Breve regnum erigitur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Breve regnum erigiturincipit najstarszej znanej piosenki żakowskiej, powstałej w języku łacińskim wśród uczniów krakowskich. Została ona zapisana wraz z notacją muzyczną na karcie 181 verso rękopisu przez nieznanego kopistę w XV wieku.

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Utwór opowiada o zwyczaju panującym wśród XV-wiecznych żaków krakowskich, którzy corocznie, w dniach 15–22 października, porzucali obowiązki, aby oddawać się hucznej zabawie. Dochodziło wówczas do odwrócenia hierarchii społecznej – uczniowie przejmowali władzę w szkole, wybierając między sobą króla i dwór. Następnie zabawa przenosiła się na ulice, przejmowano we władanie miasto. Zwyczaj ten był znany także i w innych państwach średniowiecznej Europy (w Niemczech, Czechach, a przede wszystkim we Francji – jako kontynuacja rzymskich saturnaliów).

Hierarchia społeczna, hierarchia dominacyjna – społeczna przewaga pojedynczych osobników nad innymi, oparta na dominacji socjalna struktura grupy osobników tego samego gatunku przebywających na wspólnym terytorium, zmierzająca do zapewnienia osobnikom dominującym łatwiejszego dostępu do zasobów.Fortuna – w mitologii rzymskiej bogini kierująca ludzkimi losami. Była odpowiednikiem greckiej bogini Tyche. Jej kult w Rzymie wprowadził król Serwiusz Tuliusz.

W łacińskim tekście piosenki żaków krakowskich charakterystyczny jest żal i zaduma nad faktem, że zabawa ta nie będzie trwać wiecznie. W pierwszej zwrotce występuje nawiązanie do motywu obracającego się koła bogini Fortuny: Sublimatum deprimitur / Et depressum elabitur / Transmutato tempore, co dosłownie oznacza: W zmieniającym się czasie to, co wyniosłe, jest strącane w dół, a to, co nisko położone, doznaje wyniesienia w górę. Utwór zbudowany jest z pięciu strof czterowersowych.

Pamiętnik Literacki – kwartalnik naukowy, w którym publikowane są prace z zakresu historii literatury polskiej, teorii literatury oraz krytyki literackiej. Jest to najstarsze czasopismo polonistyczne; powstało w 1902 roku we Lwowie jako kontynuacja Pamiętnika Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza. Pierwszym wydawcą był Zakład Narodowy im. Ossolińskich; do 1939 roku drukowano Pamiętnik we Lwowie, potem w latach 1946-1950 w Warszawie, od 1950 we Wrocławiu. Jednocześnie czasopismo było organem Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza. Zmiana nastąpiła w 1952 roku, kiedy to Pamiętnik Literacki przeszedł pod opiekę Instytutu Badań Literackich PAN (w latach 1950-1951 ukazały się tylko dwa numery). Od 2003 roku czasopismo publikuje Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN.Zygmunt Kubiak (ur. 30 kwietnia 1929, zm. 19 marca 2004) − polski pisarz, eseista, tłumacz, propagator kultury antycznej, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, laureat Nagrody Kościelskich za 1963 rok.

Rękopis piosenki przechowywany jest w Bibliotece Narodowej w Warszawie (w tzw. zbiorze Kras 52). O odkryciu tekstu pierwszy doniósł w 1973 Henryk Kowalewicz w „Pamiętniku Literackim”, w artykule Średniowieczna poezja polskich żaków. Piosenkę na język polski przełożył Zygmunt Kubiak.

Kras 52 to potoczne określenie rękopisu o sygnaturze PL-Wn MS III.8054 (olim: Krasinski 52), stanowiącego najcenniejsze polskie źródło średniowiecznej muzyki polifonicznej.Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.

Oryginalny tekst łaciński:

Fragment rękopisu Breve regnum wraz z notacją muzyczną

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Wstęp. W: Maciej Włodarski: Średniowieczna poezja łacińska w Polsce. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2007, s. LXXXIX. ISBN 978-83-04-04605-4.
  2. Maciej Włodarski: Średniowieczna poezja łacińska w Polsce. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2007, s. 179. ISBN 978-83-04-04605-4.
  3. Teresa Michałowska: Średniowiecze. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 731. ISBN 83-01-13842-4.
  4. Henryk Kowalewicz. Średniowieczna poezja polskich żaków. „Pamiętnik Literacki”. 1, s. 207, 1973. 

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Maciej Włodarski: Średniowieczna poezja łacińska w Polsce. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2007. ISBN 978-83-04-04605-4.
  • Teresa Michałowska: Średniowiecze. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13842-4.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Karnawalizacja
  • Juwenalia
  • Incipit (łac. zaczyna się, od incipere – zaczynać) – określenie na formułkę umieszczaną często na początku średniowiecznych rękopisów, która zawierała imię autora i tytuł dzieła. Często formułka ta zaczynała się właśnie od samego słowa incipit (skąd jej nazwa). Podobne formułki umieszczano także na początkach poszczególnych części dzieła, takich jak księga czy rozdział. Formułki te mogły też wyróżniać się z tekstu barwą lub formą graficzną.Notacja muzyczna (inaczej pismo nutowe, zapis nutowy) – symboliczny język, za pomocą którego można zapisać niemal wszystkie cechy dźwięków muzycznych, rytmiki, melodii, harmonii, dynamiki oraz artykulacji.




    Warto wiedzieć że... beta

    Strofa (z łac. stropha, pot. zwrotka) – zestaw pewnej liczby wersów (wyodrębnionych w całość i oddzielonych przerwą graficzną od innej całości), który jest elementem wierszotwórczym. Strofa występuje tylko w utworze lirycznym, pełni istotną funkcję w rytmice i intonacji. Strofy mogą występować w wierszach każdego rodzaju: białym, wolnym, sylabicznym, tonicznym, sylabotonicznym, ale w wierszu wolnym mogą nie mieć charakteru regularnego. Ze względu na liczbę wersów, które wchodzą w skład strofy, dzielimy je na:
    Student (łac. studere – starać się, przykładać się do czegoś) – osoba kształcąca się na studiach wyższych.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Reklama