Chiton

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chiton.png

Chiton (stgr. χιτών) – koszula lniana lub wełniana z krótkimi rękawami noszona w starożytnej Grecji; rodzaj tuniki pochodzenia wschodniego (fenickiego).

Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki pieśniarz wędrowny (aojda), epik, śpiewak i recytator (rapsod). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji ustnej poezji heroicznej. Do jego dzieł zalicza się eposy: Iliadę i Odyseję. Grecka tradycja widziała w nim również autora poematów heroikomicznych Batrachomyomachia i Margites oraz Hymnów homeryckich. Żaden poeta grecki nie przewyższył sławą Homera. Na wyspach Ios i Chios wzniesiono poświęcone mu świątynie, a w Olimpii i Delfach postawiono jego posągi. Pizystrat wprowadził recytacje homeryckich poematów na Panatenaje.Dorowie – lud grecki mówiący dialektem doryckim, który pod koniec II tysiąclecia p.n.e. zajął Helladę achajską. Pierwotnie, kiedy przebywali w górach Pindos, nazywali się Makednoi, a Dorami – Dorieis – stali się w trakcie inwazji.

Składała się z dwóch prostokątnych kawałków materiału zszytych dłuższymi bokami do wysokości ramion, spinanych na ramionach fibulami lub guzikami. Wkładano ją bezpośrednio na ciało, nie zdejmowano do snu (rozpinając tylko pasek); dzieci nosiły bez przepasania. Lżejszą jej odmianę zwano chitonionem (χιτώνιον).

Fenicja (łac. Phoenicia terra, stgr. Φοινίκη; fenickie 𐤊𐤍𐤏𐤍) – starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu, zachodniej Syrii i północnego Izraela. Peplos (stgr. πέπλος peplos, łac. peplum) – strój kobiecy bez rękawów, uszyty z jednego prostokątnego kawałka tkaniny wełnianej spiętego na ramionach fibulami.

Wspomniany już u Homera chiton był długim, lnianym, białym ubiorem noszonym przez dostojników i ten uroczysty charakter cechował go na stałe. Mógł być luźny bądź przepasany w talii, długi (do kostek), zwany chitonem jońskim, albo krótki (do połowy ud), zwany doryckim. Pierwszy, stosowany w Atenach aż do V wieku p.n.e., ogólnie noszono jednak tylko zimą (według zaleceń Hezjoda) lub podczas morskiej podróży. Chitony jońskie wykonane z cienkiej tkaniny lnianej i bogato fałdowane, od połowy VI wieku p.n.e. zastępując peplos, były też ubiorem kobiet, które (od końca IV w. p.n.e.) zaczęły przewiązywać je pod piersiami.

Tren – określenie przedłużenia sukni damskiej, ciągnącego się z tyłu po ziemi; stosowany najczęściej w ubiorach na okazje bardzo uroczyste (współcześnie np. w sukniach ślubnych). Treny pojawiły się w ubiorze w okresie średniowiecza.Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku

Chiton dorycki był zasadniczo ubiorem męskim (m.in. wojownicy nosili go pod pancerzem przeciw otarciom ciała), jakkolwiek kapłani i dostojnicy chętnie występowali w chitonach jońskich (chitón poderes), niekiedy nawet z trenami. Ta tradycyjna długa tunika stanowiła strój uroczysty i obrzędowy – także śpiewaków czy uczestników zawodów sportowych; niekiedy pozostawiano w niej długie rękawy, zszyte jak w ubiorze perskim.

Guzik – element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra czy spodni. Najczęściej w kształcie koła, wykonany z plastiku, metalu lub z innych tworzyw. Guziki zaczęto przyszywać do ubrań w XIII wieku. Alternatywą dla guzików są napy i spinki.Język starogrecki, greka starożytna (stgr. dialekt attycki: ἡ Ἑλληνικὴ γλῶττα, he Hellenikè glõtta) – ogólna nazwa okresu w rozwoju języka greckiego, trwającego od okresu archaicznego przez okres klasyczny aż po okres hellenistyczny w dziejach starożytnej Grecji. W takim ujęciu nazwa "język starogrecki" odnosi się do następujących faz rozwojowych języka:

Prostszą i uboższą wersją chitonu było eksomis (ἐξωµίς), noszone przez pracujących fizycznie (rzemieślników, chłopów, niewolników). Była to skrócona, lekka i luźna szata, dla swobody ruchów spięta zazwyczaj tylko na lewym ramieniu.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. R. Flacelière: Życie codzienne w Grecji…, dz. cyt., s. 137.
  2. M.L. Bernhard: Ubiory w starożytnej Grecji, dz. cyt., s. 5.
  3. Émile Mireaux: Życie codzienne w Grecji w epoce homeryckiej. Warszawa: PIW, 1962, s. 36.
  4. Jak np. delficki auriga, odziany w tradycyjny, biały ksystis z drobnymi fałdami (R. Flacelière: Życie codzienne w Grecji…, dz. cyt., s. 137).

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Francesco Adorno, Luigi Beschi, Henri van Effenterre, Giovanni Ferrara, Siegfried Lauffer: W dawnych Atenach. Wrocław: Ossolineum, 1971.
  • Robert Flacerière: Życie codzienne w Grecji za czasów Peryklesa. Warszawa: PIW, 1985.
  • Maria Ludwika Bernhard: Ubiory starożytnej Grecji. Warszawa: Muzeum Narodowe w Warszawie, 1956.
  • Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.Starożytna Grecja – cywilizacja, która w starożytności rozwijała się w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na wyspach okolicznych mórz (Egejskiego, Jońskiego), wybrzeżach Azji Mniejszej, a później także w innych rejonach Morza Śródziemnego. Starożytna Grecja uważana jest za kolebkę cywilizacji zachodniej. Grecka kultura, sztuka, mitologia, filozofia, nauka zostały za pośrednictwem Rzymian przekazane Europie i wywierały na jej mieszkańców ogromny wpływ w różnych okresach dziejów.




    Warto wiedzieć że... beta

    Hezjod (gr. Ἡσίοδος, Hesiodos) z Beocji – epik grecki. Przypuszczenia co do daty jego narodzin wahają się od 850 do 700 p.n.e. (raczej bliżej tej drugiej daty, o czym informuje filolog aleksandryjski Arystarch z Samotraki). Jego imię tłumaczy się jako „ten, co wysyła pieśń”, co może świadczyć o fakcie, iż Hezjod należał do grona aojdów. Jest pierwszym w historii literatury poetą, o którego życiu wiemy dzięki umieszczeniu poszczególnych faktów we własnych dziełach.
    Jonowie – indoeuropejskie plemię protogreckie, które wraz z Achajami i Eolami około 2 tysiąclecia p.n.e. zasiedliło środkową i południową Grecję, tworząc wraz z autochtonicznymi Pelazgami i przy dominującej roli Achajów kulturę mykeńską. Dialekt joński był najstarszym dialektem greckim. W wyniku najazdu Dorów, Tessalów i Beotów Jonowie zostali zepchnięci na terytorium Attyki, Eubei i Chalkidyki. W X w. p.n.e. zaczęli zasiedlać wybrzeża Azji Mniejszej i wyspy Morza Egejskiego. Jonowie założyli tam dwanaście miast, zwanych dodekapolis, a krainę nazwano od ich nazwy Jonią.
    W starożytnym Rzymie tunika był to przepasany w pasie wełniany ubiór z krótkimi rękawami, który stanowił odpowiednik greckiego chitonu.

    Reklama