Bodhiruci (starszy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bodhiruci (skt बॊधिरुचि; ur. ?, zm. ok. 535) (chiń. 菩提流支, pinyin Pútíliúzhī; kor. Poriryuji, Pojeryuji (보제류지); jap. Bodairushi (ぼだいるし); wiet. Bồ-đề-lưu-chi) – indyjski mnich buddyjski i tłumacz tekstów buddyjskich na język chiński.

Lankavatara Sutra (skt लंकावतारसूत्र Lankāvatāra sūtra) (chin.: 入楞伽經, rulengjie jing; kor.: , imnŭngga kyǒng; jap.: , nyūryōga-kyō; wiet. Nhập Lăng-già kinh) – jest jedną z najważniejszych sutr buddyzmu mahajany i wadżrajany. Zgodnie z tradycją, zawiera słowa Buddy po jego dotarciu na wyspę Lanka (demonów) (później nazywaną Cejlonem, a obecnie Sri Lanką). Sutra ta rozpowszechniła się w buddyjskich tradycjach Chin, Tybetu i Japonii. Jest filarem chińskiego chanu, koreańskiego sŏnu i japońskiego zenu. Często znana pod skróconą nazwą Lanka.Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

Pochodził z północnych Indii. W 508 r. razem Buddhasantą i Ratnamatim przybył do Chin, do Luoyangu.

Uważa się, że przetłumaczył na j. chiński 127 zwojów sutr mahajanyi komentarzy i dlatego zwany był Mistrzem Tripitaki.

Przetłumaczył Daśabhūmikasūtraśāstra – Traktat o Sutrze Dziesięciu Poziomów (chiń. Shidijing lun), którego autorem był Vasubandhu. Traktat ten w skrócie nazywany był Dilun. Buddyści związani z tym tekstem sformowali szkołę dilun, a za pierwszego jej patriachę uważano Bodhiruciego. Tekst ten, ponieważ poruszał podobne tematy, co Avatamsaka Sutra, przygotował grunt pod jej późniejszą popularność. Również mistrzowie szkoły dilun, gdy w czasach dynastii Tang powstała szkoła huayan (Avatamsaki), przeszli do tej nowej szkoły.

Dilun( chiń. 地論, pinyin Dìlún) – jedna z wczesnych szkół chińskiego buddyzmu, prekursorska dla szkoły huayan. Luoyang (chin. upr.: 洛阳; chin. trad.: 洛陽; pinyin: Luòyáng) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, w prowincji Henan, nad rzeką Luo He (dopływ Huang He). W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 391 054. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 6 156 510 mieszkańców. Ośrodek regionu sadowniczego i rzemiosła artystycznego; rowinięty przemysł środków transportu, maszynowy, bawełniany, spożywczy i gumowy; w mieście funkcjonują szkoły wyższe.

Bodhiruci miał silne związki z ideami Czystej Krainy i w 530 r. nawrócił na buddyzm późniejszego słynnego propagatora amidyzmu taoistę Tanluana.

Tłumaczenia[ | edytuj kod]

Teksty znajdujące się w kanonie buddyjskim. T – numer katalogowy tekstu w Taishō shinshū daizōkyō, Tokio 1924-1934; K – numer katalogowy tekstu w The Korean Buddhist Canon: a Descriptive Catalogue, pod red. Lewisa R. Lancastera, Berkeley 1979.

  1. Vajracchedikāprajñāpāramitāsūtra [T 236, K 14] 509 r., Luoyang. Sutra Diamentowa
  2. Brahmaviśeacintīparipcchā(sūtra) [T 587, K 144] 518 r., Luoyang lub 536 r., Yedu.
  3. Sandhinirmocanasūtra [T 675, K 153] 514 r, Luoyang.
  4. Lankāvatārasūtra [T 671, K 160] 513 r. Luodu. Sutra Lankavatara.
  5. Bodhisattvagocaropāyaviayavikurvānanirdeśa(sūtra) [T 272, K 163] 520 r., Luodu
  6. Anakarakarandakavairocanagarbha(sūtra) [T 828, K 213] pom. 508 a 535 r.
  7. Gayāśīrasūtra [T 465, K 223] pom. 508 a 535 r.
  8. Buddhakepana [T 831, K 239] pom. 508 a 535 r. Luoyang.
  9. Bhavasankrāntisūtra [T 575, K 264] pom. 508 a 535 r., klasztor Yongning, Luoyang.
  10. Mañjuśrīvihārasūtra [T 470, K 265] pom. 508 a 535 r., klasztor Yongning, Luoyang.
  11. Foyu jing [T 832, K 368] pom. 508 a 535 r.
  12. Foming jing [T 440, K 390] pom. 520 a 524 r.
  13. Dharmasamgītisūtra [T 761, K 404] 515 r., Luodu.
  14. Huzhu tongzi tuoluoni jing [T 1028a, K 440] pom. 508 a 535 r.
  15. Buzeng bujian jing [T 668, K 490] 525 r., Luoyang.
  16. Kemavatīvyākarana(sūtra) [T 573, K 492] 525 r. Luoyang.
  17. Daśabhūmikasūtraśāstra [T 1522, K 550] 508 r., Taijiziting. Tekst Vasubandhu.
  18. Maitreyaparipcchopadeśa [T 1525, K 551] pom. 508 a 535 r., klasztor Yongning, Luoyang.
  19. Ratnakūtasūtraśāstra [T 1523, K 552] pom. 508 a 535 r., klasztor Yongning, Luoyang. Tekst Sthiramatiego (Tybet)
  20. Vajracchedikāprajñāpāramitāsūtraśāstra [T 1511, K 558] 509 r. kraju Huxiang. Tekst Wasubandhu.
  21. Gayāśīrasūtraţīkā [T 1531, K 560] 535 r., klasztor Yinzhou, Yecheng.
  22. Viśesacintabrahmaparipcchāśāstra [T 1532, K 562] 531 r. Luoyang. Tekst Wasubandhu.
  23. Saddharmapundarīkopadeśa [T 1519, K 563] pom. 508 a 535 r., Yexia. Współtłumacz Tanlin. Tekst Wasubandhu.
  24. Sukhāvatīvyūhopadeśa [T 1524, K 565] 529 lub 531 r. klasztor Yongning, Luoyang. Tekst Wasubandhu.
  25. Akaraśatakavtti [T 1572, K 631] pom. 508 a 535 r., Yedu. Tekst Āryadevy.
  26. Tipopusashi lengqiejing zhongwaidao xiaocheng niepan lun [T 1640, K 642] pom. 508 a 535 r. Tekst Āryadevy
  27. Tipopusa polengqiejing zhongwaidao xiaocheng sizong lan [T 1639, K 645] pom. 508 a 535 r. Tekst Āryadevy
  28. Pratītyasamudpādaśāstra [T 1651, K 646] pom. 508 a 535 r. Tekst Śuddhamatiego.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Oddanie brzmienia nazwiska przy pomocy chińskich znaków. Ponieważ był także drugi Bodhiruci działający w Chinach na przełomie VII i VIII wieku, znaki zhi są różne w obu nazwiskach.
  2. Być może jest to żyjący w latach 506–574 autor lub redaktor tekstu przypisywanego Bodhidharmie Dwa wejścia i cztery praktyki.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Red. Lewis R. Lancaster. The Korean Buddhist Canon: a Descriptive Catalogue. University of California Press. Berkeley 1979. ​ISBN 0-520-03159-8​.
  • Red. Stephan Schuhmacher, Gert Woerner. The Encyclopedia of Eastern Philosophy and Religion. Shambala, Boston, 1989. ​ISBN 0-87773-433-X​.
  • Kenneth Ch’en. Buddhism in China. A Historical Survey. Princeton University Press. Princeton, 1973. ​ISBN 0-691-00015-8​.
  • Bodhidharma (skt बोधिधर्म; chiń Putidamo 菩提达摩; kor. Pori Dalma; jap. Bodai Daruma; wiet. Bồ-đề-đạt-ma) – na wpół legendarna postać buddyzmu mahajany. Był 28. patriarchą buddyzmu indyjskiego i pierwszym patriarchą buddyzmu chan). Za pierwszego patriarchę uważa go także buddyzm zen, będący kontynuacją chan. Tradycja mówi, że przybył z Indii do Chin, by przynieść przekaz Dharmy Buddy. Mimo że istnieją dokumenty chińskie, które wspominają mnicha buddyjskiego o takim imieniu, są też głosy negujące prawdziwość legendy.Taishō Shinshū Daizōkyō (jap. 大正新脩大藏經, Taishō Shinshū Daizōkyō w skrócie: Taishō Daizōkyō) — największe, współczesne wydanie kanonu pism buddyjskich, uznane za jego najbardziej autorytatywną i wiarygodną edycję, szeroko studiowaną na świecie. Zbiór został skompilowany w okresie Taishō (1912-1926) przez japońskich uczonych, pod kierunkiem profesorów: Junjirō Takakusu i Kaigyoku Watanabe. Publikacja miała miejsce w latach 1924-1934.




    Warto wiedzieć że... beta

    Język japoński (jap. 日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.
    Tipitaka – zbiór nauk buddyjskich, spisany w języku palijskim. Tipitaka nazywana jest kanonem palijskim, składa się z trzech części – koszy (w Polsce spotyka się określenie "Trójkosz"):
    Nenbutsu-shū (jap. 念仏宗, wym. Nembutsu-shū) – japońska sekta buddyjska, powiązana z sektami amidystycznymi Szkoły Czystej Krainy (częściej tłumaczonej jako Szkoła Czystej Ziemi), utworzonymi m.in. przez Shinrana i Ryōnina.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; język uporządkowany, w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o nieuporządkowanej gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii. Należy do indoaryjskiej gałęzi indoirańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, iż jest językiem martwym, jak łacina, zasadniczo nim nie jest, gdyż nie tylko jest jeszcze stale używany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale także istnieją niewielkie grupy osób deklarujące go jako ich jedyny język ojczysty (według spisów ludności z 1999 roku – ok. 3000 osób na 900 mln ludności Indii). Czynione są też próby rewitalizacji tego języka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na określenie współczesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest też uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych języków Republiki Indii (obecnie 23 – 2008 r.). Dlatego właściwsze jest określenie go jako język wegetujący niż jako martwy.
    Język chiński (chiń. upr. 汉语, chiń. trad. 漢語, pinyin Hànyǔ; lub chiń. upr./chiń. trad. 中文, pinyin Zhōngwén) – język lub grupa spokrewnionych języków (tzw. makrojęzyk), należących do rodziny chińsko-tybetańskiej.

    Reklama