Chirurgia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dwóch chirurgów i technik chirurgiczny zszywają naderwane ścięgno Achillesa.
Hieronymus Fabricius, Operationes chirurgicae, 1685

Chirurgia (z grec. cheir − ręka, ergon – czyn, działanie, cheirurgia – ręcznie wykonywana praca) – dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem operacyjnym. Jest nauką nadrzędną i zawiera wiele podspecjalności. Sama nazwa chirurgia identyfikowana jest z dziedziną o nazwie chirurgia ogólna. Jest to kliniczna dziedzina medycyny. Oprócz chirurgii zabiegowej istnieje jednak szeroki zakres chirurgii zachowawczej. Praca chirurga jest ciągłym wybieraniem mniejszego ryzyka. Niekiedy okazuje się, że mniejszym ryzykiem jest zaniechanie operacji, np. leczenie operacyjne małej przepukliny u pacjenta z ciężką niewydolnością oddechową stanowi większe ryzyko niż zaniechanie operacji.

Cech (z niem. Zunft), w języku staropolskim Gilda, słowo pochodzące z języka dolnoniemieckiego "die Gilde", ta ze staro skandynawskiego gildi - nazwa oznaczająca zebranie, stowarzyszenie, następnie cech rzemieślniczy – organizacja samorządu rzemieślniczego o charakterze społeczno-zawodowym, częściowo również gospodarczym, zrzeszająca rzemieślników jednego lub kilku pokrewnych zawodów, mająca na celu:Przepuklina (łac. hernia) – patologiczne uwypuklenie zawartości jamy ciała (najczęściej jamy brzusznej) przez otwór w powłokach, w miejscu zwanym miejscem o obniżonej oporności (łac. locus minoris resistentiae).

Część ogólna (wstęp do chirurgii) dotyczy ogólnych zasad gojenia ran, zakażeń, przetaczania krwi, żywienia, regulacji gospodarki elektrolitowej organizmu, postępowania przed- i pooperacyjnego, zasad doraźnej pomocy w stanach zagrożenia życia, ogólnych zasad techniki operacyjnej (niektórzy autorzy do części ogólnej chirurgii zaliczają zagadnienia związane z leczeniem przepuklin).

Justus von Liebig (ur. 12 maja 1803, zm. 18 kwietnia 1873) – niemiecki chemik. Wykładał chemię na uniwersytetach w Gießen i Monachium. Wynalazł kostkę bulionową. Obecnie uniwersytet w Gießen nosi jego nazwisko.Chirurgia szczękowo-twarzowa – dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem operacyjnym schorzeń jamy ustnej, części twarzowej głowy – aż po dół przedni czaszki włącznie – oraz szyi. Ze względu na zasięg, coraz częściej specjalność ta określana jest jako chirurgia czaszkowo-szczękowo-twarzowa. Jest podspecjalnością stomatologii oraz chirurgii. Wyłoniła się na przełomie XIX i XX w. z chirurgii ogólnej. Obejmuje chirurgię stomatologiczną, onkologię, traumatologię i chirurgię plastyczną części twarzowej czaszki. W większości krajów Unii Europejskiej do uzyskania tej specjalności wymaga się dyplomu lekarza i lekarza dentysty. W Polsce jest to jedna z trzech specjalności (obok epidemiologii i zdrowia publicznego), w których kształcić się mogą zarówno lekarze jak i lekarze dentyści. Dla lekarzy posiadających oba dyplomy istnieje odrębny, skrócony program specjalizacji.

Część szczegółowa obejmuje działy narządowe jak:

  • chirurgia klatki piersiowej
  • chirurgia naczyniowa
  • chirurgia sercowo-naczyniowa
  • chirurgia układu nerwowego
  • urologia
  • chirurgia szczękowo-twarzowa
  • chirurgia stomatologiczna
  • chirurgia podstawy czaszki
  • chirurgia głowy i szyi
  • oraz szczególne działy jak:

  • chirurgia onkologiczna
  • chirurgia urazowa
  • ortopedia.
  • Do najmłodszych działów należy chirurgia przeszczepiania narządów (transplantologia).

    Chirurgia ogólna (z grec. "cheir" - ręka, "ergon" - czyn, działanie, "cheirurgia" - praca wykonywana ręcznie) - dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem operacyjnym. Wyodrębniły się z niej ortopedia, ginekologia, stomatologia i wiele innych.Ścięgno Achillesa inaczej ścięgno piętowe, ścięgno mięśnia trójgłowego łydki (łac. tendo Achillis, tendo calcaneus) – ścięgno mięśnia brzuchatego łydki (łac. musculus gastrocnemius) i mięśnia płaszczkowatego (łac. musculus soleus).

    Całkowicie odrębny dział chirurgii stanowi chirurgia dziecięca. Dziecko może być operowane wyłącznie przez chirurga dziecięcego, na oddziale chirurgicznym dla dzieci, ponieważ nie jest ono miniaturą dorosłego. Leczenie dziecka przez chirurga dla dorosłych dopuszczalne jest jedynie w stanach zagrażających życiu.

    Kardiochirurgia – dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem operacyjnym serca i naczyń krwionośnych. Jest podspecjalnością chirurgii. Obecnie wyodrębnia się kardiochirurgię dziecięcą, zajmującą się leczeniem wad wrodzonych układu sercowo-naczyniowego w życiu płodowym i w okresie dziecięcym oraz kardiochirurgię dorosłych, skierowaną na leczenie wad wrodzonych i nabytych układu sercowo-naczyniowego i choroby wieńcowej w okresie dorosłości (łączy się z nią transplantologia zajmująca się m.in. przeszczepianiem serca, jednocześnie serca i płuca lub obu płuc). Zyskała w Polsce status specjalności podstawowej od 2000.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Przez długi czas chirurgia nie była uznawana za dziedzinę medycyny, a na uniwersytetach nie istniały specjalizacje chirurgiczne. Chirurdzy zdobywali wiedzę w cechach jako czeladnicy. Uznawano, że lekarze nie są od przecinania ani krojenia czegokolwiek (w tym ludzkiego ciała), i że tym zajmują się rzemieślnicy, a nie medycy. Dopiero w XIX w. chirurgia zaczęła być traktowana jako dział medycyny.

    Chirurgia urazowa (traumatologia) – dziedzina medycyny (związana ściśle z ortopedią) zajmująca się leczeniem operacyjnym kości, stawów, więzadeł, a pośrednio także mięśni i ścięgien dotkniętych urazami. W szerszym rozumieniu traumatologia obejmuje narządy poza układem ruchu. Traumatologia układu nerwowego stanowi domenę neurochirurgii. Traumatologia dziecięca wchodzi w skład chirurgii dziecięcej.Torakochirurgia, chirurgia klatki piersiowej - dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem operacyjnym narządów klatki piersiowej, z wyłączeniem serca.

    Wprowadzenie znieczulenia ogólnego, postępowania odkażającego, a później jałowego, również techniczne rozwiązania spowodowane koniecznością oszczędzania krwi w czasie operacji to główne czynniki które w drugiej połowie XIX w. spowodowały rozwój chirurgii. Pierwszy środek służący do znieczulenia ogólnego- podtlenek azotu opisał w 1799 r. angielski chemik Humphry Davy. Nazwał go gazem rozweselającym. Zaczęto związek ten stosować z pozytywnym skutkiem w Stanach Zjednoczonych przy usuwaniu zębów. Kolejnym związkiem używanym do znieczulenia odkrytym przez farmakologa oraz botanika niemieckiego Veleriusa Cordusa był eter. Związek ten wprowadzono w latach 80. XIX w. do szpitali europejskich jako środek znieczulający. 21 grudnia 1846 roku zastosowano eter po raz pierwszy w Londynie, następnie w Paryżu, a później w Niemczech. Inicjatorem wprowadzenia znieczulenia eterowego w Polsce był Ludwik Bierkowski, zyskując tytuł „ojca anestezjologii polskiej”. W 1847 r. James Y. Simpson w Edynburgu zaczął stosować jako środek znieczulający chloroform, odkryty w 1831 r. przez Justusa Liebiga i Eugene’a Souberiana. Pierwszym zabiegiem z użyciem tego związku był poród. Początkowo stosowaniu znieczulenia podczas porodu sprzeciwiało się duchowieństwo, ale ostatecznie zaczęto używać chloroform także w chirurgii. Wkrótce okazało się, że związek ten jest toksyczny i zaprzestano stosowania. Kolejnym związkiem wprowadzonym do użytku był chlorek etylu, używano go do krótkotrwałych znieczuleń wziewnych oraz miejscowych. W 1872 r. we Francji Pierre- Cyprien Ore zastosował po raz pierwszy znieczulenie dożylne. Użył do tego chloralhydrat. Związek ten zaczęto stosować zwłaszcza u dzieci jako znieczulenie stosowane doodbytniczo.

    Ludwik Józef Bierkowski (ur. 16 sierpnia 1801 w Poznaniu, zm. 27 czerwca 1860 w Krakowie) – polski lekarz, chirurg, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, uczestnik powstania listopadowego.Chirurgia naczyniowa – dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem operacyjnym chorób naczyń krwionośnych i chłonnych. Jest podspecjalnością chirurgii.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • narzędzia chirurgiczne
  • syndrom Munchhausena
  • leczenie chirurgiczne
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • "Zarys dziejów chirurgii polskiej" praca zbiorowa pod redakcją Wojciecha Noszczyka, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989.
  • Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

    Urologia – dziedzina medycyny zajmująca się układem moczowo-płciowym; jego budową, fizjologią, schorzeniami (np. zapalenia, zaburzenia funkcji, ograniczona płodność, nowotwory), wadami patologicznymi w aspekcie endokrynologicznym, naczyniowym i operacyjnym oraz ich diagnozowaniem i leczeniem.Leczenie, terapia, kuracja – szereg czynności medycznych, z użyciem stosownych leków i aparatury, zmierzających do przywrócenia równowagi (homeostazy) organizmu dotkniętego chorobą lub kalectwem; postępowanie lekarskie, którego celem jest przywrócenie zdrowia choremu lub poprawa jego jakości życia. Wyróżniamy różne rodzaje leczenia:
    Krew (łac. sanguis, stgr. αἷμα, haima) – płyn ustrojowy, który za pośrednictwem układu krążenia pełni funkcję transportową oraz zapewnia komunikację pomiędzy poszczególnymi układami organizmu. Krew jest płynną tkanką łączną, krążącą w naczyniach krwionośnych (układ krwionośny zamknięty) lub w jamie ciała (układ krwionośny otwarty). W szerokiej definicji obejmuje krew obwodową i tkankę krwiotwórczą, a w wąskiej tylko tę pierwszą. Jako jedyna (wraz z limfą) występuje w stanie płynnym. Dziedzina medycyny zajmująca się krwią to hematologia.Neurochirurgia, chirurgia układu nerwowego – dziedzina medycyny zajmująca się diagnostyką i leczeniem operacyjnym niektórych chorób układu nerwowego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Leczenie chirurgiczne – wykonywanie zabiegów, mających na celu naprawę uszkodzeń lub leczenie chorób. W leczeniu chirurgicznym uwzględnia się okres przygotowania do operacji, operację oraz okres pooperacyjny. Leczenie chirurgiczne obejmuje także zabiegi bezkrwawe takie jak: nastawianie złamań i zwichnięć, czy leczenie stanów zapalnych.
    Rana – uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu mechanicznego. Istnieją rodzaje ran, które powstają w wyniku innych procesów chorobowych, np. owrzodzenie żylakowe, owrzodzenie troficzne (odleżyna), owrzodzenie neuropatyczne, czy też rana powstała w wyniku niedokrwienia lub zakażenia tkanek.
    Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku
    Chirurgia dziecięca – dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem operacyjnym człowieka od pierwszych dni życia (okres noworodkowy, w tym dzieci przedwcześnie urodzone), niemowląt, dzieci małych i dużych, do 18. roku życia; istnieją też pierwsze doniesienia o prenatalnych możliwościach inwazji chirurgicznej w ciele chorego płodu.
    Zespół Münchhausena – choroba z grupy zaburzeń pozorowanych polegająca na wywoływaniu u siebie objawów somatycznych w celu wymuszenia na personelu medycznym hospitalizacji. Pacjenci domagają się operacji chirurgicznych, aby doprowadzić do deformacji zdrowego organizmu. Zespół występuje u osób, które mają zaburzenia osobowości, zwłaszcza w psychopatii, oraz osób z tendencjami masochistycznymi lub obsesyjnymi. Celem zachowania jest wejście w rolę chorego. Zachowanie to często wiąże się ze znacznymi nieprawidłowościami w zakresie związków z innymi ludźmi.
    Narzędzia chirurgiczne, instrumenty chirurgiczne – ogół specjalistycznych narzędzi używanych przez chirurga w czasie operacji. Określenie to dotyczy zarówno instrumentów używanych w chirurgii miękkiej, jak i twardej. Wykonane są zazwyczaj ze stali nierdzewnej.

    Reklama