Charlie Haden

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Charles Edward Haden (ur. 6 sierpnia 1937 w Shenandoah, zm. 11 lipca 2014 w Los Angeles) – amerykański kontrabasista jazzowy, długoletni współpracownik saksofonisty Ornette Colemana. Laureat NEA Jazz Masters Award 2012.

Muzyka folkowa – gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej. Często muzyka folkowa jest określana jako europejska muzyka ludowa.Film noir (wym. IPA: film nwaːr), czarny film lub czarne kino – nurt, stylistyka lub gatunek w kinie amerykańskim, wywodzący się z kina gangsterskiego, rozwijany głównie w latach 40. XX wieku i pierwszej połowie lat 50. XX wieku. Filmy noir unikają jasnego podziału na dobro i zło, pokazują często niewyjaśnione zbrodnie i perwersję, unikają moralizowania i happy endów. Do charakterystycznych elementów stylu noir należą m.in. silne kontrasty, operowanie cieniami, obrazy nocnego miasta. Typowymi bohaterami tego typu filmów są m.in. femme fatale, przeciętni ludzie wplątani przypadkowo w świat przestępczy oraz prywatni detektywi.

Życiorys[ | edytuj kod]

Haden urodził się w stanie Iowa i wzrastał w muzykalnej rodzinie, która występowała czasem w radiu grając muzykę country i amerykańskie piosenki folkowe. Haden zadebiutował śpiewając z rodziną, gdy miał dwa lata, i śpiewał aż do czternastego roku życia, kiedy zachorował na polio. Choć choroba nie rozwinęła się w znaczny sposób, uszkodziła jednak Hadenowi mięśnie gardła i struny głosowe, i w rezultacie nie mógł kontrolować wysokości dźwięku podczas śpiewania. Kilka lat wcześniej, Haden zainteresował się jazzem i zaczął grać na kontrabasie swojego starszego brata.

Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.Shenandoah - miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Iowa, w hrabstwie Fremont i Page. W 2000 liczyło 5564 mieszkańców.

Haden przeprowadził się do Los Angeles w połowie lat 50. i szybko rozpoczął profesjonalną karierę muzyczną, w tym współpracę z pianistą Hamptonem Hawesem i saksofonistą Artem Pepperem.

Haden zyskał sławę grając z Ornette Colemanem pod koniec lat 50. i w 60., kiedy Coleman wchodził w etap eksperymentowania, któremu wyraz dał na płycie The Shape of Jazz to Come. Album ten został podówczas przyjęty krytycznie a sam Haden przyznawał, że prowadzenie melodii Colemana było dla niego tak kłopotliwe, że ograniczał się na początku jedynie do powtarzania partii saksofonu na basie. Dopiero po pewnym czasie nabrał tyle pewności by wykonywać własne partie podczas występów.

Muzyka country, utożsamiana mylnie z filmową country and western music – odmiana muzyki rozrywkowej, powstała w USA w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku z ballad kowbojskich i traperskich, śpiewanych przez wędrownych grajków, wyposażonych w bardzo skromne instrumentarium - banjo, gitara, skrzypce itp.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Poza współpracą z Colemanem, Haden był również członkiem tria Keitha Jarretta i "amerykańskiego kwartetu" między 1967 a 1976 z Paulem Motianem i Deweyem Redmanem i w zespole Old and New Dreams.

Był liderem Liberation Music Orchestra w latach 70. Ich muzyka, aranżowana w znacznej mierze przez Carlę Bley, była eksperymentalna, kierując się jednocześnie w stronę free jazzu i "muzyki politycznej"; na przykład: pierwszy album LMO koncentrował się na hiszpańskiej wojnie domowej. Poszukiwanie inspiracji w różnorodnych gatunkach muzycznych, nie ograniczając się do czerpania z tradycji jazzowych, było znakiem rozpoznawczym Hadena również później, gdy występował ze swoim zespołem Quartet West.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Carla Bley, z d. Borg (ur. 11 maja 1936 w Oakland) – amerykańska pianistka, organistka, kompozytorka, aranżerka i bandliderka jazzowa, a także producentka muzyczna. Czołowa przedstawicielka eksperymentalnego jazzu orkiestrowego.

W założonym w 1987 zespole Quartet West grali: Ernie Watts na saksofonie, Alan Broadbent na fortepianie i Larance Marable na perkusji. Grupa wykonywała romantyczne aranżacje Broadbenta, często z sekcją smyczkową, i była obsypywana nagrodami. Potem, prawie w tym samym składzie, Haden tworzył inspirując się hymnami religijnymi na płycie American Hymns, konwencją film noir na Always Say Goodbye i kubańską muzyką ludową na Nocturne.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Keith Jarrett (ur. 8 maja 1945 w Allentown) – amerykański pianista, klawesynista i kompozytor muzyki jazzowej i poważnej. Grał w zespole Milesa Davisa, a następnie rozpoczął karierę solową. Jego nagranie i kompozycja – The Köln Concert, jest najlepiej sprzedającą się solową płytą w historii jazzu. Laureat NEA Jazz Masters Award 2014.

W 1997 grał w duecie z gitarzystą Patem Methenym, zgłębiając muzykę, którą obaj pamiętają z dzieciństwa w Missouri, określaną przez nich mianem Americana. Ta współpraca zaowocowała wydaniem albumu Beyond the Missouri Sky (Short Stories) i wspólnymi trasami koncertowymi na całym świecie.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Hiszpańska wojna domowa – wojna domowa pomiędzy rządem Republiki Hiszpańskiej, wyłonionym przez koalicję Frontu Ludowego i wspierającymi go siłami (liberałami, republikanami, komunistami, socjalistami i anarchistami), a prawicową opozycją (nacjonalistami, monarchistami, konserwatystami i faszystami), która toczyła się w Hiszpanii w latach 1936–1939.

Charlie Haden znany był z charakterystycznych partii basowych i pozostawał jednym z najbardziej szanowanych basistów i kompozytorów muzyki jazzowej. Jego córki Petra i Rachel Haden również profesjonalnie zajmują się muzyką – występowały w zespole That Dog. Petra kontynuuje karierę w indie-rockowej grupie The Decemberists.

Jazz Masters Award – doroczna nagroda przyznawana muzykom jazzowym przez The National Endowment for the Arts (NEA), niezależną agencję federalnego rządu Stanów Zjednoczonych. Została ustanowiona w 1982 i jednorazowo może ją otrzymać nie więcej niż siedmioro muzyków. Jest to najbardziej zaszczytne wyróżnienie amerykańskie w dziedzinie jazzu, przyznawane wybitnym artystom – na ogół pod koniec kariery – za całokształt dokonań. W wyjątkowych wypadkach nagradzane są osobistości jazzu (promotorzy, producenci płytowi, publicyści) nie będące muzykami.Kontrabas – muzyczny instrument strunowy z grupy smyczkowych; jest największym instrumentem tej grupy. Muzyk grający na kontrabasie to kontrabasista.

W lutym 2007 r. na festiwalu Bielska Zadymka Jazzowa odebrał nagrodę – Anioła Jazzowego.

Wybrana dyskografia[ | edytuj kod]

  • Liberation Music Orchestra (1969)
  • Time Remembers One Time Once (1981)
  • The Ballad of the Fallen (1982)
  • Night and the City (1996)
  • None but the Lonely Heart (1997)
  • Beyond the Missouri Sky (Short Stories) (z Patem Methenym) (1997) – złota płyta w Polsce
  • Rambling Boy • Charlie Haden Family & Friends (2008)
  • Jasmine - Charlie Haden & Keith Jarrett (2010)
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Todd S. Jenkins: Free jazz and free improvisation: an encyclopedia. Greenwood Publishing Group, 2004, s. 167. ISBN 978-0-313-33314-9.
    2. Dennis Hevesi, Shlomo Venezia Dies at 88; Wrote of Auschwitz Horror, nytimes.com, 11 lipca 2014 [dostęp 2014-07-12] (ang.).
    3. Charlie Haden (ang.). arts.gov. [dostęp 2014-07-12].
    4. Marek Dusza: Zmarl-wybitny-kontrabasista-jazzowy-Charlie-Haden (pol.). rp.pl, 2014-07-12. [dostęp 2014-07-12].
    5. Anioły Jazzowe (pol.). [dostęp 2015-04-19].
    6. Złote płyty CD przyznane w 2001 roku, ZPAV [dostęp 2020-10-27].
    Jazz – gatunek muzyczny, który powstał w początkach XX wieku (zapoczątkowany około 1900 roku), na południu Stanów Zjednoczonych w dzielnicy prostytutek Storyville w Nowym Orleanie; tradycyjnie początki jazzu łączą się z Congo Square jako połączenie muzyki zachodnioafrykańskiej i europejsko-amerykańskiej (bluesa, ragtime’u i muzyki europejskiej). Stanowi on połączenie muzyki ludowej, artystycznej i rozrywkowej.Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.




    Warto wiedzieć że... beta

    Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
    Indie rock – gatunek muzyczny, którego nazwa pochodzi od angielskiego słowa independent – niezależny. Zespoły nazywane tym mianem często wydają swoją twórczość w małych, niezależnych wytwórniach płytowych. Indie rock niekiedy określa się jako podgatunek rocka alternatywnego.
    Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.
    Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny (NUKAT) – katalog centralny polskich bibliotek naukowych i akademickich funkcjonujący od lipca 2002 roku. Katalog obejmuje pozycje ze wszystkich katalogów rozproszonych naukowych bibliotek uniwersyteckich tworzących NUKAT. Obecnie jest to 130 bibliotek naukowych, w tym 37 z Warszawy oraz 17 z Krakowa, w dalszej kolejności są biblioteki gdańskie (10), wrocławskie (10) oraz łódzkie (9).
    Hiszpańska Biblioteka Narodowa (Biblioteca Nacional de España) – największa biblioteka w Hiszpanii i jedną z największych na świecie. Znajduje się w Madrycie, a dokładnie przy Paseo de Recoletos.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Reklama