Breguet 14

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Breguet 14 (Breguet XIV, skrót: Bre 14) – francuski lekki bombowiec i samolot rozpoznawczy okresu I wojny światowej; jeden z najlepszych samolotów I wojny światowej, zbudowany w 1916 roku we francuskiej firmie Societe Anonyme des Atelieurs d'Aviation Louis Breguet.

Samolot rozpoznawczy - statek powietrzny przeznaczony do zwiadu na terytorium wroga, wyposażony w odpowiednią aparaturę, zazwyczaj były to aparaty fotograficzne do zdjęć obiektów naziemnych wroga, bądź radary do obserwacji powietrznych.Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.

Historia i rozwój[ | edytuj kod]

Samolot został zaprojektowany przez Louisa Breguet w jego zakładach Breguet, nosząc początkowo oznaczenie Breguet AV. Stanowił on powrót Bregueta do preferowanego przez niego układu ze śmigłem ciągnącym (po zbudowaniu samolotu ze śmigłem pchającym Breguet BUM). Pierwszy prototyp nowego samolotu w wersji rozpoznawczej Breguet 14A2 został oblatany przez samego konstruktora 21 listopada 1916, a w wersji bombowej Breguet 14B2 15 kwietnia 1917 roku.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.

Konstrukcja samolotu wyróżniała się spośród współczesnych mu sporym udziałem duraluminium. Po testach samolotu, francuskie Ministerstwo Lotnictwa zamówiło 150 sztuk w wariancie rozpoznawczym, oznaczonym Breguet 14A2 i 100 sztuk w wariancie bombowym Breguet 14B2 (litera po numerze konstrukcji oznaczała przeznaczenie, a ostatnia cyfra – liczbę załogi; do 1918 nazwę samolotu zapisywano cyframi rzymskimi Breguet XIV). Wersja A2 była wyposażona w aparat fotograficzny, część miała radiostację do współpracy z artylerią. Wersja B2 miała na dolnym skrzydle wyrzutniki bombowe Michelin. Samoloty Breguet 14 budowano przede wszystkim z silnikami rzędowymi Renault 12Fcx lub Fcy, o mocy 300-310 KM, wyróżniającymi się kolektorami spalin z charakterystycznym kominkiem do góry. W miarę zwiększania produkcji samolotu i ograniczonej produkcji silników Renault, samoloty budowano także z innymi silnikami: Fiat A-12 (240-285 KM), Liberty 12 (400 KM) lub Lorraine-Dietrich (258-370 KM).

Karabin maszynowy Vickers (ang. Vickers machine gun lub Vickers gun) - ciężki karabin maszynowy kalibru 0,303 cala (7,7 mm) produkowany przez firmę Vickers.Wymiennik ciepła – urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami, tj. substancjami będącymi w stanie ciekłym lub gazowym.

Wersje[ | edytuj kod]

Pod koniec wojny wprowadzono do produkcji warianty: rozpoznawczy Bre 14bis A2 i bombowy 14bis B2 z posiadające ulepszone skrzydła z lotkami z odciążeniem rogowym. Inne warianty, budowane w mniejszej liczbie, to jednomiejscowy bombowiec dalekiego zasięgu Bre 14B1, samolot dalekiego rozpoznania Bre 14A2GR (14GR2), wersja treningowa Bre 14E2, samolot sanitarny Bre 14S oraz wodnosamolot Bre 14H. Dalszy model bombowca z powiększoną rozpiętością skrzydeł i większym udźwigiem nosił oznaczenie Breguet 16. Bazując na Breguecie 14, opracowano także dwumiejscowy myśliwiec Breguet 17, zbudowany w małej liczbie (200-300 szt). Po I wojnie światowej rozwinięto także wersję bojową 14TOE (Théatres des Operations Extérieures), montowaną w Wietnamie oraz kilka rodzajów wersji cywilnych samolotu 14T i 14Tbis, zabierające 2 pasażerów lub 2 chorych w zamkniętej kabinie w podwyższonym kadłubie.

Bomba lotnicza to rodzaj wybuchowej broni (bomby) zrzucanej z samolotu lub innego statku powietrznego, przeznaczonej do niszczenia celów naziemnych lub nawodnych.Synchronizator karabinu maszynowego — urządzenie mechaniczne, część lotniczego karabinu maszynowego strzelającego przez śmigło, którego zadaniem jest odpalanie nabojów tylko w takich momentach, gdy łopaty śmigła znajdują się poza torem lotu pocisku, co zapobiega odstrzeleniu własnego śmigła przez pilota. Synchronizatory karabinów maszynowych wprowadzone po raz pierwszy podczas I wojny światowej były znaczącym osiągnięciem technicznym w historii walk powietrznych i pozostały w użyciu aż do wojny koreańskiej, kiedy to do powszechnego użycia weszły pozbawione śmigieł samoloty odrzutowe. Podobnym w działaniu urządzeniem był przerywacz, który blokował oddanie strzału w tych momentach, gdy śmigło znajdowało się na linii strzału.

Użycie[ | edytuj kod]

Breguet 14B2 przed startem

Samoloty Breguet 14 w wersji rozpoznawczej i bombowej weszły na uzbrojenie lotnictwa francuskiego w 1917 roku. Jesienią na froncie znajdowało się już 6 eskadr bombowych, 3 wywiadowcze (rozpoznawcze) i 3 współpracy z artylerią. Ponieważ samolot szybko pokazał bardzo dobre własności bojowe i pilotażowe, w tym wysokie osiągi i dużą odporność na uszkodzenia, francuskie lotnictwo zamówiło dalsze liczne partie Breguetów 14. Wielkość zamówień wymogła nawet konieczność podjęcia licencyjnej produkcji samolotu w kilku innych zakładach, m.in. Farman i Schmitt.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.10 Eskadra Wywiadowcza – pododdział lotnictwa rozpoznawczego Wojska Polskiego na Wschodzie (1918-1919), będącego częścią Armii Polskiej we Francji oraz Wojska Polskiego II RP.

Jeszcze podczas wojny Breguet 14 został zakupiony przez Belgię (40 sztuk), Hiszpanię (60 sztuk + 40 po wojnie) i USA (ponad 600 samolotów, ok. połowa z silnikami Fiat). Do końca I wojny, wyprodukowano ok. 5500 Breguetów 14.

Samolot pozostał w produkcji i na uzbrojeniu po I wojnie światowej. Francuskie samoloty używane były w interwencji w rosyjskiej wojnie domowej oraz w walkach z powstańcami w koloniach francuskich – Maroku i Syrii (używano tam także licznych samolotów sanitarnych Bre 14S). Ostatnie szkolne samoloty wycofano w 1932. Oprócz Francji, Belgii, Hiszpanii i USA, samoloty te używane były po wojnie także przez Polskę (158), Brazylię (30), Chiny (70 wariantu Bre 14/400), Czechosłowację (10), Danię, Finlandię (38), Grecję, Syjam i Urugwaj (9). W Japonii podjęto ich produkcję licencyjną w zakładach Nakajima z silnikami Rolls-Royce Eagle VIII 360 KM.

Podwozie – zespół płatowca (samolotu, śmigłowca lub szybowca) umożliwiający postój na podłożu oraz przejście ze stanu spoczynku do lotu w powietrzu i odwrotnie. Podwozie umożliwia postój płatowca na ziemi, wodzie lub konstrukcji (np. pokładzie okrętu), jego przemieszczanie po podłożu (kołowanie), start i lądowanie (lub wodowanie).Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1938 i 1945-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1949-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

We Francji po wojnie, oprócz nowo budowanych samolotów w wersji cywilnej, wiele wojskowych samolotów Bre 14 przebudowano na wersje pasażersko-transportowe lub pocztowe, różniące się wyglądem. Samoloty te używane były przez pierwsze powstające wówczas linie lotnicze. Towarzystwo lotnicze CGEA (Compagnie Generale d'Enterprise Aeronautique) używało 106 Bre 14T do lotów między Francją a Afryką (Casablanca, Dakar). Samoloty te latały m.in. nad Saharą. Produkcja Breguetów 14 zakończyła się w 1928 po zbudowaniu 8370 samolotów (według innych źródeł 7800 lub 8000).

Samolot bombowy (bombowiec) – rodzaj samolotu wojskowego, którego podstawowym przeznaczeniem jest niszczenie obiektów naziemnych lub jednostek pływających nieprzyjaciela za pomocą bomb, ewentualnie pocisków rakietowych.Urugwaj (Uruguay, Wschodnia Republika Urugwaju – República Oriental del Uruguay) – państwo w Ameryce Południowej, nad Atlantykiem, graniczące z Argentyną od zachodu i Brazylią od północy. Stolicą państwa jest Montevideo, port atlantycki u ujścia La Platy. Po drugiej stronie tego estuarium leży stolica Argentyny – Buenos Aires. Dawniej Urugwaj stanowił część Wicekrólestwa La Platy i nosił nazwę Banda Oriental (Brzeg Wschodni).

Służba w Polsce[ | edytuj kod]

Breguet 14B2 polskiego lotnictwa

Do Polski przybyło w 1919 z Francji w składzie Armii Hallera 45 samolotów Breguet 14 (20 w wersji A2, 18 B2 i 6 E2). Tworzyły one dwie eskadry wywiadowcze (Br.39, potem 16 eskadra i Br.59, potem 17 eskadra) oraz jedną bombową (Br.66). Łącznie z zakupionymi następnie 30 samolotami Bre 14A2 i dwoma uzyskanymi wcześniej. Polska podczas wojny polsko-ukraińskiej 1919 i wojny polsko-bolszewickiej dysponowała do 77 Breguetami 14, większość z nich używana była bojowo. Po wojnie zakupiono dalsze samoloty, tak, że liczba wszystkich Breguetów 14 używanych w lotnictwie polskim sięgnęła 158, większość w wersji rozpoznawczej. Samoloty te nazywane były popularnie w Polsce „Ludwik XIV”. Samoloty używane były w eskadrach wywiadowczych: 1., 3., 4., 10., 16., 17. Od końca lat 20. używane były do szkolenia. W 1925 kilku przebudowanych Breguetów 14 użyto jako pierwsze w Polsce samoloty rolnicze do opylania lasów przeciw szkodnikom. Ostatecznie wycofano je z lotnictwa wojskowego w 1932, a trzy samoloty przebudowane na sanitarne – w 1935.

Lewis – brytyjski lekki karabin maszynowy zaprojektowany jeszcze przed I wojną światową pozostający na wyposażeniu brytyjskich sił zbrojnych do końca II wojny światowej.Armia Polska we Francji, zwana też Błękitną Armią (od koloru francuskich mundurów) lub Armią Hallera – polska ochotnicza formacja wojskowa powstała w czasie I wojny światowej w roku 1917, powołana dekretem prezydenta Francji Raymonda Poincarégo 4 czerwca 1917 z inicjatywy Romana Dmowskiego oraz kierowanego przez niego Komitetu Polskiego Narodowego.

Opis techniczny[ | edytuj kod]

Rzut Breguet 14 B.2

Opis dla wersji Bre 14A2 i B2 – pozostałe zbliżone:

Jednosilnikowy dwupłatowiec o konstrukcji mieszanej (drewno i duraluminium); pokryty płótnem, w przedniej części kadłuba blachami aluminiowymi. Płaty usztywniane zastrzałami i drutami. Początkowo w samolocie stosowano automatyczne klapy na dolnym płacie, później z nich zrezygnowano. Usterzenie klasyczne. Załoga: 2 osoby – pilot w przedniej kabinie i obserwator-strzelec / bombardier w tylnej kabinie. Obie kabiny posiadały przyrządy sterowania. Podwozie samolotu klasyczne, stałe o mocnej konstrukcji, z dwoma kołami i płozą ogonową.

Dwupłat – układ konstrukcyjny płatowca, samolotu o dwóch płatach nośnych umieszczonych jeden nad drugim. Najczęściej górny płat umieszczony jest nad kadłubem na wspornikach lub zastrzałach i połączony z dolnym płatem za pomocą rozpórek oraz usztywniony za pomocą napiętych stalowych cięgien lub linek. Rzadziej górny płat mocowany jest bezpośrednio do górnej części kadłuba. Dolny płat zwykle mocowany jest do dolnej części kadłuba, rzadko pod kadłubem. Układ płatów górnego i dolnego wraz ze znajdującymi się między nimi zastrzałami, rozpórkami i cięgnami nosi nazwę komory płatów.III Republika Francuska (fr. Troisième République) – proklamowana 4 września 1870 r., trwała 70 lat, do klęski Francji, zawarcia separatystycznego zawieszenia broni z III Rzeszą i udzielenia przez francuskie Zgromadzenie Narodowe 10 lipca 1940 r. z pominięciem Prezydenta Republiki Alberta Lebrun nadzwyczajnych pełnomocnictw premierowi – marszałkowi Pétainowi, który na ich podstawie ogłosił się „głową państwa francuskiego” (fr. L’État Français). Na tej zasadzie sukcesorem III Republiki była Francja Vichy.

Napęd: silnik rzędowy w układzie V chłodzony cieczą, z chłodnicą czołową, umieszczony z przodu kadłuba. Podstawowym silnikiem był Renault 12Fcx lub 12 Fcy – 12-cylindrowy w układzie V o mocy 300 lub 310 KM. Stosowano też inne silniki, głównie Fiat A12 lub Liberty 12. Śmigło dwułopatowe ciągnące. Paliwo w dwóch zbiornikach po 130 l, umieszczonych w kadłubie za silnikiem.

I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.16 Eskadra Wywiadowcza - pododdział lotnictwa rozpoznawczego Armii Polskiej we Francji, Wojska Litwy Środkowej i Wojska Polskiego II RP.

Uzbrojenie stanowił 1 zsynchronizowany karabin maszynowy pilota Vickers kaliber 7,7 mm zasilany amunicją z taśmy, zamocowany na lewym boku kadłuba oraz 1 lub 2 km-y Lewisa 7,7 mm strzelca zamocowane na obrotnicy, z magazynkami bębnowymi. Bomby podwieszane były w wersji bombowej B2 pod dolnym płatem, na dwóch wyrzutnikach Michelin. Ładunek bomb: do 256-300 kg. Wersja rozpoznawcza A2 przenosiła jedynie do 32 kg bomb, lecz więcej bomb można było przenosić w kabinie obserwatora.

DaniaKrólestwo Danii (duń. Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też formalnie Grenlandia oraz Wyspy Owcze, które posiadając szeroką autonomię tworzą z kontynentalną Danią Wspólnotowe Królestwo Danii (Rigsfællesskabet). Dania graniczy od południa z Niemcami, zaś przez cieśninę Sund sąsiaduje ze Szwecją.Silnik widlasty (silnik typu V) jest to silnik tłokowy wielocylindrowy rzędowy, w którym cylindry umieszczone są w dwóch rzędach usytuowanych względem siebie pod pewnym kątem np. 90°. Oba rzędy cylindrów napędzają jeden wspólny wał korbowy. Specyficzną odmianą jest płaski silnik V - rozwarcie między rzędami cylindrów wynosi 180°, nie mylić z bokserem.




Warto wiedzieć że... beta

Wojna polsko-bolszewicka (wojna polsko-sowiecka, wojna polsko-rosyjska 1919-1921, wojna polsko-radziecka) – wojna pomiędzy odrodzoną Rzeczpospolitą a Rosją Radziecką, dążącą do podboju państw europejskich i przekształcenia ich w republiki radzieckie zgodnie z doktryną i deklarowanymi celami politycznymi („rewolucja z zewnątrz”) rosyjskiej partii bolszewików.
Tajlandia, Królestwo Tajlandii – państwo w południowo-wschodniej Azji, graniczące z Laosem i Kambodżą na wschodzie, z Malezją na południu oraz z Mjanmą. Tajlandia była niegdyś nazywana Syjamem, gdyż była to jej oficjalna nazwa do 11 maja 1949. Międzynarodowe określenie "Thai" (ไทย) znaczy po tajsku wolny.
Silnik rzędowy jest to silnik spalinowy wielocylindrowy, w którym cylindry usytuowane są w jednym rzędzie. Silniki takie stosowane są głównie w motoryzacji, do napędu samochodów i motocykli. Silniki rzędowe oznacza się w Polsce Rx – gdzie x oznacza liczbę cylindrów. W praktyce spotyka się:
Nakajima (jap. 中島飛行機株式会社, Nakajima Hikōki Kabushiki Kaisha) – jedna z największych japońskich wytwórni lotniczych działających w okresie II wojny światowej.
Samolot myśliwski, myśliwiec – samolot bojowy przeznaczony przede wszystkim do zwalczania innych statków powietrznych i uzyskania przewagi powietrznej, jak i obrony własnych samolotów o innym przeznaczeniu, czym różni się od bombowców, służących do atakowania celów naziemnych, głównie przy użyciu bomb. Myśliwce z założenia są względnie małe, przeważnie jednomiejscowe, a przy tym silnie uzbrojone, szybkie i bardzo zwrotne.
Louis Charles Breguet (ur. 2 stycznia 1880, zm. 4 maja 1955) – francuski konstruktor lotniczy, jeden z pionierów lotnictwa, medalista olimpijski w żeglarstwie.
Królestwo Grecji (gr. Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, położone na południu Europy. Istniało w latach 1832-1924.

Reklama