznych, biochemicznych itp.).Nowotwór (łac. neoplasma, skrót npl – z greckiego neoplasia) – grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany przez organizm, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie różnicują się w typowe komórki tkanki. Utrata kontroli nad podziałami jest związana z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenów i antyonkogenów. Mutacje te powodują, że komórka wcale lub niewłaściwie reaguje na sygnały z organizmu. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji, stąd długi, ale najczęściej bezobjawowy okres rozwoju choroby. U osób z rodzinną skłonnością do nowotworów część tych mutacji jest dziedziczona.

    Zaletami badań cytopatologicznych (w porównaniu z badaniami histopatologicznymi) są:

  • mała inwazyjność badania i możliwość ich powtarzania
  • niewielkie koszty materiałowe
  • szybkość badania
  • prostota procedur laboratoryjnych (zwłaszcza pominięcie etapu bloczka parafinowego, podczas którego niszczone są niektóre substancje zawarte w komórkach np. tłuszcze, glikogen, niektóre białka, co czyni możliwe je do uwidocznienia drogą specjalnych barwień)
  • dobre uwidocznienie szczegółów komórkowych
  • Wadami badań cytopatologicznych (w porównaniu z histopatologicznymi) są:

    Mikroskop (stgr. μικρός mikros – "mały" i σκοπέω skopeo – "patrzę, obserwuję") – urządzenie służące do obserwacji małych obiektów, zwykle niewidocznych gołym okiem, albo przyjrzenia się subtelnym detalom obiektów małych, aczkolwiek widocznych nieuzbrojonym okiem. Mikroskop pozwala spojrzeć w głąb mikroświata.Badanie cytologiczne (określenia potoczne cytologia, Pap, wymaz) – technika diagnostyczna w ginekologii polegające na pobraniu rozmazów z pochwowej części szyjki macicy.
  • niemożność oceny topografii tkankowej (wzajemnego położenia komórek, włókien, naczyń, etc)
  • trudności w ocenie ilościowej obrazu mikroskopowego,
  • czasochłonność przy ocenie preparatów cytopatologicznych, wymagająca dużej skrupulatności, wnikliwości i spostrzegawczości od oceniającego (powoduje mniejszą wydajność oceniających wynikającą m.in. ze znużenia i zmęczenia wzroku)
  • mała liczba wykwalifikowanych specjalistów umiejących wiarygodnie oceniać niektóre typy preparatów (konieczność posiadania dużego doświadczenia przez cytopatologa przy ocenie niektórych materiałów),
  • mniejsza objętość próbki (nie zawsze).
  • Okoliczności te powodują, że w przypadkach wątpliwych, ocena cytopatologiczna powinna być potwierdzona badaniem histopatologicznym, które umożliwia ocenę większej liczby szczegółów obrazu mikroskopowego.

    Węzły chłonne (limfatyczne) (łac. nodi lymphatici) - licznie występujące struktury leżące na przebiegu naczyń limfatycznych. Główną funkcją węzłów jest filtracja zawartej w nich limfy oraz udział w wytwarzaniu przeciwciał. Likwidując drobnoustroje stanowią ważny element układu immunologicznego.Tłuszcze – zwyczajowa nazwa grupy lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych, głównie triacylogliceroli. Reszty kwasowe występujące w cząsteczkach tłuszczów zawierają zwykle od 12 do 18 atomów węgla.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Orell SR, Sterrett GF, Whitaker D. Fine Needle Aspiration Cytology. 4th Edition. Elsevier, 2005. ​ISBN 0-443-07364-3
  • Layfield LJ. Atlas of Fine Needle Aspiration Cytology. Jaypee, 2014. ​ISBN 978-93-5152-111-2
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Monographs in Clinical Cytology Home – Karger Publishers, www.karger.com [dostęp 2018-07-27] (ang.).

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • biopsja
  • cytologia
  • badanie cytologiczne
  • Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Igły stosowane w medycynie są zazwyczaj metalowe, wykonane z długiej, cienkiej rurki zaostrzonej na jednym końcu w celu przebicia skóry, służą przede wszystkim do wykonywania wstrzyknięć leków i płynów lub do pobierania materiałów do badań.




    Warto wiedzieć że... beta

    Sedymentacja (łac. sedimentum = osad) – proces opadania zawiesiny ciała stałego w cieczy w wyniku działania siły grawitacji lub sił bezwładności. Sedymentacji ulegają zawiesiny o gęstości większej niż gęstość cieczy. Sedymentacja prowadzi więc do rozdziału substancji niejednorodnych, a kryterium podziału jest gęstość.
    Komórka (łac. cellula) – najmniejsza strukturalna i funkcjonalna jednostka organizmów żywych zdolna do przeprowadzania wszystkich podstawowych procesów życiowych (takich jak przemiana materii, wzrost i rozmnażanie). Jest podstawową jednostką morfologiczno−czynnościową ustroju.
    Białka – wielkocząsteczkowe (masa cząsteczkowa od ok. 10 000 do kilku mln Daltonów) biopolimery, a właściwie biologiczne polikondensaty, zbudowane z reszt aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi -CONH-. Występują we wszystkich żywych organizmach oraz wirusach. Synteza białek odbywa się przy udziale specjalnych organelli komórkowych zwanych rybosomami.
    Cytologia, inaczej biologia komórki (z gr. kytos- komórka i logos-nauka) – nauka o budowie wewnętrznej i funkcji podstawowej jednostki budulcowej organizmów żywych jaką jest komórka. Każdy organizm roślinny i zwierzęcy składa się z komórek. Istnieją organizmy zbudowane z tylko jednej komórki – jednokomórkowce i organizmy składające się z wielkiej liczby komórek – wielokomórkowce.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Patologia (z języka greckiego πάθος "pathos - cierpienie" i -λογία "-logia" - przyrostek tworzący rzeczowniki oznaczające gałęzie nauki) – nauka o chorobach albo stan chorobowy, w ogólniejszym znaczeniu nieprawidłowość (również w odniesieniu do nauk społecznych).
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

    Reklama