Chimera (mitologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Walka Bellerofonta z Chimerą, V w. p.n.e.

Chimera (lub Chimajra, gr. Χίμαιρα Chímaira, łac. Chimaera) – ziejący ogniem potwór pochodzący z mitologii greckiej, dziecko Tyfona i Echidny. Przyjmuje się najczęściej, że miała głowę lwa, ciało kozy i ogon węża. Z powodu jej dziwnej budowy, utworzono przymiotnik chimeryczny, określający coś, co jest wysoce nierzeczywiste, wydumane albo też mające kapryśną naturę. Również od niej pochodzi termin z genetyki oznaczający organizm zbudowany z komórek różniących się genetycznie.

Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Age of Mythology – strategiczna gra czasu rzeczywistego wyprodukowana przez Ensemble Studios. Gra została wydana 1 listopada 2002 r. przez Microsoft Game Studios. Polskim dystrybutorem gry był APN Promise, a obecnie możemy ją kupić w serii "Kolekcja Klasyki" firmy Cenega.

Mitologiczne opisy[ | edytuj kod]

Opisy w różny sposób przedstawiają tego potwora. Np. w Iliadzie czytamy, iż to Amisodar, król Licji: straszną Chimajrę niegdyś na zło ludzi wielu wykarmił i wyhodował. (Iliada 16,328-329)

Gdzie indziej widzimy: Chimajrę niepokonaną, która swój ród wywodziła od bogów, a nie od ludzi. Z przodu lwem była, od tyłu wężem, a kozą pośrodku, strasznie zionącą potężnym, płomiennym ogniem zagłady. (Iliada 6,180-182)

Inne opisy mówią o stworze o dwóch głowach kozy i lwa oraz o ogonie węża czy smoka.

Harry Potter – seria siedmiu powieści fantasy autorstwa brytyjskiej pisarki J.K. Rowling, wydanych między rokiem 1997 a 2007 przez Bloomsbury Publishing (w Wielkiej Brytanii). W Stanach Zjednoczonych ich publikacją zajęło się wydawnictwo Scholastic Corporation, a w Polsce – w przekładzie Andrzeja Polkowskiego – Media Rodzina.Tyfon (także Tyfeus, Tyfaon bądź Tyfos, gr. Τυφῶν Typhō̂n, Τυφωεύς Typhōeús, Τυφάων Typháōn bądź Τυφώς Typhṓs) – w mitologii greckiej najmłodszy syn Gai i Tartarosa. Według innej wersji miał być synem Hery, poczętym bez udziału mężczyzny.

Została pokonana przez Bellerofonta na skrzydlatym koniu – Pegazie, który „zabił Chimajrę, ufając bożym wyrokom” (Iliada 6,183) na rozkaz Jobatesa, króla Licji. Bellerofont przeleciał nad Chimajrą, rażąc ją strzałami z łuku, po czym udało mu się wrazić Chimajrze oszczep w gardło. Pocisk miał ostrze z ołowiu, który stopił się w ogniu buchającym z paszczy i zalał jej wnętrzności.

Potwór, monstrum (łac. zły omen, cud) – samo słowo wywodzi się od "po tworzeniu" czyli ma to być istota "stworzona już po właściwym dziele stworzenia" – popularne określenie szerokiej grupy fikcyjnych stworzeń występujących w mitologii, legendach, wierzeniach ludowych oraz literaturze grozy. Stworzenia takie zwykle cechują się przerażającym wyglądem, a także prymitywnym, agresywnym zachowaniem, często utożsamianym z wcieleniem zła. Zbliżonym znaczeniowo terminem jest bestia, choć z założenia, wygląd "bestii" ma przywodzić na myśl istniejący organizm(y) (zwykle kręgowca – gada, ssaka, płaza, względnie rybę lub ptaka), podczas gdy "potwór" ma stanowić zupełnie nową jakość – istotę niepodobną do żadnego znanego ludzkości organizmu. Innym synonimem potwora, występującym zwłaszcza w fantastyce naukowej, jest mutant.Amisodarus (też Amisodar) – Trojanin, król Licji, który, wiedziony przez Erynie, "straszną Chimerę niegdyś na zło ludzi wielu wykarmił i wyhodował" (Iliada 16,328-329).

Zdaniem R. Gravesa, Chimajra była symbolem trójdzielnego roku Wielkiej Bogini – lew oznaczał wiosnę, koza – lato, a wąż – zimę.

W kulturze popularnej[ | edytuj kod]

Chimera występuje w wielu grach komputerowych m.in. Heroes of Might and Magic (jako potwór z głową lwa, skrzydłami nietoperza i kolcem skorpiona), S.T.A.L.K.E.R. (jako potwór o dwóch głowach), Age of Mythology (jako potwór z głową lwa, kozy i węża zionącym ogniem), Arena Albionu (jako monstrum blokujące wejście do groty lwa) lub też w Warcrafcie III (dwugłowy smok plujący żrącym kwasem lub błyskawicami), God of War (głowa kozy, pod nią lwia paszcza oraz ogon-wąż), Dragon's Dogma (głowa lwa na karku głowa kozy i wężowy ogon).

Bellerofont (także Bellerofon, Bellerofontes, gr. Βελλεροφόντης Bellerophóntēs, łac. Bellerophont) – w mitologii greckiej heros, królewicz koryncki; bohater Iliady Homera.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

W cyklu Harry Potter Chimera strzegła wejścia do gabinetu dyrektora Hogwartu. Przepuszczała tylko tego, kto podał jej hasło.

W książce Percy Jackson i Bogowie Olimpijscy - Złodziej Pioruna sam bohater, Perseusz, walczył z Chimerą.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Robert Graves: Mity greckie, PIW, Warszawa 1974, s. 132, 239
  2. W. Doroszewski: Chimeryczny. W: Słownik języka polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN) [on-line]. [dostęp 2012-07-28].
  3. R. Graves (op.cit.), s. 240

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Robert Graves: Mity greckie, PIW, Warszawa 1974
  • Homer, Iliada
  • Genetyka (ze starożytnej greki: γένεσις genesis – "pochodzenie") – nauka o dziedziczności i zmienności organizmów, które są oparte na informacji zawartej w podstawowych jednostkach dziedziczności – genach.S.T.A.L.K.E.R. – seria trzech gier komputerowych z gatunku first-person shooterów z elementami gier fabularnych stworzona przez ukraińskie studio GSC Game World i wydana na systemy Microsoft Windows. Pierwsza gra serii – S.T.A.L.K.E.R.: Cień Czarnobyla z 2007 roku – do września 2008 roku sprzedała się w dwóch milionach egzemplarzy. Polskimi dystrybutorami serii są CD Projekt (dwie pierwsze części) oraz Cenega Poland (Zew Prypeci). Seria została spolszczona w oryginalny sposób: Mirosław Utta udzielił głosu jako lektor do wszystkich trzech części, podczas gdy w tle zachowano głosy rosyjskie. Na podstawie serii wydano także kilkadziesiąt powieści.




    Warto wiedzieć że... beta

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Pegaz (gr. Πήγασος, Pḗgasos, łac. Pegasus) – w mitologii greckiej skrzydlaty koń zrodzony z krwi Meduzy, która trysnęła, gdy Perseusz odciął jej głowę.
    Jobates (gr. Ἰοβάτης) – w mitologii greckiej król Licji, ojciec Filonoe i Antei, którą poślubił Projtos, gdy uciekł na dwór Jobatesa, by zwerbować armię przeciwko swemu bratu Akrizjosowi.
    Heroes of Might & Magic (skrótowo HoMM lub Heroes) – seria komputerowych strategicznych gier turowych, osadzona w świecie fantasy. Prekursorami serii były gry King’s Bounty oraz Hammer of the Gods. Pierwsza gra z serii ukazała się w 1995 roku i do tej pory wydano łącznie siedem części, nie licząc dodatków.
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
    Iliada (gr. Ἰλιάς Iliás) – obok Odysei drugi z eposów, których autorstwo tradycja przypisuje Homerowi. Oba utwory datuje się na VIII lub VII wiek p.n.e. – stanowią więc one najstarsze zabytki literatury greckiej i europejskiej w ogóle. Oba poematy są eposami heroicznymi. Powstały prawdopodobnie w Jonii na wybrzeżu Azji Mniejszej – świadczy o tym przede wszystkim ich język, który można scharakteryzować jako archaiczny dialekt joński z elementami dialektu eolskiego. Metrum stanowi heksametr daktyliczny. Tematem utworu jest gniew Achillesa i związane z nim epizody wojny trojańskiej. Tytuł utworu pochodzi od wyrażenia he Ilias poiesis – pieśń o Ilionie (Troi).
    God of War (z ang. Bóg wojny) – przygodowa gra akcji na platformę PlayStation 2 a od marca 2010 również na PlayStation 3.

    Reklama