Cetartiodactyla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cetartiodactylarząd ssaków łożyskowych który został utworzony w wyniku najnowszych badań genetycznych i molekularnych gromady ssaków. Grupa ta nie ma aktualnie nazwy w języku polskim.

John Edward Gray (ur. 12 lutego 1800, zm. 7 marca 1875) – brytyjski zoolog. Był starszym bratem George’a Roberta Graya. Mathurin Jacques Brisson (ur. 30 maja 1723, zm. 23 czerwca 1806) – francuski zoolog i filozof. Specjalizował się głównie w ornitologii i entomologii.

Taksonomia[ | edytuj kod]

W wyniku przeprowadzonych badań okazuje się, że hipopotamowate są daleko spokrewnione ze świniowatymi i tym samym nie należą do świniokształtnych. Za najbliższych natomiast krewnych Whippomorpha uważa się przeżuwacze (np. krowy i owce), z którymi tworzą Cetruminantia. Ta zaś grupa wraz ze wspomnianymi wcześniej świniowatymi należy do Artiofabula. Tylopody (wielbłądy i ich wymarli krewni) okazały się na tyle specyficzne molekularnie, genetycznie jak i morfologicznie, iż zaliczono je bezpośrednio do Cetartiodactyla.

Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).Fiszbinowce (Mysticeti) – jeden z dwóch podrzędów waleni. Charakteryzują się obecnością fiszbinów, czyli rogowych płyt w szczękach, służących do odfiltrowania planktonu z wody. Zęby u żyjących gatunków są obecne jedynie w okresie embrionalnym, są jednak znane kopalne gatunki fiszbinowców z zębami zamiast fiszbin. Do fiszbinowców zalicza się największe ssaki morskie, np. płetwala błękitnego, który jest największym zwierzęciem, jakie żyło kiedykolwiek na Ziemi.

Boisserie i in. (2005) przebadali dla potwierdzenia powyższej tezy szczątki większości wymarłych znanych ssaków kopytnych i waleni. Wśród wymienionych tu rodzin i rzędów zauważyli 80 charakterystycznych cech, dzięki którym można wprowadzić taki podział ssaków.

Podział systematyczny[ | edytuj kod]

Klasyfikacja za Illustrated Checklist of the Mammals of the World:

Morświnowate (Phocoenidae) – rodzina ssaków morskich z podrzędu zębowców w rzędzie waleni. Są blisko spokrewnione z delfinowatymi, od których się jednak odróżniają szeregiem anatomicznych szczegółów, w tym charakterystycznym kształtem głowy i zębów. Istnieje sześć gatunków, zamieszkujących we wszystkich oceanach, najczęściej blisko wybrzeży. Najbardziej znany wśród nich jest morświn z północnej hemisfery, żyjący także w Bałtyku.Cetruminantia - klad ssaków łożyskowych, który został utworzony w wyniku najnowszych badań genetycznych i molekularnych gromady ssaków. Grupa ta nie ma aktualnie oficjalnej polskiej nazwy, dlatego dla prawidłowego jej nazywania powinno ją się określać oryginalnie lub za pomocą odpowiedniego spolszczenia, np. ketruminanty. Cetruminantia obejmuje przeżuwacze (Ruminantia) oraz Whippomorpha.
  • podrząd: Whippomorpha Waddell, Okada & Hasegawa, 1999
  • infrarząd: Cetacea Brisson, 1762walenie
  • parvordo: Mysticeti Flower, 1864fiszbinowce
  • rodzina: Balaenidae J.E. Gray, 1821walowate
  • rodzina: Neobalaenidae G.S. Miller, 1923 – walenikowate
  • rodzina: Balaenopteridae G.S. Miller, 1923płetwalowate
  • parvordo: Odontoceti Flower, 1867 zębowce
  • nadrodzina: Physteroidea J.E. Gray, 1821
  • rodzina: Physeteridae J.E. Gray, 1821kaszalotowate
  • rodzina: Kogiidae Gill, 1871kogiowate
  • nadrodzina: Ziphioidea J.E. Gray, 1865
  • rodzina: Ziphiidae J.E. Gray, 1865zyfiowate
  • nadrodzina: Platanistoidea J.E. Gray, 1846
  • rodzina: Platanistidae J.E. Gray, 1846suzowate
  • nadrodzina: Lipotoidea Zhou, Qian & Li, 1978
  • rodzina: Lipotidae Zhou, Qian & Li, 1978
  • nadrodzina: Inioidea J.E. Gray, 1846
  • rodzina: Iniidae J.E. Gray, 1846iniowate
  • rodzina: Pontoporiidae J.E. Gray, 1870
  • nadrodzina: Delphinoidea J.E. Gray, 1821
  • rodzina: Monodontidae J.E. Gray, 1821narwalowate
  • rodzina: Delphinidae J.E. Gray, 1821delfinowate
  • rodzina: Phocoenidae J.E. Gray, 1825morświnowate
  • infrarząd: Ancodonta Matthew, 1929
  • rodzina: Hippopotamidae J.E. Gray, 1821hipopotamowate
  • podrząd: Ruminantia Scopoli, 1777przeżuwacze
  • infrarząd: Tragulina Flower, 1883
  • rodzina: Tragulidae Milne-Edwards, 1864kanczylowate
  • infrarząd: Pecora Flower, 1883
  • rodzina: Antilocapridae J.E. Gray, 1866widłorogowate
  • rodzina: Giraffidae J.E. Gray, 1821żyrafowate
  • rodzina: Cervidae Goldfuss, 1820jeleniowate
  • rodzina: Moschidae J.E. Gray, 1821piżmowcowate
  • rodzina: Bovidae J.E. Gray, 1821wołowate
  • podrząd: Suina J.E. Gray, 1868świniokształtne
  • rodzina: Suidae J.E. Gray, 1821świniowate
  • rodzina: Tayassuidae Palmer, 1897pekariowate
  • podrząd: Tylopoda Illiger, 1811wielbłądokształtne
  • rodzina: Camelidae J.E. Gray, 1821wielbłądowate
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 280–384. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.)
    2. Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 165–191. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Boissere, J.-R., F. Lihoreau, and M. Brunet. 2005. The position of Hippopotamidae within Cetartiodactyla. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 102:1537-1541.
  • Gatesy, J. 1997. More support for a Cetacea / Hippopotamidae clade: The blood clotting protein gene g-fibrinogen. Molecular Biology and Evolution, 14:537-543.
  • Gatesy, J., C. Hayashi, M. Cronin, and P. Arctander. 1996. Evidence from milk casein genes that cetaceans are close relatives of hippopotamid artiodactyls. Molecular Biology and Evolution, 13:954-963.
  • Gatesy, J., C. Mathee. R. DeSalle, and C. Hayashi. 2002. Resolution of a supertree/supermatrix paradox. Systematic Biology, 51:652-664.
  • Gatesy, J., M. Milinkovitch, V. Waddell, and M. Stanhope. 1999. Stability of cladistic relationships between Cetacea and higher-level artiodactyl taxa. Systematic Biology, 48:6-20.
  • Grauer, D. and D. Higgins. 1994. Molecular evidence for the inclusion of cetaceans within the order Artiodactyla. Molecular Biology and Evolution, 11:357-364.
  • Milinkovitch, M. C. and J. G. M. Thewissen. 1997. Even-toed fingerprints on whale ancestry. Nature, 388:622-624.
  • Montgelard, C., F. Catzeflis, and E. Douzery. 1997. Phylogenetic relationships among cetartiodactyls and cetaceans as deduced from the comparison of cytochrome b and 12S RNA mitochondrial sequences. Molecular Biology and Evolution, 14:550-559.
  • Naylor, G. J. P. and D. C. Adams. 2001. Are the fossil data really at odds with the molecular data? Morphological evidence for Cetartiodactyla phylogeny reexamined. Systematic Biology, 50:444-453.
  • O'Leary, M. A. and J. H. Geisler. 1999. The position of Cetacea within Mammalia: phylogenetic analysis of morphological data from extinct and extant taxa. Systematic Biology, 48:455-490.
  • Nikaido M, Rooney AP, Okada N (1999) Phylogenetic relationships among cetartiodactyls based on insertions of short and long interpersed elements: Hippopotamuses are the closest extant relatives of whales. Proc Natl Acad Sci U S A 96: 10261–10266.
  • Shedlock, A. M., M. C. Milinkovitch, and N. Okada. 2000. SINE evolution, missing data, and the origin of whales. Systematic Biology, 49:808-816.
  • Shimamura, M., H. Yasue, K. Ohshima, H. Abe, H. Kato, T. Kishiro, M. Goto, I. Munechika, and N. Okada. 1997. Molecular evidence from retroposons that whales form a clade within even-toed ungulates. Nature, 388:666-670.
  • Thewissen, J. G., E. M. Williams, L. J. Roe, and S. T. Hussain. Skeletons of terrestrial cetaceans and the relationship of whales to artiodactyls. Nature, 413:277-281.
  • Artiofabula – klad ssaków łożyskowych, który został utworzony w wyniku najnowszych badań genetycznych i molekularnych gromady ssaków. Grupa ta nie ma aktualnie oficjalnej polskiej nazwy, dlatego dla prawidłowego jej nazywania powinno ją się określać oryginalnie lub za pomocą odpowiedniego spolszczenia. Artiofabula obejmuje świniokształtne oraz Cetruminantia.Jeleniowate, pełnorożce (Cervidae) – rodzina ssaków z rzędu parzystokopytnych (Artiodactyla). Należą do niej zwierzęta o kostnym, pełnym porożu (w przeciwieństwie do rogów) ulegającym u większości gatunków corocznej zmianie. Przykładowi przedstawiciele to: renifer, mulak, mundżak, jeleń szlachetny, sarna, łoś, daniel, czy jeleń wschodni.




    Warto wiedzieć że... beta

    Łożyskowce (Placentalia) – takson klasyfikowany w randze infragromady (czasem podgromady lub szczepu), obejmujący ssaki żyworodne, u których występuje łożysko. Należy do nich ok. 95% gatunków współczesnych ssaków (wszystkie z wyjątkiem stekowców i torbaczy).
    Narwalowate (Monodontidae) – rodzina ssaków morskich z rzędu waleni i podrzędu zębowców. Są blisko spokrewnione z delfinowatymi i są zbliżone do nich anatomicznie, mają jednak od nich znacznie mniej zębów, a ich płetwa grzbietowa jest śladowa.
    Gerrit Smith Miller (ur. 6 grudnia 1869 w Peterborough w stanie Nowy Jork, zm. 24 lutego 1956 w Waszyngtonie) - amerykański zoolog.
    Walowate, wieloryby gładkoskóre, wale gładkoskóre, wieloryby właściwe (Balaenidae) – rodzina morskich ssaków łożyskowych z rzędu waleni, zamieszkujące wszystkie oceany. Charakteryzują się brakiem płetwy grzbietowej, bardzo długimi fiszbinami, zrośniętymi kręgami szyjnymi, wygiętą dolną szczęką i bardzo dużą dolną wargą. Żerują głównie na widłonogach i krylu. Ich populacja zmniejszyła się bardzo na skutek intensywnych połowów. Fontanna wypuszczana z nozdrzy ma kształt litery V. Cielęta wali gładkoskórych rodzą się w okresie zimowym, mają długość od 4 – 6 metrów i są karmione do osiągnięcia 8 metrów.
    Widłorogie, widłorogowate (Antilocapridae) – rodzina ssaków parzystokopytnych, występująca wyłącznie w Ameryce Północnej. Wyróżniają się rozwidlonymi rogami, których kostne możdżenie pokryte są pochwą rogową zmienianą corocznie po okresie godowym. Widłorogi przypominają budową antylopy, często nazywane są antylopami widłorogimi.
    Georg August Goldfuss (ur. 18 kwietnia 1782 r. w Thurnau w Górnej Frankonii – zm. 2 października 1848 r. w Poppelsdorf koło Bonn - dziś dzielnicy tego ostatniego) – niemiecki zoolog i paleontolog, doktor medycyny i filozofii, profesor zoologii i mineralogii Uniwersytetu w Bonn.
    Płetwalowate, fałdowce, wieloryby fałdowce (Balaenopteridae) – rodzina fiszbinowców z rzędu waleni. Fałdowce charakteryzują się obecnością 10-100 podłużnych bruzd na podgardlu, a także wydłużonym ciałem, ostro zakończoną głową i spiczastymi płetwami. Do fałdowców należą dwa największe ssaki morskie: płetwal błękitny i finwal. Sejwal, inny przedstawiciel tej rodziny, jest jednym z najszybszych wielorybów. Formy kopalne znane od miocenu.

    Reklama