Bopomofo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bopomofo, właściwie zhuyin fuhao (chiń. trad. 注音符號, chiń. upr. 注音符号, pinyin: zhùyīn fúhào) czyli „znaki do zapisywania dźwięków” lub zhuyin zimu (chiń. trad. i chiń. upr. 注音字母, pinyin: zhùyīn zìmǔ), czyli „litery opisujące dźwięki” – oparte na piśmie chińskim pismo fonetyczne służące do zapisywania wymowy znaków języka chińskiego, stosowane zwłaszcza do zapisu wymowy tzw. dialektów chińskich (faktycznie: języków chińskich, różnych od urzędowego, standardowego języka mandaryńskiego) oraz niechińskich języków Chin. Alternatywna nazwa bopomofo pochodzi od nazw pierwszych czterech znaków tego systemu pisma (ㄅ ㄆ ㄇ ㄈ, pinyin: bōpōmōfō).

Wu Zhihui (chiń. upr. 吴稚晖; chiń. trad. 吳稚暉; pinyin: Wú Zhìhuī; ur. 25 marca 1865 w Wujin, zm. 30 października 1953 w Tajpej) – chiński filolog, filozof oraz działacz anarchistyczny. Przewodniczący działającej w latach 1912-1913 Komisji Unifikacji Wymowy, która była odpowiedzialna za opracowanie fonetycznego pisma bopomofo. Pismo – system umownych znaków, za pomocą których przedstawiany jest język mówiony. Jako jeden z ludzkich wynalazków intelektualnych jest środkiem porozumiewania się oraz odzwierciedleniem mowy i myśli. Zanim powstało pismo, do przekazywania mowy służyły obrazki, różne środki mnemotechniczne oraz zrozumiałe dla danej społeczności, przedtem uzgodnione i odpowiednio spreparowane, symbole. Pismo ewoluowało od najstarszego stadium – piktografii, poprzez ideografię, pismo analityczne, aż do najmłodszego – pisma fonetycznego.

Historia[ | edytuj kod]

System został opracowany w latach 1912–1913 przez komisji ds. reform językowych, w której zasiadał m.in. Wu Zhihui. Oficjalnie wprowadzony w Republice Chińskiej w 1930. Po utworzeniu Chińskiej Republiki Ludowej system bopomofo został zarzucony na rzecz nowego pinyin. Bopomofo jest jednak do dziś używane na Tajwanie, gdzie jest nauczane w szkołach.

Alfabet (nazwa pochodzi od starogreckich nazw pierwszych liter alfabetu: alfa i beta) – najpopularniejszy system zapisywania mowy. Terminu używany w trzech głównych, powiązanych ze sobą i niekiedy mylonych znaczeniach, co jest źródłem licznych nieporozumień w dziedzinie historii i teorii pisma, oraz w jednym znaczeniu pochodnym. Piąty sens obejmuje użycie niepoprawne, czyli nazywanie "alfabetami" systemów nie będących nimi (pseudoalfabetów).Hanyu pinyin – oficjalna transkrypcja standardowego języka mandaryńskiego (putonghua) – urzędowego języka Chin – na alfabet łaciński.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Pismo chińskie (jap. kanji, kor.: hancha, wietn.: hán tự) – sylabowe pismo logograficzne (ideograficzno-fonetyczne) stworzone najwcześniej 8 tys. lat temu, a najpóźniej 4,5 tys. lat temu w Chinach, zaadaptowane do zapisu innych języków Azji Wschodniej, obecnie przede wszystkim japońskiego, a w mniejszym stopniu także koreańskiego.
Sylaba (stgr. συλλαβή syllabḗ) (zgłoska) – element struktury fonologicznej aktu komunikacyjnego, który pomimo pozornej oczywistości wciąż nie ma ustalonej jednoznacznej definicji. Prób zdefiniowania podejmowało się wielu badaczy.
Uproszczone pismo chińskie (chin. upr. 简体字; chin. trad. 簡體字; pinyin jiǎntǐzì) to odmiana pisma chińskiego. Uproszczenia dokonano w Chińskiej Republice Ludowej w latach 50. XX wieku. Celem reformy było ułatwienie nauki pisma i walka z analfabetyzmem. Modyfikując ok. 50 proc. najbardziej skomplikowanych z używanych dotąd znaków cel ten osiągnięto. Pismo uproszczone używane jest także w Singapurze.
Język chiński (chiń. upr. 汉语, chiń. trad. 漢語, pinyin Hànyǔ; lub chiń. upr./chiń. trad. 中文, pinyin Zhōngwén) – język lub grupa spokrewnionych języków (tzw. makrojęzyk), należących do rodziny chińsko-tybetańskiej.
Tradycyjne pismo chińskie (chin. trad. 繁體字, chin. upr. 繁体字, pinyin fántǐzì) to odmiana pisma chińskiego, w której znaki mają tradycyjną postać, umożliwiającą czytanie dawniejszych tekstów. Są one dość skomplikowane, dlatego w latach 50. XX wieku w ChRL wprowadzono reformę pisma, w wyniku czego powstały znaki uproszczone. Pismo tradycyjne jest używane w Republice Chińskiej na Tajwanie, oraz w Hongkongu i Makau. Nazywane jest także ortodoksyjnym, złożonym lub właściwym pismem chińskim.
Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
Transkrypcja języka chińskiego – różne systemy oddania dźwięków języka chińskiego za pomocą innych alfabetów. W ciągu wieków takich prób było wiele, obecnie największą popularnością na świecie cieszy się system hanyu pinyin, opracowany przez Chińczyków w 1956 roku i zaadoptowany oficjalnie na arenie międzynarodowej w 1979. Często można się spotkać również ze starszym systemem Wade-Gilesa, opartym na ortografii angielskiej oraz systemem Palladiusza opartym na cyrylicy, popularnym w Związku Radzieckim. Obecnie sinolodzy w Rosji posługują się także pinyinem (słowniki, podręczniki itd), natomiast system Palladiusza służy do transkrypcji na język rosyjski nazwisk, nazw geograficznych itd. Oprócz powyższych systemów, istnieją również konwencje narodowe w różnych krajach np. niemiecka, francuska, czeska itp. oparte na alfabecie łacińskim, oraz alternatywne sposoby transkrypcji opracowane w różnych okresach w krajach chińskojęzycznych wykorzystujące bądź to litery łacińskie, jak np. gwoyeu romatzyh, bądź też skrócone znaki wywodzące się z pisma chińskiego, jak bopomofo. Niektóre systemy transkrypcji, zwłaszcza polski i francuski, nie do końca odpowiadają obecnie przyjętemu systemowi pinyin, oddającego dźwięki współczesnego standardowego języka mandaryńskiego, z tego względu, że w niektórych przypadkach biorą one pod uwagę etymologię słów, a nie dzisiejszą wymowę pekińską. Na przykład w transkrypcji polskiej ts- przed -a, -o i -e oznacza polski dźwięk "c", zaś przed -i oraz -ü polski dźwięk "ć". Podobnie k- przed -i oraz -ü czyta się jak "ć", natomiast w pozostałych przypadkach jako "k". Przykładem takiego archaizującego zapisu jest polska nazwa "Pekin". Współczesna wymowa to mniej więcej Pejćing lub Bejdźing (w pinyin zapisywana jako Beijing). Takie etymologiczne rozróżnienie spółgłosek nie zachowało się we współczesnym języku literackim, natomiast istnieje ono do tej pory w wielu dialektach chińskich.

Reklama