Childe Roland to the Dark Tower Came

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Childe Roland to the Dark Tower Came, mal. Thomas Moran, 1859

„Childe Roland to the Dark Tower Came” (pol. „Sir Roland pod Mroczną Wieżą stanął”) – poemat narracyjny Roberta Browninga powstały w 1855 i opublikowany po raz pierwszy w tym samym roku w zbiorze zatytułowanym Men and Women.

Thomas Moran (ur. 12 lutego 1837 w Bolton, zm. 25 sierpnia 1926) – amerykański malarz, akwaforcista, litograf, ilustrator i fotograf, przedstawiciel Hudson River School.Paladyn (łac. palatinus, wł. paladino) – wybitny rycerz, wzór cnót rycerskich. Określeniem tym w literaturze średniowiecznej nazywano niektórych, archetypicznych wojowników, najczęściej 12 parów Karola Wielkiego (stanowiących zarazem jego drużynę przyboczną). Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa comes palatinus (hrabia pałacowy), oznaczającego zarządcę dworu królewskiego, który zastępował monarchę przy wydawaniu sądów. W literaturze, a współcześnie w grach fabularnych i komputerowych znaczenie słowa uległo zmianie, nie odnosząc się do urzędów dworskich, a raczej do klasy obdarzonych magicznymi umiejętnościami świętych wojowników.

Tytuł, który jednocześnie stanowi ostatnie słowa utworu, zaczerpnięty został z jednego z wersów sztuki Williama Shakespeare’a Król Lear. W sztuce Edgar, syn Gloucestera, próbuje uwiarygodnić swoje przebranie za szalonego Tomka, mówiąc w sposób nonsensowny, z jego to wypowiedzi pochodzi wspomniany wers. Inspirację Shakespeare’a stanowiła angielska baśń „Childe Rowland”, chociaż wiersz nie łączy się bezpośrednio z tą opowieścią. Browning twierdził, że poemat przyszedł mu do głowy, w kompletnej formie, podczas snu i powiedział o nim kiedyś: „When I wrote this, God and Browning knew what it meant. Now God only knows”. [Kiedy to pisałem, Bóg i Browning wiedzieli, co oznacza. Teraz jedynie Bóg wie].

Pentametr jambiczny (gr. πεντάμετρος ἴαμβος) - rodzaj metrum w poezji, w którym każdy wers zbudowany jest z pięciu stóp składających się z dwóch sylab - krótkiej i długiej (w metryce antycznej) lub nieakcentowanej i akcentowanej (w językach bez iloczasu). W tradycyjnym zapisie przedstawia się go następująco:Pesymizm (fr. pessimisme, łac. pessimus – najgorszy) – postawa wyrażająca się w skłonności do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, negatywnej oceny rzeczywistości oraz przyszłości. Przeciwieństwem pesymizmu jest optymizm.

Na język polski poemat przełożył Juliusz Żuławski pt. „Sir Roland pod Mroczną Wieżą stanął”, zamieszczony on został w wyborze tegoż tłumacza zatytułowanym Robert Browning – poezje wybrane wydanym w 1969.

Browning opowiada o podróży Rolanda do Mrocznej Wieży w 34 sześciowersowych strofach pisanych jambicznym pentametrem, z rymami w układzie A-B-B-A-A-B. Poemat przepełniają obrazy rodem z koszmaru sennego, lecz opisywanej scenerii nadał poeta niezwykłą realność poprzez zastosowanie szczegółowych opisów krajobrazu, co w jego twórczości z innych okresów jest dość rzadkie. Poemat uważany jest za jeden z trudniejszych w odbiorze utworów Browninga, co może być po części spowodowane faktem, iż historia bohatera rozwija się w sposób pośredni, „w przebłyskach”, i jest niejako poboczna w stosunku do kreacji ogólnego obrazu stanu psychicznego bohatera.

Thomas Chatterton (ur. 20 listopada 1752 w Bristolu, zm. 24 sierpnia 1770 w Holborn) – angielski poeta preromantyzmu; popularne ballady, ogłaszane jako odkryte utwory średniowieczne.Mroczna Wieża – najgłośniejszy cykl powieściowy Stephena Kinga, pisany w latach 1970- 2012, uważany przez samego autora za jego magnum opus.

Imię Roland, odwołania do jego rogu (w wersji angielskiej slughorn – pseudo-średniowieczny instrument muzyczny, który wymieniają jedynie Thomas Chatterton i sam Browning), średniowieczna sceneria oraz tytułowe childe (średniowieczne angielskie określenie rycerza, który nie został jeszcze poddany próbie) sugerują, że protagonistą utworu jest Roland, paladyn Karola Wielkiego, bohater Pieśni o Rolandzie, XI-wiecznego francuskiego anonimowego utworu z gatunku chanson de geste. Jednak w Pieśni o Rolandzie nie ma mowy ani o Mrocznej Wieży ani o jakiejkolwiek samotnej wyprawie Rolanda, i oprócz wyżej wymienionych dość luźnych skojarzeń nie widać w wierszu innych wyraźnych do niej nawiązań.

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Wers (fr. vers, z łac. versus – wiersz) – podstawowa jednostka wersyfikacyjna, niemal zawsze wyodrębniona jako pojedyncza linijka tekstu. Wers można także zdefiniować jako odcinek mowy wierszowanej między dwiema pauzami wersyfikacyjnymi.

Poemat rozpoczyna się rozważaniami Rolanda na temat prawdomówności człowieka, który skierował go do Mrocznej Wieży. Historia opowiadana przez Browninga nie jest literacką transpozycją Pieśni o Rolandzie, a punktem wyjścia jest raczej Szekspir. Przepełniony pesymizmem, chwilami cyniczny Roland w trakcie poszukiwań Mrocznej Wieży doświadcza rozmaitych trudności i przeszkód, chociaż większość ich powstaje raczej w jego wyobraźni. Poemat urywa się nagle w momencie przybycia Rolanda do wieży, więc nie wiadomo, co go tam oczekuje i nie znamy wyniku jego wyprawy czy ewentualnego spotkania w wieży. W tym przypadku ważniejsza od celu jest sama droga do niego.

Protagonista (z greckiego (πρωταγωνιστής) – główny aktor w teatrze starożytnej Grecji, najwybitniejszy aktor w teatrze, który prowadził dialog z chórem i innymi aktorami występującymi w sztuce. W teatrze późniejszych epok określano tym mianem osobę, wokół której toczy się akcja, która jest jej głównym motorem, a także której przemiana jest opisywana. Protagonista w tym ujęciu nie musi być osobą graną przez jakiegokolwiek aktora w dramacie. Protagonistą jest obecnie nazywany również odtwórca głównej roli w filmie lub główny bohater książki. Pojęcie jest stosowane również w odniesieniu do innych sytuacji pozateatralnych, np. do „sceny naszego życia”, na której:Chansons de geste (ze starofrancuskiego "pieśni o czynie", łac. gesta) – poezja epicka, która pojawiła się u początków literatury francuskiej. Mianem tym określamy powstałe między XI a XIII wiekiem poematy rycerskie mówiące o przygodach (czynach) historycznych i legendarnych bohaterów. Początkowo funkcjonowały one w przekazach ustnych, ale od około XII wieku zaczęto je zapisywać.

Judith Weissman zasugerowała, że Browning mógł mieć na celu pokazanie w jaki sposób rycerski kodeks gloryfikujący honor i sławę „destroys the inner life of the would-be hero, by making us see a world hellishly distorted through Roland's eyes” [niszczy życie wewnętrzne niedoszłego bohatera, poprzez pokazanie czytelnikowi świata potwornie zniekształconego w oczach Rolanda]. William Lyon Phelps proponuje trzy inne interpretacje utworu. Według dwu pierwszych Mroczna Wieża jest symbolem rycerskiej wyprawy. Sukces można osiągnąć jedynie poprzez porażkę albo też cel jest realizacją daremności. Według trzeciej interpretacji, Wieża oznacza potępienie.

Gordon Rupert Dickson (ur. 1 listopada 1923 w Edmonton, zm. 31 stycznia 2001) – amerykański pisarz science fiction i fantasy.Juliusz Żuławski (ur. 7 października 1910 w Zakopanem, zm. 10 stycznia 1999 w Warszawie) – polski poeta, prozaik, tłumacz poezji anglojęzycznej, prezes polskiego PEN Clubu.

Utwory inspirowane poematem[ | edytuj kod]

Childe Roland służył jako inspiracja dla licznych dzieł literackich, również dla literatury popularnej. Odwoływali się do wiersza m.in.:

  • amerykański pisarz Stephen King w serii opowiadań i powieści Mroczna Wieża (1982-2004);
  • walijski autor science-fiction Alastair Reynolds w Diamond Dogs (2001);
  • kanadyjski autor science-fiction i fantasy Gordon R. Dickson w cyklu powieściowym Childe (1959-2001);
  • Andre Norton w czwartej powieści z serii Świat Czarownic (1967);
  • brytyjska pisarka A.S. Byatt, postać Rolanda Michella w jej powieści Opętanie (1990) jest wzorowana na browningowskim bohaterze;
  • amerykańska autorka Willa Cather w The Burglar's Christmas;
  • irlandzki pisarz John Connolly w powieści Księga rzeczy utraconych.
  • Również film odwoływał się do utworu Browninga. W specjalnym odcinku brytyjskiego serialu Doktor Who pt. „The Five Doctors”, wyemitowanym w 1983 z okazji 20. rocznicy jego premiery telewizyjnej, wykorzystano fragmenty wiersza, scenarzysta Terrance Dicks wymienia go wśród utworów, które go zainspirowały.

    Rym – powtórzenie jednakowych lub podobnych układów brzmieniowych w zakończeniach wyrazów, zajmujących ustaloną pozycję w obrębie wersu (w poezji) lub zdania.Pieśń o Rolandzie (Chanson de Roland) – najstarszy i najbardziej znany francuski epos rycerski, należący do tzw. chansons de geste (pieśni o bohaterskich czynach). Utwór datowany jest na XI wiek, a znany jest z anglo-normandzkiego rękopisu oksfordzkiego z 1170. Autor jest nieznany, jedyną wzmianką o nim jest adnotacja na końcu rękopisu wspominająca osobę o imieniu Turold.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Akt III, scena IV:

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Tekst utworu w języku angielskim na www.web-books.com




  • Warto wiedzieć że... beta

    William Szekspir (ang. William Shakespeare; ur. prawdopodobnie 23 kwietnia 1564, data chrztu: 26 kwietnia 1564, w Stratford-upon-Avon, zm. 23 kwietnia/3 maja 1616, tamże) – angielski poeta, dramaturg, aktor. Powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej oraz reformatorów teatru.
    Rycerstwo – stan społeczny złożony z konnych wojowników istniejący w Europie w okresie pełnego średniowiecza i późnego średniowiecza. Warstwa ta wytworzyła swoisty styl życia, ceremoniał i etykę. W zamian za nadanie ziemskie przyjmowało obowiązek służby pod rozkazami seniora. W późnym średniowieczu przekształciło się w szlachtę.
    Doktor Who (ang. Doctor Who) – brytyjski serial science-fiction, produkowany przez BBC od 1963 roku. Jego twórcami są Sydney Newman, C. E. Webber oraz Donald Wilson. W 1989 roku jego produkcja została zawieszona. Po nieudanej próbie przywrócenia serialu w 1996 roku, którą był pilot w formie filmu telewizyjnego, program ponownie powrócił na antenę dopiero w 2005 roku, dzięki Russellowi T Daviesowi, który był producentem wykonawczym serialu oraz jego naczelnym scenarzystą aż do 2010 roku. Obecnie serial składa się z blisko 800 odcinków, a jego naczelnym producentem wykonawczym jest Steven Moffat.
    Robert Browning (ur. 7 maja 1812 w Camberwell (dzielnica Londynu), zm. 12 grudnia 1889 w Wenecji) – angielski poeta i dramatopisarz.
    A.S. Byatt, właśc. Antonia Susan Byatt (ur. 24 sierpnia 1936 w Sheffield) – brytyjska pisarka postmodernistyczna i krytyk literacki, laureatka Nagrody Bookera.
    Kodeks rycerski – zbiór zasad etycznych, moralnych i zawodowych, którymi kierowali się rycerze. Charakter kodeksów rycerskich umiejscawia je wśród tzw. kodeksów deontologicznych. Przestrzeganie ich gwarantowało dobrą opinię i godne życie.
    Fantastyka naukowa (ang. science fiction) – gatunek literacki lub filmowy, a także gier komputerowych o fabule osnutej na przewidywanych osiągnięciach nauki i techniki oraz ukazującej ich wpływ na życie jednostki lub społeczeństwa. Razem z fantasy i horrorem, fantastyka naukowa zaliczana jest do fantastyki.

    Reklama