Chanat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Chanat – dawna, wschodnia forma monarchii, w której panujący władca nosił dziedziczny tytuł chana. Określenie pochodzenia mongolskiego lub tureckiego pojawiło się w starożytności. Chanat mógł być podporządkowany innym chanatom lub być częścią kaganatu lub (w erze nowożytnej) sułtanatu.

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Wielka Bułgaria (t. Stara Bułgaria-Byzantine Greek: Παλαιά Μεγάλη Βουλγαρία, Palaiá Megálē Boulgaría) – ziemie między Dnieprem a Kubaniem, zamieszkane przez plemiona bułgarskie.

Państwo zorganizowane w chanat budowało miasta, w przeciwieństwie do kaganatu (w pierwotnej formie, np. Rouran, Turkuci).

Chanat był najbardziej rozpowszechnionym rodzajem monarchii we wschodniej Europie i Azji. Nazwa ta stosowana była najczęściej do określenia państw mongolskich lub tatarskich. Jej odpowiednikiem w krajach prawosławnych było carstwo, natomiast w Europie Zachodniejkrólestwo.

Chanaty[ | edytuj kod]

  • Chanat Wielkiej Bułgarii – państwo Protobułgarów między Dnieprem a Kubaniem od VI do połowy VII wieku.
  • Chanat Bułgarski – dawna Bułgaria od 681 do 866 roku, carat do 1396 roku, potem pod okupacją osmańską.
  • Chanat Kara Kitajów – państwo założone przez Kitanów, istniejące w latach ok. 1130 do 1218, w Turkiestanie z ośrodkiem w dolinie rzeki Czu i Siedmiorzeczu.
  • Chanat Staromongolski – prawdopodobnie pierwsze wczesnofeudalne państwo mongolskie założone przez Kabuł-chana (pradziada Czyngis-chana) w XII wieku.
  • Imperium mongolskiewczesnofeudalne państwo, początkowo chanat, później kaganat mongolski (jako konfederacja podbitych państw) istniejący w latach 12061368, założone przez Czyngis-chana.
  • Chanat Czagatajski – państwo mongolskie w latach 12251370, powstałe z ułusu syna Czyngis-chana – Czagataja, obejmujący większość terytorium Azji Środkowej.
  • Złota Orda – chanat mongolsko-tatarski istniejący w latach 12401435.
  • Biała Orda – chanat mongolski, powstałe w XIII wieku, założone przez chana Ordę, stanowiło zachodnią część Złotej Ordy.
  • Wielka Orda – chanat mongolsko-tatarski istniejący w latach 14351502.
  • Chanat Krymski – państwo tatarskie na Półwyspie Krymskim, istniejące od XV do XVIII wieku.
  • Chanat Syberyjski – państwo mongolsko-tatarskie istniejące w latach 14901589, następca Złotej Ordy.
  • Chanat Kazański – państwo tatarskie, istniejące w latach 14381552.
  • Chanat Astrachański – państwo tatarskie, istniejące w latach 14661554.
  • Chanat Uzbeckiuzbeckie państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 14281500, przekształcone w Chanat Buchary.
  • Chanat Kazachski – państwo Kazachów w środkowej Azji, istniejące w latach 14561847, potem w granicach Rosji.
  • Chanat Bucharyuzbeckie państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 15001785, przekształcone w Emirat Buchary.
  • Chanat Chiwyuzbeckie państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 15151920.
  • Chanat Kokandzkiuzbeckie państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 17091875.
  • Chanat Dżungarski – państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 1634-1758.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • kaganat
  • sułtanat
  • królestwo
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Mirosław Jarosz Słownik Wyrazów Obcych, red. Irena Kamińska-Szmaj, wyd. Europa 2001 ​ISBN 83-87977-08-X​.
    2. Ludwik Bazylow, Historia Mongolii, wyd. Ossolineum, 1981, s. 49 ​ISBN 83-04-00608-1​.
    3. L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 55–56.
    4. L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 69.
    5. L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 70–95.
    6. L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 91.
    7. L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 138–159.
    8. L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 138, 150, 152.
    9. L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 138.
    10. L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 415.
    11. L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 208.
    12. he Huiyuan Monastery | China & Asia Cultural Travel, www.asiaculturaltravel.co.uk [dostęp 2020-12-29].
    Chanat Kara Kitajów (albo Karakitajów, Karakitanów) (mong. Хар Хятад - Czarni Kitanowie) albo Zachodnia dynastia Liao (chiń. upr.: 西辽; chiń. trad.: 西遼; pinyin: Xī Liáo) – państwo w Turkiestanie z ośrodkiem w dolinie rzeki Czu i Siedmiorzeczu, istniejące w latach ok. 1130 do 1218, założone przez Kitanów, którzy uciekli na zachód po upadku dynastii Liao.Kitanowie – koczowniczy lud azjatycki, który w X wieku zdominował obszar rozciągający się od Korei na wschodzie do Ałtaju na zachodzie i podbijając część północnych Chin ustanowił Dynastię Liao (907-1125). Od nazwy tego ludu pochodzi "Kataj", jedna ze starszych nazw Chin w językach europejskich.




    Warto wiedzieć że... beta

    Chan – głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Azji Środkowej i Europy Wschodniej; także część imienia, oznaczająca wysokie urodzenie w krajach muzułmańskich.
    Lista istniejących monarchii przedstawia współczesne byty prawne o ustroju monarchicznym na świecie, ich typy, a także obecnie panujących władców (monarchów).
    Chanat Kazański - państwo z ośrodkiem w Kazaniu powstałe około połowy XV wieku w wyniku rozpadu Złotej Ordy, w 1552 roku podbite przez Wielkie Księstwo Moskiewskie.
    Protobułgarzy również Prabułgarzy – lud koczowniczy pochodzenia huńskiego, który pomiędzy V a VII wiekiem zamieszkiwał stepy nadczarnomorskie. Nazwa Bułgar pochodzi od tureckiego bulgha i oznacza "mieszać się".
    Monarcha – osoba będąca głową państwa w monarchii. Tytuł monarchy zazwyczaj jest dziedziczny (z wyjątkiem niektórych państw, np. Państwo Kościelne, Polska z XVI-XVIII w.) i dożywotni.
    Chanat Czagatajski – chanat mongolski powstały z ułusu syna Czyngis-chana Czagataja (zm. 1244/1245), obejmujący większość terytorium Azji Środkowej do momentu rozpadu w latach 1346-1370.
    Ludwik Bazylow (ur. 4 kwietnia 1915, zm. 17 stycznia 1985) – polski historyk, badacz dziejów Europy Wschodniej, profesor Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wojskowej Akademii Politycznej.

    Reklama