Cetynia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cetynia (czarnog. Цетиње / Cetinje) – miasto w południowej Czarnogórze, siedziba gminy Cetynia. W 2011 roku liczyło 13 918 mieszkańców.

Lovćen – pasmo górskie w Górach Dynarskich. Leży w Czarnogórze, na terenie Parku Narodowego Lovćen, niedaleko brzegów Adriatyku. Najwyższym szczytem pasma jest Štirovnik, który osiąga wysokość 1749 m.Iwan I Crnojević (czarnog. Иван Црноjeвић) – władca średniowiecznej krainy Zety w latach 1465-1490. Z pochodzenia był Czarnogórcem z dynastii Crnojewiciów. Był zwany Iwanem Czarnym.

Jest położone u podnóża masywu Lovćen na wysokości ok. 650 m n.p.m. Jugosłowiańskie miasto-bohater. Miasto było kolebką czarnogórskiej państwowości i kultury oraz głównym centrum religijnym, a do 1918 r. stolicą tego kraju. Zgodnie z Konstytucją Czarnogóry z 1992 roku, ze względu na swoje duże znaczenie, Cetynia nosi honorowy tytuł „Stolicy Czarnogóry” („Prijestolnica Crne Gore”). W mieście znajduje się rezydencja prezydenta Czarnogóry, której uroczyste otwarcie miało miejsce 25 listopada 2005.

Serbowie (Срби) – naród południowosłowiański mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi.Mikołaj I Mirković Petrović-Niegosz; czar. Никола I Мирков Петровић-Његош, Nikola I Mirković Petrović-Njegoš, (ur. 19 października 1841 w okolicach Niegosz w Czarnogórze, zm. 1 marca 1921 w Antibes) – jedyny król Czarnogóry, panujący jako książę od 1860 do 1910, zaś jako król od 1910 do 1918. Był także poetą.

Jest jedynym miastem w gminie, które zamieszkuje więcej niż 1000 osób.

Historia[ | edytuj kod]

Monaster cetyński
Cetynia w 1895 r.
Cerkiew na Ćipurze
Pałac króla Mikołaja I, obecnie muzeum.
Zetski Dom
Była siedziba prezydenta Czarnogóry, obecnie (2017) Ministerstwo Kultury

Powstanie Cetynii wiąże się z osobą Ivana Crnojevicia – władcy średniowiecznego księstwa Zety. Podbój Bałkanów przez Imperium osmańskie zmusił go do tego, aby przenieść stolicę swego kraju w 1478 r. z ufortyfikowanego miasta Žabljak nad Jeziorem Szkoderskim w bardziej niedostępne i wyżej położone tereny, najpierw do Rijeki Crnojevića, a następnie w 1482 r. pod górę Lovćen. Choć od 1450 r. istniała tu już Cerkiew Wołoska i zapewne mała osada pasterska, to dopiero decyzja o przeniesieniu tu stolicy księstwa zaowocowała powstaniem miejscowości, której nazwa wzięła się od rzeki Cetina przepływającej przez dolinę. Wpierw – w 1482 r. – wybudowano dwór dla władcy Ivana Crnojevicia, a dwa lata później, niedaleko od niego powstał Monaster Narodzenia Matki Bożej który stał się nową siedzibą Prawosławnej Metropolii Zeta. Miasto, w porównaniu do innych średniowiecznych miast z epoki, nie posiadało murów obronnych, te istniały bowiem tylko wokół monasteru.

Ikonostas (gr. eikón oznaczające obraz oraz stásis czyli pozycja, umiejscowienie) – ozdobna, pokryta ikonami ściana we wnętrzu cerkwi, która znajduje się między miejscem ołtarzowym (swiatłyszcze, sanktuarium, prezbiterium) a nawą (naos), przeznaczoną dla wiernych.Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Cztery lata po śmierci Ivana Crnojevicia, w 1494 r., jego syn Đurađ Crnojević założył drukarnię w Cetynii, w której wydano księgę religijną pt. Oktoih. Była to pierwsza wydrukowana cyrylicą książka na południowej Słowiańszczyźnie, co miało miejsce zaledwie 40 lat po wynalazku Jana Gutenberga. Rozwój miasta został jednak zastopowany w 1499 r. gdy większość terenów Czarnogóry została podbita przez Imperium osmańskie, a księstwo Zety utraciło niepodległość, gdy ostatni jego władca Stefan II Crnojević stał się wasalem sułtana osmańskiego. Miasto stało się częścią utworzonego w 1514 r. sandżaku Czarnogóry, którego sandżakbejem aż do swej śmierci w 1528 r. był Staniša „Stanko” Crnojević, który od momentu przejściu na islam zwany był jako Skenderbeg Crnojević. Następnie miasto stało się częścią teokratycznego księstwa biskupiego Czarnogóry, rządzonego przez tzw. władyków Czarnogóry, nad którym Imperium osmańskie nie umiało zapanować. Cetynia przez dwa stulecia była w stagnacji, często atakowana zarówno przez Turków, ale także przez Wenecjan. W czasie tych ataków dawny dwór Crnojeviciów oraz monaster zostały zburzone.

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија/ Republika Srbija – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość uznała część państw świata. Od 29 lutego 2012 r. kraj ten posiada status oficjalnego kandydata do Unii Europejskiej, a w czerwcu 2013 UE wyraziła zgodę na rozpoczęcie rozmów akcesyjnych w styczniu 2014.Daniło I Šćepčević zwany również Petrowiczem z plemienia Njeguši (serb.: Данило I Шћепчев Петровић-Његош, Daniło I Šćepčev Petrović Niegoš, ur. ok. 1670 - zm. 1735) - władca Czarnogóry w latach 1697-1735, twórca dynastii władyków należących do tej samej co on rodziny Petrowiczów, wywodzącej się z miejscowego plemienia Njeguši.

Miasto odzyskało swój status i częściowo odbudowano począwszy od 1697 roku, gdy władyką Czarnogóry został Daniel I, założyciel dynastii Petrowiciów-Niegoszów. Jednak uwikłanie w walki klanowe oraz walki narodowowyzwoleńcze jego następców, nie przyniosły miastu rozkwitu. Aż do początku XIX wieku Cetynia, poza monasterem i cerkwią, składała się z kilkudziesięciu chat z nieociosanego kamienia pokrytych strzechą. Dopiero gdy w 1830 r. władzę objął Piotr II Petrowić-Niegosz, nastąpiła rozbudowa i urbanizacja Cetynii. Wówczas, w 1838 r. zbudowano nową siedzibę władyków Czarnogóry – pałac zwany Bilardówka.

Miasto Bohater (ros. Город-герой) — oficjalny tytuł honorowy nadany dwunastu miastom i jednej twierdzy w ZSRR po II wojnie światowej.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Po kongresie berlińskim (1878) sytuacja Czarnogóry, jak i Cetynii uległa zmianie. W latach 1878–1918 Cetynia stała się stolicą niepodległego Królestwa Czarnogóry – najmniejszego państwa w Europie, którym rządził książę (a od 1910 – król) Mikołaj I Petrowić-Niegosz. W związku z tym, w mieście pojawiły się poselstwa różnych państw – wybudowano nowoczesne budynki ambasad, które różniły się mocno od dotychczasowej czarnogórskiej zabudowy. Szybko jednak powstały także inne budynki, których potrzebowała stolica państwa. Wybudowano pierwszy hotel w mieście – „Lokanda”, szpital oraz nowy pałac książęcy. Gdy w 1910 roku Czarnogóra stała się królestwem, w Cetynii powstał Budynek Rządowy (Vladin Dom), gdzie swą siedzibę miały zarówno władza ustawodawcza, jak i wykonawcza.

Pałac Piotra II "Bilardówka" (serb. Biljarda) – rezydencja władyki Czarnogóry Piotra II Petrowicia-Niegosza, a następnie świeckich władców tego kraju, wzniesiona w 1838 w Cetyni.Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Przy takim podejściu o przynależności danego kraju do Bałkanów decydują cechy kulturowe (np. język należący do ligi bałkańskiej, pewne elementy kultury ludowej), społeczne (np. wieloetniczność, współwystępowanie katolicyzmu, prawosławia i islamu) oraz historyczne (np. dawna przynależność do Cesarstwa Bizantyjskiego, zasiedlenie przez Słowian w VI wieku naszej ery, a przede wszystkim doświadczenie panowania tureckiego).

Po zakończeniu II wojny światowej i utworzeniu Socjalistycznej Republiki Czarnogóry, zadecydowano o przeniesieniu stolicy do Podgoricy (ówczesnego Titogradu). Wówczas rozwój Cetynii został zahamowany. Mimo tego, miasto ze względu na swoje duże znaczenie historyczne, pozostało ważne dla Czarnogóry i pełni rolę centrum kulturalnego i religijnego tego kraju.

Czarnogóra (czarnogórski Црна Гора/Crna Gora, języki niesłowiańskie: Montenegro, do października 2007 r. – Republika Czarnogóry) – państwo w Europie Południowej. Leży na wybrzeżu Morza Adriatyckiego i graniczy z Serbią, Kosowem, Chorwacją, Bośnią i Hercegowiną oraz Albanią.Miasto (od prasłow. „местьце", „mě́sto"–„miejsce”) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.




Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Jezioro Szkoderskie (serb. Skadarsko jezero, alb. Liqueni i Shkodrës) – największe jezioro na Półwyspie Bałkańskim, położone na granicy Albanii i Czarnogóry.
Królestwo Czarnogóry (serbski: Краљевина Црнe Горe/Kraljevina Crne Gore) - to kraj istniejący na Bałkanach w latach 1910-1918. Na mocy deklaracji niepodległości, którą przedstawił książę Nikola I Petrović-Njegoš 28 sierpnia 1910 roku Księstwo Czarnogóry przekształciło się w Królestwo Czarnogóry z Nikolą I jako królem.
Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.
Socjalistyczna Republika Czarnogóry - jedna z sześciu republik wchodzących w skład Socjalistycznej Federalnej Republiki Jugosławii. Stolica mieściła się w Titogradzie, obecnej Podgoricy. SR Czarnogóry graniczyła z SR Bośni i Hercegowiny, oraz SR Serbii.
Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.
Piotr II Petrowić-Niegosz, serbski Петар II Петровић-Његош, Petar II Petrović-Njegoš (ur. 13 listopada 1813 w Njeguši - zm. 31 października 1851 w Cetyni) - prawosławny biskup Czarnogóry i od roku 1830 aż do śmierci jej władca. Ostatni teokratyczny władca tego państwa, łączący godność metropolity z absolutną władzą świecką.
WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Reklama