Cymbarka mazowiecka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cymbarka (ur. między 1393 a 1395, zm. 28 września 1429 w Türnitz) – księżniczka mazowiecka z dynastii Piastów.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

Druga z córek Siemowita IV i Aleksandry, siostry Władysława II Jagiełły.

25 stycznia 1412 poślubiła w Krakowie księcia austriackiego Ernesta Żelaznego, którego starszy brat Wilhelm był niegdyś narzeczonym królowej Jadwigi. Mariaż ten był częścią planów politycznych Jagiełły, zawiązania sojuszu z Habsburgami przeciwko Zygmuntowi Luksemburskiemu. Dzięki jej wstawiennictwu jej brat Aleksander został biskupem trydenckim. Słynęła z piękności i siły, podziwiana przez współczesnych, podobno rękoma gniotła orzechy, wyciskając z nich olej, i wbijała gwoździe, łamała podkowy. Zapoczątkowała główną ernestyńską linię dynastyczną Habsburgów, wydając na świat dziewięcioro dzieci:

Innsbruck – miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol. Położone jest na wysokości 574 m n.p.m. w dolinie rzeki Inn. Liczy około 120 tys. mieszkańców. Około 30 km na południe od miasta znajduje się przełęcz Brenner (1370 metrów n.p.m.).Zygmunt Luksemburski (Luksemburczyk), (ur. 14 lub 15 lutego 1368 w Norymberdze, zm. 9 grudnia 1437 w Znojmie) – elektor (margrabia) brandenburski od 1378, król węgierski od 1387, niemiecki od 1411, książę Luksemburga od 1419, król włoski od 1431, Święty Cesarz Rzymski od 1433, król czeski od 1419 (objął władzę w 1436).
  • Fryderyka III (1415-1493), późniejszego cesarza
  • Małgorzatę (1416-1486), żonę księcia saskiego Fryderyka II
  • Albrechta VI (1418-1463), księcia Austrii
  • Aleksandra (ur. i zm. ok. 1420)
  • Rudolfa (zm. przed 1424)
  • Leopolda (zm. przed 1424)
  • Katarzynę (1424-1493), żonę margrabiego Badenii Karola I
  • Annę (zm. w październiku 1429)
  • Ernesta II (zm. w sierpniu 1432)
  • Według Ottona Habsburga, wieloletniej głowy rodu Habsburgów, od niej ma pochodzić dziedziczone od pokoleń zniekształcenie dolnej wargi, tzw. warga habsburska, widoczna (w mniej rażącej formie) u byłego króla Hiszpanii Jana Karola I. Jest to jednak pogląd nie poparty żadnymi dowodami. Cymbarka jako zdrowa kobieta, jedynie przez swą wielodzietność przyczyniła się do utrwalenia wadliwego genotypu Habsburgów. Nie ona jednak była nosicielką tej wady genetycznej.

    Aleksander mazowiecki (ur. 1400, zm. 2 czerwca 1444 w Wiedniu) – biskup trydencki od 1425, patriarcha Akwilei od 1439 (tytularnie), kardynał Kościoła św. Wawrzyńca w Damaszku (tytularnie) od 1440, biskup Chur od 1442 (tytularnie), proboszcz Kościoła św. Szczepana w Wiedniu od 1442 roku, dyplomata.Kojarzenie krewniacze (inbredowanie) - polega na kojarzeniu zwierząt spokrewnionych przez wspólnych przodków. Jest to jedna z metod hodowlanych, powoduje ona wzrost homozygotyczności potomstwa oraz wyodrębnienie się genetycznie zróżnicowanych linii hodowlanych. Zanika zmienność genetyczna, może nastąpić uzewnętrznienie się cennych kombinacji genowych w populacji i ich utrwalenie wśród potomstwa. Do negatywnych następstw należy częste ujawnianie się recesywnych genów letalnych. W zależności od stopnia spokrewnienia mierzonego wskaźnikiem pokrewieństwa (R), wyróżnia się:

    Prognatyzm w rodzinie Habsburgów występował już znacznie wcześniej, a w sposób ewidentny np. u Rudolfa IV (1339-1365). Cechę tą utrwalił, a nawet wzmocnił, praktykowany w rodzie przez wieki, zwyczaj ożenków wewnątrzrodzinnych, co w sposób oczywisty pociągnęło za sobą wszelkie niebezpieczeństwa chowu wsobnego.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Fryderyk III (ur. 21 września 1415 w Innsbrucku, zm. 19 sierpnia 1493 w Linz) – król Niemiec od 1440, Święty Cesarz Rzymski od 1452, arcyksiążę austriacki od 1457 (jako Fryderyk V), z dynastii Habsburgów. Syn księcia Styrii Ernesta Żelaznego i Cymbarki, córki Siemowita IV, księcia mazowieckiego.

    Galeria[ | edytuj kod]

  • Kopia drzeworytu z XV w. z wizerunkiem Cymbarki mazowieckiej

  • Posąg Cymbarki mazowieckiej w kościele dworskim w Innsbrucku

  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Szymborski Krzysztof, Współczynnik wsobności, w: „Polityka” nr 28/2009, s. 68–70.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Otto Habsburg, Karl V, Wien u. München 1971
  • Siemowit IV (Ziemowit) (ur. ok. 1352, zm. styczeń 1426) – syn Siemowita III, od 1373/1374 w Rawie, od 1381 r. w wyniku podziału, książę na Rawie, Płocku, Sochaczewie, Gostyninie, Płońsku i Wiźnie, od 1386 r. dziedziczny lennik Polski, od 1388 r. w Bełzie, strata ziemi wiskiej w latach 1382-1401, strata Zawkrza w latach 1384-1399 i 1407-1411, strata Płońska w latach 1384-1399 na rzecz zakonu krzyżackiego.Warga habsburska – to termin opisujący prognatyzm żuchwy występujący u Habsburgów. Jest zaburzeniem genetycznym, przy którym dolna warga przerasta w rozmiarze górną, a żuchwa jest często nazbyt rozwinięta.




    Warto wiedzieć że... beta

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Piastowie – pierwsza historyczna dynastia panująca w Polsce od ok. 960 do 1370 roku. Za jej protoplastę uchodzi legendarny Piast, syn Chościska, rataj spod Gniezna. Według legendy syn Piasta – Siemowit został pierwszym księciem Polan. Kolejnymi byli Lestek i Siemomysł. Pierwszym władcą z dynastii Piastów, którego historyczność nie jest kwestionowana, był Mieszko I.
    Aleksandra Olgierdówna (ur. między 1368 a 1370, zm. 19 czerwca 1434) – księżniczka litewska, księżna mazowiecka z dynastii Giedyminowiczów.
    Fryderyk II Łagodny (ur. 22 sierpnia 1412 r. w Lipsku, zm. 7 września 1464 r. tamże) – książę saski i elektor Rzeszy Niemieckiej od 1428 r. z dynastii Wettinów.
    Wilhelm Uprzejmy, niem. der Freundliche (ur. ok. 1370 w Wiedniu, zm. 15 lipca 1406 w Wiedniu) – książę austriacki z dynastii Habsburgów, syn Leopolda III, założyciela leopoldyńskiej linii Habsburgów, i księżniczki mediolańskiej Viridis Visconti.
    Otto von Habsburg, właśc. Franciszek Józef Otto Robert Maria Antoni Karol Maksymilian Henryk Sykstus Ksawery Feliks Renat Ludwik Kajetan Pius Ignacy von Habsburg-Lotaryński, znany w Austrii jako dr Otto Habsburg-Lothringen, a na Węgrzech – Habsburg Ottó (ur. 20 listopada 1912 w zamku Wartholz w Dolnej Austrii, zm. 4 lipca 2011 w Pöcking) – arcyksiążę, do 2007 głowa Domu Habsbursko-Lotaryńskiego (oficjalnie przekazał tę funkcję swojemu najstarszemu synowi, Karolowi), polityk prawicowy.
    Rudolf IV Założyciel (ur. 1 listopada 1339 r. w Wiedniu, zm. 27 lipca 1365 r. w Mediolanie) – książę Austrii w latach 1358-1365, z dynastii Habsburgów.

    Reklama