Bonawentura Niemojowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bonawentura Niemojowski – akt I małżeństwa
strona 1
strona 2

Bonawentura Niemojowski herbu Wieruszowa (Bonawentura Wierusz-Niemojowski; ur. 4 września 1787 w Słupi, zm. 15 czerwca 1835 w Vanves) – polski prawnik, polityk, poseł województwa kaliskiego na sejmy Królestwa Polskiego i przywódca opozycji sejmowej kaliszan, w czasie powstania listopadowego (1830–1831) ostatni prezes Rządu Narodowego, następnie prezes Komitetu Tymczasowego Emigracji Polskiej w Paryżu (1831), publicysta; brat Wincentego, dziad Wacława.

Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, siglum: OFM, pot. franciszkanie, franciszkanie brązowi) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Jeden z największych zakonów katolickich (ponad 13 tys. braci). Do wspólnoty należą na równych prawach zarówno kapłani, jak i bracia laicy. Kościół zalicza Braci Mniejszych do instytutów kleryckich.Drwęca (niem. Drewenz) – rzeka w północnej Polsce na Pojezierzu Mazurskim i Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim, prawy dopływ dolnej Wisły. Długość rzeki wynosi 253 km, a powierzchnia dorzecza 5536 km². Wypływa ze wschodnich stoków Góry Dylewskiej (Czarci Jar) na wysokości 191 m n.p.m., płynie na południowy zachód i uchodzi do Wisły na wysokości 36,6 m n.p.m., a jej końcowy odcinek stanowi południowo-wschodnią granicę Torunia. Wyznacza południową granicę ziemi chełmińskiej.

Bonawentura Niemojowski był jednym z przywódców opozycji sejmowej w 1820. Razem z bratem Wincentym próbował przenieść na grunt polski doktrynę liberalizmu. W sejmie był jednym z przywódców liberałów, prowadzących politykę legalnej opozycji (tzw. „kaliszanie”). Po wystąpieniu liberałów z żądaniem ustanowienia sądów przysięgłych car Aleksander I Romanow na pięć lat zawiesił zwoływanie obrad sejmu (1820–1825).

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Sejm Królestwa Polskiego – najwyższy organ władzy ustawodawczej w Królestwie Polskim w latach 1815-1831. Składał się z króla, Senatu i Izby Poselskiej.

Życiorys[ | edytuj kod]

Bonawentura Niemojowski był synem Feliksa Niemojowskiego i Angeli z Walichnowskich. Gdy skończył szkoły w kraju, razem z bratem udał się na studia prawnicze na uniwersytetach zachodnioeuropejskich. Po powrocie z zagranicy osiadł w Marchwaczu pod Kaliszem.

Swoją działalność polityczną rozpoczął w 1820, gdy został wybrany na posła na Sejm z ziemi wieluńskiej. Wtedy wraz z bratem Wincentym stanął na czele legalnej opozycji sejmowej. Po wystąpieniu z grupą posłów kaliskich przeciw antykonspiracyjnym projektom rządowym został podstępnie usunięty z Sejmu, a także na kilkanaście miesięcy osadzony w areszcie domowym.

Rząd Narodowy tzw. czerwonych prawników – naczelny organ władz powstania styczniowego od 23 maja do 10 czerwca 1863.Słupia pod Kępnem (niem. Slupia) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kępińskim, w gminie Baranów. Leży przy drodze krajowej nr 11 Poznań-Bytom i linii kolejowej Ostrów Wielkopolski-Tarnowskie Góry, ok. 4 km na południe od Kępna i ok. 45 km na południe od Ostrowa.

Korzystając z ogólnej amnestii (ułaskawienia), ogłoszonej z okazji koronacji Mikołaja I na króla Polski, podjął ponowne próby walki o prawa konstytucyjne. Na sejmiku w Warcie w 1829 roku przeforsował projekt protestu poselskiego przeciwko zniesieniu jawności obrad sejmowych. Obawiając się wystąpienia „kaliszan” na sejmie w 1830, senat na polecenia Mikołaja I unieważnił sejmik warcki, który wybrał Niemojowskiego na posła. Kaliszanie byli opozycją kaliską, liberalnymi działaczami szlacheckimi z zachodnich terenów Królestwa Polskiego, głównie z Kaliskiego, działającymi w latach 1820–1831. Występowali w obronie konstytucji i swobód obywatelskich, dążyli do przeprowadzenia reform gospodarczych i społecznych.

Komisja Wykonawcza (Pomocnicza i Zastępcza) Rządu Narodowego – organ władz powstania styczniowego sprawujący faktyczną władzę w zastępstwie Tymczasowego Rządu Narodowego od stycznia do lutego 1863.Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.

Z chwilą wybuchu powstania listopadowego Bonawentura przybył do Warszawy, gdzie odegrał czołową rolę polityczną. Ponownie wszedł do sejmu i wraz z Wincentym stał się przywódcą tak zwanej „partii kaliskiej”. Był posłem z powiatu warciańskiego województwa kaliskiego na Sejm powstańczy (1830–1831). Jako poseł podpisał 25 stycznia 1831 roku akt detronizacji Mikołaja I Romanowa. Powołany w skład rządu rewolucyjnego pełnił kolejno funkcję ministra sprawiedliwości, ministra spraw wewnętrznych i policji, a następnie zastępcy prezesa w radzie ministrów.

Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Brodnicy – rzymskokatolicki kościół parafialny, należący do zakonu Franciszkanów, znajdujący się w Brodnicy, w województwie kujawsko-pomorskim. Należy do dekanatu Brodnica diecezji toruńskiej.Rząd Narodowy – rząd polski powołany uchwałą Sejmu Królestwa Polskiego 29 stycznia 1831. Formalnie sprawował najwyższą władzę wykonawczą w Królestwie Polskim podczas powstania listopadowego.

Po usunięciu generała Jana Krukowieckiego, 8 września 1831 został powołany przez Sejm na prezesa Rządu Narodowego; rząd Bonawentury Niemojowskiego składał się w większości z „kaliszan”, reprezentujących stanowisko antykapitulacyjne i przeciwnych rokowaniom z nieprzyjacielem. Bezpośrednio po kapitulacji Warszawy przeniósł się wraz z członkami rządu, Sejmem i wojskiem do Modlina, gdzie czynił starania, aby kontynuować powstanie.

Joachim Lelewel (ur. 22 marca 1786 w Warszawie, zm. 29 maja 1861 w Paryżu) – polski historyk, bibliograf, numizmatyk, poliglota (znał 12 języków), heraldyk i działacz polityczny.Komitet Tymczasowy Emigracji Polskiej (KTEP), Komitet Tymczasowy – pierwsze ugrupowanie polityczne Wielkiej Emigracji założone w 1831 w Paryżu; prezesem komitetu był Bonawentura Niemojowski.

Po wypowiedzeniu się Rady Wojennej przeciwko dalszemu prowadzeniu walki w dniu 23 września Niemojowski złożył prezesurę. 5 października 1831 oddziały powstańcze pod dowództwem ostatniego wodza naczelnego powstania gen. Macieja Rybińskiego przekroczyły granicę Królestwa Polskiego i Królestwa Prus w okolicach wsi Jastrzębie, gdzie ogłosili kapitulację i złożyli broń. Armia liczyła jeszcze 19.871 ludzi, w tym 9 generałów, 89 oficerów sztabowych i 416 młodszych oficerów. Wraz z armią na emigrację udały się też władze powstańcze z ostatnim prezesem Rządu Narodowego na czele, członkowie sejmu i liczni politycy m.in. Joachim Lelewel, oraz znani poeci porucznik Wincenty Pol i Seweryn Goszczyński. Odchodząc na obczyznę świadczyli, że nie zrezygnują z podjętego celu. Po przekroczeniu granicy pruskiej na rzece Pissie żołnierze armii polskiej zostali internowani w obozach nad Drwęcą w okolicach zabudowań klasztoru franciszkanów w Brodnicy. Po krótkiej kwarantannie udał się na dalszą emigrację. Początkowo przebywał w Paryżu i brał udział w życiu emigracji. Po utworzeniu przez „kaliszan” 6 listopada 1831 Komitetu Tymczasowego Emigracji Polskiej objął w nim prezesurę, ale wkrótce po jego rozwiązaniu, zrażony do polityków emigracyjnych, przeniósł się do Brukseli, gdzie spędził ostatnie lata swojego życia. Był członkiem sejmu powstańczego na emigracji.

Aleksander I Pawłowicz (Александр I Павлович), (ur. 12 grudnia/23 grudnia 1777 w Petersburgu, zm. 19 listopada/1 grudnia 1825 w Taganrogu) – cesarz Rosji od 1801, wielki książę Finlandii od 1809, król Polski od 1815 (Królestwo Polskie), syn Pawła I z dynastii Romanowów, starszy brat księcia Konstantego oraz Mikołaja, swojego następcy na tronie Rosji.Jan Stefan Krukowiecki herbu Pomian (ur. 15 grudnia 1772 we Lwowie, zm. 17 kwietnia 1850 w Popniu) – polski generał, uczestnik wojen napoleońskich i powstania listopadowego, hrabia.

W 1834 został skazany przez władze rosyjskie na ścięcie za udział w powstaniu listopadowym.

W 1821 ożenił się z Wiktorią Lubowidzką, z którą miał córkę Felicję i syna Kazimierza.

Zmarł w Vanves pod Paryżem 15 czerwca 1835, pochowany został na cmentarzu Père-Lachaise.

Był autorem szeregu dzieł politycznych i tłumaczeń, m.in. zbioru mów Głosy posła kaliskiego na sejmie Królestwa Polskiego 1818. Oprócz licznych artykułów zamieszczonych w prasie warszawskiej podczas powstania listopadowego ogłosił kilka prac politycznych za granicą:

Mikołaj I Pawłowicz (ros. Николай I Павлович) (ur. 6 lipca 1796 w Carskim Siole, zm. 2 marca 1855 w Sankt Petersburgu) – cesarz Rosji od 1 grudnia 1825 (koronowany na cesarza 3 września 1826 roku), król Polski od 1825 (koronowany na króla Polski 24 maja 1829 roku, zdetronizowany przez polski Sejm 25 stycznia 1831), brat Aleksandra I (1777-1825), trzeci syn Pawła I (1754-1801), z dynastii Romanowów.Kalisz (gr. Καλισία, łac. Calisia, jid. קאַליש) – miasto na prawach powiatu w środkowo-zachodniej Polsce, położone na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Prosną, u ujścia Swędrni; historyczna stolica Wielkopolski, stolica Kaliskiego, drugi co do wielkości ośrodek województwa wielkopolskiego, siedziba powiatu kaliskiego, główny ośrodek aglomeracji kalisko-ostrowskiej i Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego; stolica diecezji kaliskiej.
  • L’autocrate et la constitution du royaume de Pologne (Bruksela 1833),
  • O ostatnich wypadkach rewolucji polskiej (Paryż 1833),
  • Kilka słów do współrodaków z powodu fałszów przez J.B. Ostrowskiego w piśmie „Nowa Polska” (Paryż 1834).
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Spis szlachty Królestwa Polskiego, z dodaniem krótkiéj informacyi o dowodach szlachectwa. Warszawa: Drukarnia Stanisława Strąbskiego, 1851, s. 166.
    2. Władysław Bortnowski: Kaliszanie: kartki z dziejów Królestwa Polskiego. Warszawa: Wydawnictwo „Książka i Wiedza”, 1976, s. 363.
    3. Andrzej Biernat , Ireneusz Ihnatowicz , Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 480.
    4. Dayarusz Sejmu z R. 1830–1831, wydał Michał Rostworowski, T. I, Kraków 1907, s. 245.
    5. Walenty Zwierkowski, O Sejmie w Emigracji, Poitiers 1839, s. 10.
    6. „Tygodnik Petersburski” 1834, nr 89, s. 533.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Wielkopolski Słownik Biograficzny, wyd. PWN, wydanie: Warszawa, Poznań 1983.




  • Warto wiedzieć że... beta

    7 września 1831 roku prezesem Rządu Narodowego Królestwa Polskiego został Bonawentura Niemojowski. 23 września Sejm przyjął dymisję Niemojewskiego na ostatniej swojej sesji. Już jednak 24 września, wobec odmowy gen. Jana Nepomucena Umińskiego, który nie chciał przyjąć stanowiska wodza naczelnego połączonego z pełnią władzy cywilnej, Niemojewski ponownie został prezesem rządu. 26 września w Rypinie, opuszczający granice kraju rząd wydał odezwę, w której oświadczył, że rząd narodowy dłużej z godnością urzędować nie może. Odtąd cała władza cywilna spoczywała w rękach wodza naczelnego gen. Macieja Rybińskiego.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Oficer − żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący zazwyczaj służbę na stanowisku dowódcy, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.
    Ziemia wieluńska (dawniej ziemia rudzka, łac. Velumensis Terra) – ziemia Królestwa Polskiego ze stolicą w Wieluniu, suwerenna część województwa sieradzkiego; od końca XVIII wieku część Kaliskiego.
    Sejm Królestwa Polskiego (1830-1831) – obradował z niewielkimi przerwami w czasie powstania listopadowego od 18 grudnia 1830 do 23 września 1831 roku. Po detronizacji cara w 1831 roku sejm przejął większość kompetencji monarchy. Obie izby (poselska i senatorska) uzyskały wyłączność na stanowienie ustaw oraz inicjatywę ustawodawczą (którą to kompetencję przyznano także Rządowi Narodowemu).
    Liberalizm (łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny) – ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością, ma charakter indywidualistyczny i przeciwstawia się kolektywizmowi. Innymi wartościami cenionymi przez liberałów są wartości demokratyczne, wolności i prawa obywatelskie czy własność prywatna i wolny rynek.
    Maciej Rybiński herbu Radwan (ur. 24 lutego 1784 w Sławucie na Wołyniu, zm. 17 stycznia 1874 w Paryżu) – polski generał, ostatni wódz naczelny powstania listopadowego.

    Reklama