• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cesarstwo zachodniorzymskie



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Alemanowie, Alamanowie – germański związek plemienny; od III wieku n.e. prowadzący najazdy na zachodnie prowincje cesarstwa rzymskiego.Legion albo legia (łac. legio) – podstawowa i największa jednostka taktyczna armii rzymskiej złożona przede wszystkim z ciężkozbrojnej piechoty. Odpowiednik współczesnej dywizji. W pierwszych trzech wiekach imperium armia rzymska liczyła od 25 do 34 legionów. W wyprawach legionów uczestniczyli również kamieniarze, cieśle, inżynierowie i inni rzemieślnicy.
    Podział imperium rzymskiego po śmierci Teodozjusza I w roku 395, w tle widoczne współczesne granice państw.

         Cesarstwo zachodniorzymskie

         Cesarstwo wschodniorzymskie (bizantyńskie)

    Cesarstwo zachodniorzymskie – nazwa stosowana w historiografii na określenie zachodniej części cesarstwa rzymskiego, rządzonej przez osobnego cesarza (lub cesarzy) od czasu utworzenia tetrarchii w 285 roku, formalnie niezależna od części wschodniej po śmierci cesarza Teodozjusza I w 395. Formalnie było to nadal to samo Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum). Cesarstwo zachodniorzymskie obejmowało Italię, Galię, Hiszpanię, Brytanię, Dalmację i część Afryki Północnej na zachód od Cyrenajki. W V wieku cesarstwo zachodniorzymskie przeżywało trudności związane z najazdami ludów barbarzyńskich i rozkładem struktur państwowych, co doprowadziło do upadku państwa w 476 roku.

    Afryka Północna – region Afryki, obejmujący północną część kontynentu. Zazwyczaj do krajów Afryki Północnej zalicza się:Dowódca (ang. commander) - stanowisko etatowe w wojsku, żołnierz stojący na czele rodzaju sił zbrojnych, związku taktycznego, oddziału lub pododdziału. Posiada określone prawa (wydawanie rozkazów oraz nadzór nad ich wykonawstwem). Jest organizatorem działań bojowych podległych wojsk (żołnierzy) oraz dowodzi nimi w czasie ich trwania.

    Lata 395 − 406[ | edytuj kod]

    Ostateczny podział | edytuj kod]

    Choć cesarstwo rzymskie kilkakrotnie dotąd w swojej historii było dzielone pomiędzy dwóch władców (pierwszego podziału dokonał Dioklecjan), to udawało się to państwo zjednoczyć. Ostatecznego podziału dokonał w 395 r. Teodozjusz Wielki w swoim testamencie po śmierci. Jego synowie Honoriusz, któremu przypadł Zachód i Arkadiusz, któremu przypadł Wschód (europejski), objęli rządy. W ten sposób Honoriusz został pierwszym władcą cesarstwa zachodniorzymskiego. Ponieważ był osobą małoletnią, praktyczną władzę w państwie posiadał jego opiekun Stylicho.

    Juliusz Waleriusz Majorian, Iulius Valerius Maiorianus (ur. ok. 420 r., zm. 7 sierpnia 461 r. w Dertonie w Ligurii obecnie Piemont) – cesarz zachodniorzymski w latach 457-461.Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.

    Struktura militarna i administracyjna[ | edytuj kod]

    U schyłku IV wieku siły zbrojne cesarstwa rzymskiego liczyły ok. 500 tys. żołnierzy. Wojska pograniczne (limitanei) chroniły granice imperium stacjonując w garnizonach, natomiast porządek wewnętrzny utrzymywały wojska rezerwowe (określane jako: palatini i comitatenses) stacjonujące w ważniejszych strategicznie miastach. Na początku V w. imperium rzymskie dzieliło się na: 4 prefektury (każdą z nich zarządzał praefectus praetorio), 13 diecezji (na czele każdej stał vicarius) i 120 prowincji (każda zarządzana przez praesesa).

    Wandalowie – grupa plemion wschodniogermańskich, zamieszkująca przed Wielką wędrówką ludów Europę Środkową (dzielili się na Silingów i Hasdingów, część badaczy jako wandalskie zalicza też plemiona Wiktofalów, Lakringów i Hariów). W noc sylwestrową 406 roku wraz ze Swebami i Alanami przekroczyli zamarznięty Ren w pobliżu Moguncji, po czym przez trzy lata pustoszyli Galię. W trakcie dalszej wędrówki po Cesarstwie dotarli do Północnej Afryki, gdzie po zdobyciu Kartaginy założyli swoje własne państwo (439 r.). Przetrwało ono sto lat i zostało ostatecznie podbite przez Cesarstwo Bizantyńskie w latach 533-534.Ostrogoci, Goci wschodni lub Greutungowie (dosł. "ludzie stepu") – jedno z plemion germańskich. W 378 r. n.e. Ostrogoci wspomogli Wizygotów w bitwie pod Adrianopolem, w wyniku której zginął cesarz rzymski Walens. Nowy cesarz zgodził się na zamieszkanie przez Ostrogotów Dacji i Mezji pod warunkiem, że nie będą nękać Konstantynopola.

    Sytuacja wewnętrzna i zewnętrzna[ | edytuj kod]

    W tym okresie przybycie z Azji groźnych koczowników, nazywanych Hunami, spowodowało wielką migrację plemion germańskich i innych, zamieszkujących Europę na zachód od rzeki Dunaj. Migracja ta, która przeszła do historii jako wielka wędrówka ludów, przysparzała wiele kłopotów Rzymianom. Rozgromione przez Hunów plemiona cofały się w panice na zachód, wkraczając na ziemie rzymskie. Rzymianie na ogół wyrażali zgodę na osiedlenie się obcych plemion. Jako „sprzymierzeńcom” nadawano im ziemię jako obszar osiedleńczy oraz żywność z magazynów rządowych do czasu zagospodarowania się. Jednak przybysze germańscy nie zawsze potrafili dać sobie radę z gospodarką w nowych warunkach klimatycznych, popadali więc niejednokrotnie w kłopoty, które zmuszały ich do zmiany miejsca osiedlenia. To z kolei doprowadzało do konfliktów z lokalną ludnością.

    Wizygoci, Goci zachodni lub Terwingowie (dosł. "leśni ludzie") – lud germański, odłam Gotów. W IV wieku przyjęli arianizm (dzięki Biblii przetłumaczonej przez Wulfilę na język gocki).Elida, również Eleia, Elea, (nowogr. Ήλιδα a. Ηλεία, starogr. Ἤλις /dialekt attycki/ a. Ἄλις /dialekt dorycki/) inaczej Elis – nomos i górzysta kraina historyczna w starożytnej Grecji położona w zachodniej części Półwyspu Peloponeskiego.

    Konflikt z Wizygotami[ | edytuj kod]

    Spośród plemion osiedlonych na terenie cesarstwa zachodniorzymskiego wiele problemów przysporzyli Wizygoci, będący plemieniem germańskim, które osiedliło się na terenach Rzymu w 376 roku. Jeszcze przed ostatecznym rozpadem Imperium wywołali bunt, który wstrząsnął jego podstawami. Na mocy ugody z ówczesnym cesarzem Gracjanem z 382 roku osiedlili się na terenie Mezji. Po rozpadzie imperium niebezpieczeństwo wizygockie odżyło na nowo. Sprzyjało mu osłabienie cesarstwa wskutek rywalizacji między „opiekunami” małoletnich cesarzy oraz intrygi i walki między rozmaitymi klikami dworskimi, których żądza władzy i korupcja bardzo szkodziły państwu.

    Historiografia (z gr. Historia + grapho – pisać) – dział piśmiennictwa obejmujący gatunki historyczne. Historiografia to inaczej określenie całokształtu pracy historyka razem z jej rezultatem, czyli produkcją dziejopisarską.Marcjan (Imperator Caesar Flavius Marcianus Augustus, ur. ok. 392, zm. 27 stycznia 457) – cesarz wschodniorzymski panujący w latach 450–457.

    W 395 roku wódz wizygocki Alaryk rozpoczął kolejny bunt przeciw Rzymowi, pretekstem do którego było niewywiązywanie się przez Rzymian z obowiązku wypłacania należnego im żołdu. Armia wizygocka zaatakowała Trację i Macedonię (cesarstwo wschodniorzymskie), ale kiedy zastąpiły jej drogę siły zachodniorzymskie Stylichona, który zdecydował się udzielić pomocy Wschodowi, Alaryk nakazał odwrót i skierował się na południe, pustosząc po drodze Grecję. Wiosną 397 roku siłom rzymskim dowodzonym przez Stylichona udało się zablokować Wizygotów w Elidzie, jednak rzymski wódz porozumiał się z Wizygotami i pozwolił im wyprowadzić armię z oblężenia. Cesarz wschodniorzymski Arkadiusz powierzył nawet Alarykowi godność magistra militum (naczelnego wodza) by zyskać jego lojalność.

    Bitwa na Polach Katalaunijskich lub bitwa pod Châlons – bitwa stoczona 20 czerwca 451 między cesarstwem zachodniorzymskim a Hunami będąca ostatnim wielkim zwycięstwem cesarstwa. Według brytyjskiego historyka Edwarda Shepherda Creasy’ego bitwa na Polach Katalaunijskich była jedną z przełomowych bitew w historii świata. Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).

    Na lojalność Alaryka nie można było jednak długo liczyć, bowiem ten już w 401 roku zbuntował się i przez Alpy Julijskie wkroczył do Italii, atakując cesarstwo zachodniorzymskie. Zaskoczony Stylichon szybko postawił na nogi wojska ściągnięte pośpiesznie znad Renu oraz z Brytanii i 6 kwietnia 402 roku całkowicie rozbił Wizygotów pod Pollynetią, nie skorzystał jednak z możliwości zniszczenia wroga, a rozpoczął z nimi rozmowy w celu skłonienia ich do opuszczenia Italii. Wiosną 403 roku Alaryk ponownie wtargnął do Italii, jednak w bitwie pod Weroną znowu poniósł klęskę i otrzymał od Stylichona możliwość zawarcia układu. Cesarz Flawiusz Honoriusz, idąc śladami swojego brata, cesarza Wschodu, także nadał mu tytuł magistra militum.

    Flawiusz Julian (Flavius Claudius Iulianus, ur. w 331 lub wiosną 332 w Konstantynopolu, zm. 26 czerwca 363 w dolinie Maranga koło dzisiejszej Samarry) – cesarz rzymski w latach 361-363, znany szerzej jako Julian Apostata.Konstantyn III (zm. przed 18 września 411 roku) – żołnierz stacjonujący w Brytanii, wybrany cesarzem rzymskim w 407 przez wojsko. Schwytany i zamordowany w 411 roku.

    Najazd Radagajsa[ | edytuj kod]

    Tymczasem za Dunajem nadal trwały ruchy etniczne wywołane naciskiem Hunów, które na przełomie 405 i 406 roku skutkowały wyprawą armii złożonej z rozmaitych plemion germańskich, która przekroczyła Dunaj pod wodzą Radagajsa i pomaszerowała na Półwysep Apeniński. Pojawienie się barbarzyńców na południe od Alp wywołało panikę w Italii, a na głowę Stylichona posypały się oskarżenia o nieudolność, w efekcie czego ten, chcąc ratować Półwysep i własną reputację, odwołał z Galii legiony strzegące granicy na Renie i skierował je do Italii. Dzięki temu udało mu się zadać klęskę barbarzyńcom, których niedobitki wycofały się po śmierci Radagajsa za Dunaj, jednak pozbawienie Renu osłony wojskowej okazało się krokiem o tragicznych dla Rzymu konsekwencjach.

    Jowin, Jowinus (łac. Iovinus) – rzymski senator z Galii, uzurpator, który ogłosił się cesarzem w 411 roku w Moguncji po rozprawieniu się przez, wtedy jeszcze będącego magister militum, Flawiusza Konstancjusza z innym uzurpatorem Konstantynem III, jego zapleczem oprócz nielicznych rzymsko-galijskich kręgów wojskowych byli głównie Alanowie, Burgundowie i Wizygoci Ataulfa. W 413 stracił poparcie Gotów, został pojmany i zamordowany w trakcie transportu do Rawenny, na dwór Honoriusza.Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.

    Lata 406 − 453[ | edytuj kod]

    Przełamanie granicy Renu[ | edytuj kod]

    Korzystając z nieobecności legionów na granicy na Renie, silne oddziały Wandalów, Alanów, Swebów i Burgundów sforsowały rzekę i zalały Galię. Stylicho, który tak szybko rozprawił się z armią Radagajsa, w tym przypadku nie docenił powagi sytuacji i prowadził opieszałe działania, które pozwalały najeźdźcom posuwać się w głąb kraju. Sytuacja w Galii wywarła także wpływ na Brytanię, gdzie złożone w większości z rekrutów galijskich legiony, dowiedziawszy się o bierności władz zbuntowały się i obwoławszy cesarzem jednego z oficerów opuściły wyspę lądując w Galii. Interwencja ta skomplikowała sytuację kraju, który oprócz teatru walk z najeźdźcą, stał się miejscem zaciekłej wojny domowej. Na obszarach nie objętych działaniami wojennymi zaczęło dochodzić do buntów bagaudów, lokalnych separatystów, którzy wystąpili przeciw administracji rzymskiej i przejęli władzę na zdobytych ziemiach. Wszystko to potęgowało obraz chaosu, jaki zapanował w najechanym przez wroga kraju.

    Swebowie (Swewowie) – związek plemion Germanów (w źródłach w odniesieniu do 406 r. pod nazwą tą kryją się Kwadowie, Markomanowie i być może Alamanowie), który mógł zostać stworzony przez Ariowista w związku z jego wyprawą do Galii na pomoc Sekwanom.Marynarka wojenna – część sił zbrojnych państwa zajmująca się obroną granic morskich i wybrzeża, a także prowadzeniem innych działań wojskowych na morzach i oceanach.

    Stylicho usiłował poniewczasie naprawić swój błąd i spacyfikować Galię przez użycie armii i „sprzymierzeńców” wizygockich, jednak 22 sierpnia 408 roku został zamordowany przez grupę spiskowców występujących w obronie „rzymskości” imperium. Równocześnie w Italii rozpoczęły się pogromy, których ofiarą padały bezbronne rodziny barbarzyńskich żołnierzy, którzy do tej pory wiernie służyli Rzymowi. Ten skrajny przejaw reakcji antygermańskiej spowodował wypowiedzenie posłuszeństwa cesarzowi przez złożone z germańskich wojowników legiony stacjonujące w Italii. Żołnierze ci zwrócili się do wodza Wizygotów Alaryka z prośbą o pomszczenie ich krzywd.

    Radagajs, Radagais (lat. Radagaisus, zm. 23 sierpnia 406) – wódz gocki, stał na czele wielkiego najazdu na Italię w latach 405-406.Mezja (łac. Moesia) – prowincja rzymska istniejąca w latach 12-86 n.e., położona na południe od dolnego odcinka rzeki Dunaj, na terenie współczesnych państw Bułgarii i Serbii; północno-wschodni fragment Mezji (Delta Dunaju) znajduje się na terytorium Rumunii.

    Zdobycie Rzymu przez Wizygotów[ | edytuj kod]

    Pacyfikacja Galii przez Flawiusza Konstancjusza[ | edytuj kod]

    Podczas gdy w Italii Wizygoci walczyli z Honoriuszem, jesienią 409 roku Wandalowie, Alanowie i Swebowie przekroczyli Pireneje i wdarli się na Półwysep Iberyjski, rozszerzając teren walk. Wodzowie armii rzymskich i „sprzymierzeńców” potęgowali zamieszanie, wynosząc coraz to nowych antycesarzy, których było czterech, jednak ich wzajemna rywalizacja poprawiła beznadziejną sytuację Honoriusza. W 411 roku nowy wódz rzymski Flawiusz Konstancjusz rozpoczął działania zbrojne przeciwko uzurpatorom, pokonując najpierw wojska Geroncjusza, następnie ogłoszonego przez wojsko cesarzem potężnego Konstantyna III z Brytanii i Jowinusa (z pomocą Wizygotów, którzy od 413 roku ponownie zgodzili się walczyć po stronie cesarza Honoriusza jako „sprzymierzeńcy”). Latem 413 roku, po pokonaniu uzurpatorów, armia zachodniego cesarstwa po raz pierwszy od siedmiu lat została złączona pod jedną komendą, dzięki czemu powstała możliwość odzyskania ziem okupowanych przez barbarzyńców. W walkach z nimi Flawiusz Konstancjusz korzystał ze wsparcia Wizygotów oraz innych plemion germańskich, które opowiedziały się po stronie Rzymu, oraz cesarstwa wschodniorzymskiego, które przesyłało znaczne siły wojskowe oraz wsparcie finansowe. Po stronie Honoriusza walczył także liczący około 10 tysięcy wojowników oddział huńskich najemników. Dzięki tej pomocy udało mu się przywrócić panowanie cesarstwa nad Galią i Hiszpanią, a zamieszkałe tam plemiona germańskie musiały uznać jego zwierzchnictwo. Osiągnięcia Flawiusza Konstancjusza zostały nagrodzone 1 stycznia 417 roku ślubem z Gallią Placydią, rodzoną siostrą cesarza Honoriusza, który był bezdzietny i pragnął by najlepszy rzymski wódz został cesarzem po jego śmierci. 8 lutego 421 roku Flawiusz Konstancjusz został oficjalnie ogłoszony następcą tronu, jednak siedem miesięcy po koronacji zmarł. W 423 roku zmarł także Honoriusz.

    Cyrenajka (Barka, Barqah) – kraina historyczna w północno-wschodniej Libii nad wybrzeżem Morza Śródziemnego. Jej nazwa pochodziła od założonego przez Greków w 631 roku p.n.e. miasta Cyrena (gr. Kyrēnē), które do III w. n.e. było stolicą prowincji. Później jej najważniejszym miastem i portem, a jednocześnie stolicą było Bengazi. Synonimem nazwy Cyrenejka było określenie Pentapolis od pięciu najważniejszych miast regionu: Cyreny (obecnie obok współczesnej wsi Shahat) z portem Apollonia (obecnie Marsa Susa), Teucheira (obecnie Tocra), Euesperides lub Bernice (obecnie obok Bengazi), Balagrae (obecnie Al-Bajda), Ptolemaida i Barce (obecnie Al-Mardż).Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.

    Walka o władzę po śmierci cesarza Honoriusza[ | edytuj kod]

    Bezpotomna śmierć Honoriusza spowodowała konieczność wyłonienia następcy. Było wówczas dwóch liczących się kandydatów do tronu; jednym z nich był Jan, który zdobył poparcie w najwyższych kręgach wojskowych i biurokratycznych i w 423 roku ogłosił się cesarzem, natomiast przeciwko niemu wystąpiła Elia Galla Placydia, która chciała na tronie osadzić swojego i Flawiusza Konstancjusza syna, Walentyniana. Poparcia udzielił jej cesarz wschodniorzymski Teodozjusz II, który posłał jej na pomoc swoje siły zbrojne. 23 października Walentynian koronował się na cesarza jako Walentynian III, ale ponieważ liczył sobie dopiero sześć lat, władzę w jego imieniu sprawowała Galla Placydia i wódz Aecjusz, który po pokonaniu rywali objął stanowisko wodza centralnej armii i od 433 roku był faktycznym rządcą w kraju.

    Teodozjusz II, Flavius Theodosius (ur. 10 kwietnia 401, zm. 28 lipca 450) – najstarszy syn cesarza Arkadiusza i wnuk Teodozjusza I Wielkiego. Był cesarzem wschodniorzymskim w latach 408–450 (został nim samodzielnie w wieku 7 lat), choć koronowano go za życia ojca krótko po urodzeniu w 402 roku.Rawenna (wł. Ravenna) – miasto i gmina w północnych Włoszech w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna. Według danych na rok 2007 gminę zamieszkuje 151 055 osób, 228 os./km².

    Konsekwencją sparaliżowania państwa rzymskiego przez walki o władzę był wzrost potęgi zamieszkujących imperium „sprzymierzeńców” germańskich. Germanie, których do uległości zmusił Flawiusz Konstancjusz, znów zaczęli buntować się przeciwko Rzymowi i tworzyć na jego ziemiach oddzielne państwa. W Galii i Hiszpanii odrębne państwa utworzyli Wizygoci (południowo-wschodnia Galia), Swebowie (zachodnia Hiszpania) oraz Frankowie, Burgundowie i Alamanowie (pogórze alpejskie i pogranicze nadreńskie). Dodatkowo znów dał o sobie znać ruch bagaudów, lokalnych separatystów, którzy przejęli władzę w północno-zachodniej Galii oraz w innych miejscach nieokupowanych jeszcze przez Germanów. Szczególnie groźne konsekwencje miał jednak bunt Wandalów i Alanów, zamieszkujacych Półwysep Iberyjski. W maju 429 roku pod wodzą Genzeryka plemiona te rozpoczęły przeprawę do Afryki Północnej, zajmując także i tę prowincję. Był to wielki cios dla państwa zachodniorzymskiego, gdyż ta żyzna prowincja praktycznie zaopatrywała całą Italię w zboże. Stamtąd również do tej pory napływały wysokie podatki, których utrata uniemożliwiała utrzymanie armii na dotychczasowym poziomie. Utrata Afryki była, zdaniem historyków, początkiem końca Imperium.

    Urzędnik – w potocznym znaczeniu osoba pracująca lub pełniąca funkcję w administracji publicznej. Stanowisko urzędnicze może przybrać formę pracownika służby cywilnej, urzędnika służby cywilnej, pracownika samorządowego lub inną.Alaryk I (ur. ok. 370, zm. 410) – od 395 król Wizygotów z rodu Baltów, którym cesarz Walens zezwolił osiedlić się na terenie Cesarstwa rzymskiego w Mezji. Pierwszy wódz plemion germańskich, który zdobył Rzym.

    Pacyfikacja Zachodu przez Aecjusza[ | edytuj kod]

    W chwili ostatecznego umocnienia w 433 roku swojej władzy Aecjusz praktycznie kontrolował jedynie Italię, Sycylię i część południowo-wschodniej Galii. Reszta ziem znajdowała się albo pod władaniem bagaudów, albo była okupowana przez najeźdźców germańskich. Germanie nie ograniczali się do już zajętych ziem, ale najeżdżali kolejne terytoria rzymskie, poszerzając swoje państwa. Wyjątkiem była wyspa Brytania, która jeszcze w tym okresie nie była okupowana przez najeźdźców. Mimo że jej mieszkańcy pozostawali wobec Imperium lojalni, to jednak praktycznie wypadła z rzymskiej strefy wpływów.

    Kartagina Nowe Miasto (łac. Karthago, późn. Carthago, gr. Кαρχηδών = Karchedon, fen Qrt-ḥdšt = Kart Chadaszt, arab. قرطاج = Kartadż lub hebr. קרתגו = Kartago) – starożytne miasto-państwo w północnej Afryce na wybrzeżu Morza Śródziemnego w pobliżu dzisiejszego Tunisu, założone w IX w. p.n.e. przez Fenicjan z Tyru. Bardzo ważny ośrodek handlowy i polityczny.Sasi (Saksoni, niem. Sachsen, ang. Saxons) – lud pochodzenia germańskiego, osiadły w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii, w tradycji pisanej ich ojczyzną były nadwiślańskie lasy (Widsidh).

    Aecjusz wobec tych problemów rozpoczął energiczne działania, przede wszystkim zwrócił się o pomoc do cesarstwa wschodniorzymskiego. Władze Konstantynopola przesłały mu silny oddział dowodzony przez wodza Aspara, który rozpoczął walki z Wandalami i Alanami w Afryce, odbierając im część okupowanych ziem i zmuszając do zapłaty daniny. Mając zabezpieczoną południową flankę, Aecjusz stanął na czele armii zachodniorzymskiej, która wsparta posiłkami najemników huńskich rozpoczęła zakończoną pełnym sukcesem ofensywę w Galii. Do roku 439 ziemie galijskie i hiszpańskie zostały odzyskane – Frankowie i Alamanowie zostali wyparci za Ren, Burgundowie i bagaudowie zniszczeni lub podporządkowani władzy rzymskiej, Wizygoci zmuszeni do ponownego stania się „sprzymierzeńcami”. Sukces ten jednak okupiony został stratami w Afryce. Zaangażowanie bowiem Aecjusza w walki w Galii dało Genzarykowi czas na umocnienie się i wznowienie ofensywy. Jego armia zaatakowała Kartaginę, a flota rozpoczęła najazdy na Sycylię, zagrażając Italii. Pod koniec 440 roku Aecjusz zebrał na Sycylii wielką armię i flotę z zamiarem inwazji na Afrykę, jednak wyprawa nie wyruszyła, ponieważ na północy pojawiło się nowe niebezpieczeństwo w postaci rosnących w siłę Hunów.

    Ostatni Rzymianin – potoczny termin stosowany w publicystyce historycznej na określenie postaci, która uważana jest za ostatniego reprezentanta kultury antycznej i starorzymskich cnót w obliczu końca epoki i postępującej barbaryzacji. Określenie pochodzi z dzieła Cremutiusa Cordiusa (zm. 25), rzymskiego historyka, który będąc piewcą systemu republikańskiego nazwał „ostatnimi Rzymianami” (ultimus Romanorum) Marka Brutusa i Kasjusza – zabójców Cezara.Wielka wędrówka ludów – okres masowych migracji plemion barbarzyńskich, w szczególności Hunów i Germanów, na ziemie Cesarstwa rzymskiego u schyłku starożytności i w początkach średniowiecza (IV-VI wiek). Proces ten radykalnie odmienił obraz kontynentu europejskiego – doprowadził do zmian etnicznych na dużych obszarach, wyznaczył koniec starożytności i pociągnął za sobą upadek cesarstwa. Większość powstałych na jego gruzach nowych państw sama podzieliła jego los, jednak niektóre (jak państwo Franków) stały się podwalinami nowożytnych państw europejskich.

    Konflikt z Hunami[ | edytuj kod]

    Przypuszczalny zasięg terytorium kontrolowanego przez Attylę ok. roku 450

    Hunowie osiągnęli w tym czasie militarną przewagę nad ludami Europy Wschodniej, co zawdzięczali rozwiniętej technice walki konnej i systemowi opłacania lojalności podległych plemion łupami pochodzącymi z plądrowania bogatych rzymskich miast na południu. Cesarstwo Rzymskie odczuwało na własnej skórze skutki podbojów huńskich wywołujących wędrówkę ludów, które, uciekając przed Hunami, atakowały imperium. Stosunki z państwem huńskim układały się do 440 roku poprawnie, okresowo Rzym korzystał z usług huńskich najemników w walce z Germanami, jednak wraz ze wzrostem huńskiej potęgi, ich nowy wódz Attyla, zaczął traktować ziemie Imperium jako kolejny obszar do zdobycia. Pierwsze starcia graniczne miały miejsce na przełomie roku 440 i 441 roku. W latach 441-442 ofiarą najazdów padły Bałkany, co zmusiło armię wschodniorzymską do opuszczenia zachodniorzymskiego sojusznika i powrotu do kraju, a tym samym zaprzepaszczono możliwość odzyskania Afryki. Rzymianie ze Wschodu i Zachodu, nie chcąc konfrontacji z Hunami, zgodzili się na płacenie trybutu, ale w 447 roku Konstantynopol zaprzestał płacenia i wznowił wojnę, która została przegrana, w wyniku czego haracz został przywrócony i zwiększony, a dodatkowo nie powstrzymało to Hunów przed dalszymi najazdami. W roku 451 wyruszyli tym razem na cesarstwo zachodniorzymskie, jednak wódz Aecjusz, wsparty przez „sprzymierzeńców” wizygockich, pokonał wroga na Polach Katalaunijskich. Attyla cofnął się, w następnym roku (452) najechał jednak północną Italię, początkowo odnosząc sukcesy (m.in. zburzenie Akwilei), wkrótce jednak ujawniły się braki w aprowizacji i zaopatrzeniu tak licznych wojsk. Dodatkowo pomocy cesarstwu zachodniorzymskiemu udzielił cesarz wschodniorzymski Marcjan, który nie zamierzał patrzeć bezczynnie na triumf Attyli. Część swoich sił Marcjan posłał do Italii oddając je pod komendę Aecjusza, równocześnie inne jego oddziały przekroczyły Dunaj i najechały terytorium państwa huńskiego. Braki w zaopatrzeniu, głód, panująca wśród Hunów zaraza, rosnący opór rzymski oraz wojskowa dywersja Konstantynopola skłoniły Attylę do zaprzestania najazdu. Średniowieczna tradycja chrześcijańska przypisywała ten odwrót umiejętnościom dyplomatycznym papieża Leona Wielkiego, który stał na czele poselstwa rzymskiego wysłanego do Attyli. Wkrótce po śmierci Attyli w roku 453 państwo Hunów rozpadło się w wyniku klęski zadanej im w bitwie nad rzeką Nedao w Panonii przez Gepidów pod wodzą Ardaryka w roku 454.

    Nadrenia (niem. Rheinland) – kraina historyczna w zachodniej części Niemiec; obecnie w granicach krajów związkowych Nadrenia-Palatynat i Nadrenia Północna-Westfalia.Tetrarchia (z greckiego rządy czterech, czwórwładza; łac. kwadrumwirat) – system rządów w cesarstwie rzymskim wprowadzany stopniowo przez cesarza Dioklecjana od 286 roku. Polegał na równoczesnym panowaniu czterech osób: dwóch augustów i dwóch władców niższej rangi z tytułem cezara.

    Konsekwencją wojen z Hunami była ostateczna utrata Brytanii, która w trakcie walk z Hunami padła ofiarą najazdu plemion Anglów, Jutów i Sasów, oraz Afryki, gdyż zaangażowanie Aecjusza we wspomniane walki uniemożliwiło mu jej odzyskanie.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Jan (Ioannes, zm. 425) – cesarz zachodniorzymski od 20 listopada 423 do maja lub czerwca 425 roku. Znany jako uzurpator.
    Imperium (od łac. imperium) – struktura polityczna, władająca na wielkim obszarze terytorialnym. Pochodzi od łac. słowa imperium oznaczającego zakres władzy rzymskich najwyższych urzędników.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Flawiusz Augustus Honoriusz łac. Flavius Augustus Honorius (ur. 9 września 384, zm. 15 sierpnia 423 w Rawennie) – cesarz rzymski od 395 do 423 roku. Młodszy syn cesarza Teodozjusza I Wielkiego i jego pierwszej żony – Aelii Flacylli. Po śmierci ojca 395 cesarstwo rzymskie zostało podzielone między dwóch jego synów, starszy Arkadiusz został cesarzem wschodniorzymskim, zaś władze nad cesarstwem zachodniorzysmskim objął Honoriusz. Jego panowanie nad cesarstwem to dalsze osłabienie cesarstwa, zwiększenie zagrożenia barbarzyńców oraz walki z uzurpatorami.
    Konstantyn I Wielki łac. Gaius Flavius Valerius Constantinus (ur. 27 lutego ok. 272 w Niszu w dzisiejszej Serbii, zm. 22 maja 337) – cesarz rzymski od 306 roku, święty Kościoła prawosławnego.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.064 sek.