Chortyca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dniepr i południowo-zachodnie wybrzeża Chortycy
Pomnik upamiętniający rozgromienie przez Kozaków Zaporoskich pod dowództwem Bohdana Chmielnickiego wojsk polskich w 1648 roku

Chortyca (również Chortycia, ukr. Хо́ртиця) – największa wyspa na Dnieprze, znajdująca się naprzeciw nabrzeża miasta Zaporoże, poniżej DnieproGESu (największej elektrowni wodnej Ukrainy). Unikatowy rejon przyrodniczy oraz historyczny, jeden z Siedmiu cudów Ukrainy.

Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajinśka mowa) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego. Używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.Siedem cudów Ukrainy, ukr. Сім чудес України — siedem najpiękniejszych historyczno-kulturowych miejsc na Ukrainie, wybranych w drodze konkursu w ogólnoukraińskiej akcji pod tą samą nazwą, zakończonej 21 sierpnia 2007.

Rozciąga się z północnego zachodu na południowy wschód. Jej długość wynosi 12,5 km, średnia szerokość 2,5 km, powierzchnia około 2600 ha.

Historia[ | edytuj kod]

W latach 1553–1555 na pobliskiej wyspie Mała Chortyca Dymitr Bajda Wiśniowiecki zbudował drewniany zamek, po jego śmierci w 1563 roku zniszczony przez Tatarów. Z czasem Kozacy włączyli Chortycę w system umocnień, sięgający rzeczki Mokrej Moskawki i wioski Wozniesieniówka. W latach 1596–1648 (z krótkimi przerwami) była obsadzana przez opłacanych ze skarbca Rzeczypospolitej Kozaków rejestrowych. Stąd też wyruszali zbuntowani Kozacy Tarasa Fedorowicza w 1630 i Iwana Sulimy w 1635 roku. W 1648 roku Bohdan Chmielnicki rozgromił tu garnizon Kozaków rejestrowych wiernych Rzeczypospolitej. W latach 60.-70. XVII stanowiła bazę oddziałów atamana Iwana Sirki.

Dymitr Wiśniowiecki (ukr. Дмитро Іванович Вишневе́цький (Dmytro Iwanowycz Wyszneweckyj)) herbu Korybut (ur. przed 1535, zm. 1563) – przez kozaków zwany Bajdą. kozacki ataman. Kniaź, po Fiodorze Sanguszce, starosta bracławski i winnicki, a od 1550 roku także czerkaski i kaniowski, sławny awanturnik, książę-kozak.Powstanie Fedorowicza (inaczej „Powstanie wypiszczyków” od „wypisanych z rejestru”) – antypolskie powstanie kozaków pod wodzą hetmana Tarasa Fedorowicza, wybuchłe na ziemiach ruskich I Rzeczypospolitej w 1630.
.mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

Chortyca – Miejsce przy Dnieprze wielce sławne z powodu zdolności wojskowych Dymitra Wiśniowieckiego, bohatera bardzo starożytnego rodu. Tutaj, bowiem ustanowił siedzibę i podporę swego rodu i w połowie otoczył murem. Pozostawało [ono] do tego stopnia umocnione przez naturę, że siły i natarcie księcia albo chana perekopskiego i całej jego ordy mógł powstrzymywać tak długo, dopóki Wiśniowiecki z powodu długiego oblężenia pozbawiony rzeczy koniecznych do wyżywienia zmuszony był zabić na koniec konie. Po przeniesieniu się na statki przekroczył Porohy i udał się do Czerkasów po ocaleniu wszystkich swoich mieszkańców

Sicz (ukr. Січ) – ufortyfikowany obóz Kozaków na jednej z wysp Dniepru, będący centrum politycznym kozaczyzny. Zaporoże (ukr. Запоріжжя, ros. Запорожье, do 1921 Aleksandrowsk) – miasto w południowo-wschodniej części Ukrainy, nad Dnieprem. Stolica obwodu zaporoskiego, licząca 777 tys. mieszkańców (2012). Miasto jest ważnym ośrodkiem przemysłowym, działa w nim wielka huta Zaporiżstal i duża fabryka samochodów – AutoZAZ.

Obok wyspy Tomakówka i Bazawłuku, Chortyca stała się jednym z głównych miejsc kozackiej Siczy.

W lipcu 1775 powracająca z wojny z Turcją armia rosyjska pod dowództwem gen. Tekielija, na polecenie carycy Katarzyny II zniszczyła umocnienia Siczy na Chortycy.

Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Iwan Sirko (ukr. Іван Дмитрович Сірко, urodzony około 1610 roku w Słobodzie Merefa w pułku charkowskim; zm. 1680) – kozacki ataman koszowy Siczy Zaporoskiej.
Sicz tomakowska (ukr. Томаківська Січ) - jedna z historycznie poświadczonych lokalizacji siczy zaporoskich. Sicz ta powstała około 1563 roku na dnieprzańskiej wyspie Tomakówka w pobliżu dzisiejszego miasta Marganiec. Istniała do 1593 roku, kiedy zdobyli i zrujnowali ją Tatarzy.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (m.in. części Śląska, czy Prus Książęcych); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.
Dniepr (ukr. Дніпро – Dnipro, ros. Днепр – Dniepr, białorus. Дняпро – Dniapro) – rzeka w Rosji, Białorusi i Ukrainie, w przeszłości na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego a po unii lubelskiej - Rzeczypospolitej; należy do zlewiska Morza Czarnego; dł. 2285 km – jedna z kilku najdłuższych w Europie.
Chortyca (ukr. Хортиця) - marka ukraińskiej wódki, oraz nazwa zakładów spirytusowych ją produkujących, nazwane na cześć największej wyspy Ukrainy Chortyca. Chortyca to jedna z najbardziej popularnych na Ukrainie linii wódek, także likierów i napojów niskoalkoholowych. Produkty firmy eksportowane są do 77 krajów świata. Dyrektorem firmy jest Andrej Gusak, właścicielem marki Chortyca jest Jewgienij Czerniak.
Kozacy rejestrowi – Kozacy zaporoscy, wpisani do tzw. imiennego wykazu żołnierzy i tym samym wzięci na żołd Rzeczypospolitej, później również Rosji. Pierwszy rejestr kozacki został sporządzony w 1572 roku.

Reklama