Christoph Scheiner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output table.duchowny-ksiadz td.naglowek{color:white!important;background:black!important}.mw-parser-output table.duchowny-biskup td.naglowek{color:white!important;background:#E56DC4!important}.mw-parser-output table.duchowny-patriarcha td.naglowek{color:white!important;background:#BA55D3!important}.mw-parser-output table.duchowny-kardynal td.naglowek{color:white!important;background:#FF2400!important}.mw-parser-output table.duchowny-papiez td.naglowek{color:black!important;background:gold!important}.mw-parser-output table.duchowny-cywil td.naglowek{color:black!important;background:#C0C0C0!important}.mw-parser-output table.duchowny-ksiadz tr.naglowek{color:white!important;background:black!important}.mw-parser-output table.duchowny-biskup tr.naglowek{color:white!important;background:#E56DC4!important}.mw-parser-output table.duchowny-patriarcha tr.naglowek{color:white!important;background:#BA55D3!important}.mw-parser-output table.duchowny-kardynal tr.naglowek{color:white!important;background:#FF2400!important}.mw-parser-output table.duchowny-papiez tr.naglowek{color:black!important;background:gold!important}.mw-parser-output table.duchowny-cywil tr.naglowek{color:black!important;background:#C0C0C0!important}
Ingolstadt - Donau.jpg
Pantograf Scheinera
Kolegium jezuickie św. Anny w Nysie

Christoph Scheiner (ur. 25 lipca 1573 lub 1575 w Markt Wald, koło Mindelheim, zm. 18 lipca 1650 w Nysie) – niemiecki jezuita i astronom, pierwszy superior (rektor) gimnazjum jezuickiego w Nysie.

Innsbruck – miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol. Położone jest na wysokości 574 m n.p.m. w dolinie rzeki Inn. Liczy około 120 tys. mieszkańców. Około 30 km na południe od miasta znajduje się przełęcz Brenner (1370 metrów n.p.m.).Augsburg – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, siedziba rejencji Szwabia, regionu Augsburg oraz powiatu Augsburg, chociaż do niego nie należy. Leży nad rzekami Lech i Wertach, na przedgórzu alpejskim na wysokości 494 m n.p.m.

Życiorys[ | edytuj kod]

Naukę rozpoczął w gimnazjum jezuickim w Landsbergu, kontynuował w Augsburgu, uzyskując tytuł retora – krasomówcy. Następnie studiował na uniwersytecie w Ingolstadt, w którym w 1609 r. uzyskał tytuł doktora teologii i filozofii. Wcześniej, bo 25 października 1595, rozpoczął nowicjat w zakonie jezuitów. ŒŚwięcenia kapłańskie otrzymał w 1609 w Eichstätt. W latach 1610–1617 był profesorem matematyki i języka hebrajskiego na uniwersytetach w Ingolstadt, Innsbrucku, Freiburgu i Wiedniu. Wykładał geometrię, astronomię i optykę. W tym czasie powstały jego najważniejsze dzieła literackie, choć były one drukowane w części dopiero znacznie później. Podczas pobytu w Insbrucku poznał biskupa wrocławskiego Karola arcyksięcia Habsburga, który zafascynowany jego rozległą wiedzą zaprosił go do Nysy, powierzając mu utworzenie gimnazjum. Według ambitnych i dalekosiężnych planów biskupa miało ono stanowić zaczątek uniwersytetu w Nysie.

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

Scheiner przybył do Nysy w 1622 r. i 23 kwietnia 1623 r., w miejscu, gdzie dzisiaj znajduje się Szkoła Muzyczna (dawne seminarium św. Anny), powstało pierwsze, prowadzone przez jezuitów na Śląsku gimnazjum katolickie. Po pobycie w Rzymie (do 1633 r. wykładał w Collegium Romanum) i Wiedniu w latach 1624–1637 Scheiner powrócił do Nysy, gdzie spędził ostatnie 13 lat życia. Zmarł w dniu 18 lipca 1650 na apopleksję (wylew krwi do mózgu) i został pochowany w Nysie. Nie udało się ustalić miejsca jego pochówku. Być może został pochowany w kościele, na miejscu którego stoi obecnie kościół pw. Wniebowzięcia NMP, wybudowany w latach 1688–1692.

Galileusz (wł. Galileo Galilei; ur. 15 lutego 1564 w Pizie, zm. 8 stycznia 1642 w Arcetri) – włoski astronom, astrolog, matematyk, fizyk i filozof, twórca podstaw nowożytnej fizyki.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Skonstruował w 1603 pantograf, dzięki któremu można kopiować linie lub obrazy w powiększeniu lub zmniejszonej skali. W pokoju na wieży kościoła Świętego Krzyża w Ingolstadt, który służył jako obserwatorium, zauważył w 1611 po raz pierwszy plamy na Słońcu oraz określił okres rotacji Słońca. Swoich odkryć dokonał niezależnie od Galileusza. Opisał je w dziele Rosa Ursina sive sol wydanym w Rzymie w latach 1626–1630. W Ingolstadt w 1614 roku stworzył pierwszą mapę księżyca. Odkrył powstawanie na siatkówce oka obrazu widzianego przez człowieka, opisał też reakcję źrenicy oka na światło oraz akomodację oka. Jako pierwszy opisał kataraktę. Zbudował również model oka, który wykonał ze szkła. „Testu Scheinera” do wykrywania zaburzeń widzenia wciąż uczy się w okulistyce. Jest uważany za autora koncepcji helioskopu.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Mindelheim – miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, w rejencji Szwabia, siedziba powiatu Unterallgäu, w Szwabii, około 30 km na wschód od Memmingen, przy autostradzie A96, drodze B16, B18 i linii kolejowej (Monachium - Memmingen).

Jezuita Scheiner, który całe życie zajmował się astronomią i geocentrycznym światopoglądem był jednym z najbardziej znanych naukowców Ingolstadt. Jako teolog od początku starał się łączyć nową naukę ze światopoglądem chrześcijańskim.

Kalendarium

  • 25 lipca 1575 – urodził się w Markt Wald koło Mindelheim
  • 1591 – o maja w szkole jezuickiej w Augsburgu
  • 26 października 1595 – wstąpienie do Towarzystwa Jezusowego (Jezuici)
  • 1595–1597 – nowicjat w Landsbergu
  • 26 października 1597 – pierwsze śluby zakonne w Augsburgu
  • 1597–1598 – nowicjat w Augsburgu, studiował retorykę
  • 1598–1601 – studium metafizyki i matematyki (wraz z Peterem Frank i Ferdinand Melchiorius) w Ingolstadt
  • 1602–1605 – nauczyciel łaciny w Dillingen; ukończenie studium filozofii
  • 1603 – skonstruowanie pantografu
  • jesień 1605–1609 – studiował teologię w Ingolstadt (doktor teologii)
  • 4 kwietnia 1609 – diakonat w Eichstätt
  • 18 kwietnia 1609 – święcenia w Eichstätt
  • 15 października 1610 – profesor matematyki (astronomia) i hebrajskiego na Uniwersytecie w Ingolstadt
  • 1611 – budowa teleskopu według projektu Keplera; w marcu odkrycie plam na Słońcu
  • 1612 – drukował pod pseudonimem Apelles
  • 1613 – budowa pierwszego teleskopu na statywie.
  • 1614 – powstała mapa Księżyca oraz opis teleskopu.
  • 31 lipca 1617 – śluby wieczyste w Ingolstadt
  • 1619–1620 – profesor w Innsbrucku; budowa kościoła Jezuitów, badania oka.
  • 1620 – jesienią 1620 do wiosny 1621 profesor matematyki w Freiburgu.
  • jesień 1621 – przybycie do Wiednia
  • 1622 – przyjazd do Nysy
  • 1623 – pobyt w nowo założonym kolegium jezuickim w Nysie (otwarcie 23 kwietnia 1623 r.)
  • 1624 – w Rzymie (gdzie przebywał do 1633 roku).
  • 1630 – obserwacja i opis zjawiska halo w Rzymie. Powstało Rosa Ursina sive sol
  • 1633 – powrót do Wiednia
  • 1635–1636 – w Wiedniu jako spowiednik
  • 1636 – powrót do Nysy
  • 18 lipca 1650 – umarł w Nysie
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Studiuj w PWSZ w Nysie!, powiat.nysa.pl [dostęp 2016-07-17].
    2. Staszków K., Christoph Scheiner - wielki astronom i miłośnik nauk ścisłych w: „Sławni Nysanie - nauka i kultura bogactwem historii regionu".
    3. Rita Haub. Texttafel in der Ausstellung „Christoph Scheiner” za: www.ingolstadt.de/stadtmuseum
    4. Stadtmuseum Ingolstadt, ingolstadt.de [dostęp 2016-07-17].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Bogdan Snoch: Górnośląski Leksykon Biograficzny. Suplement do wydania drugiego. Katowice: Muzeum Śląskie, 2006, s. 101. ISBN 83-60353-11-5.
  • Franz Daxecker; The Physicist and Astronomer Christoph Scheiner: Biography, Letters, Works, Veröffentlichungen der Universität Innsbruck 246 (2004).
  • Markt Wald – gmina w Niemczech, w Bawarii, w rejencji Szwabia, w powiecie Unterallgäu, w Szwabii, w Parku Natury Augsburg-Westliche Walder, około 13 km na północny wschód od Mindelheim, przy linii kolejowej (Augsburg - Bad Wörishofen).Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Wiedeń (niem. Wien, dialekt Wean) – stolica i największe miasto Austrii. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem. Jest miastem statutarnym, tworząc jednocześnie odrębny kraj związkowy.
    Astronomia (gr. ἀστρονομία astronomía) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem ciał niebieskich (np. gwiazd, planet, komet, mgławic, gromad i galaktyk) oraz zjawisk, które zachodzą poza Ziemią, jak również tych, które oddziałują w jej atmosferze, wnętrzu lub na powierzchni, a są pochodzenia pozaplanetarnego (np. neutrina, wtórne promieniowanie kosmiczne). Skoncentrowana jest na fizyce, chemii, meteorologii i ruchu ciał niebieskich, zajmuje się także powstaniem i rozwojem (ewolucją) Wszechświata.
    Fryburg Bryzgowijski (niem. Freiburg im Breisgau, alem. Friburg) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej części Niemiec, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, siedziba rejencji Fryburg, regionu Südlicher Oberrhein oraz powiatu Breisgau-Hochschwarzwald.
    National Library of Australia (pol. Biblioteka Narodowa Australii) – australijska biblioteka narodowa w Canberrze, założona w 1960 roku.
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
    Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.

    Reklama