Bitwa pod Sokalem (1519)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bitwa pod Sokalem pomiędzy wojskami polsko-litewskimi a Tatarami rozegrała się 2 sierpnia 1519 r.

Marcin Kamieniecki herbu Pilawa (zm. 15 marca 1530) – hetman polny koronny (1520-1528) , od 1508 dworzanin królewski Zygmunta Starego, od 1511 podkomorzy sanocki, w latach 1520-1528, wojewoda podolski od 1515, po zmarłym bracie Janie kasztelanie lwowskim od 1512.Konstanty Iwanowicz Ostrogski herbu własnego (ur. ok. 1460, zm. 10 sierpnia 1530) – książę, hetman najwyższy litewski w latach 1497–1500 i 1507–1530, wojewoda trocki od 1522 roku, kasztelan wileński od 1511 roku, starosta upicki, namiestnik bracławski i winnicki w 1497 roku, starosta bracławski, starosta łucki w latach 1507–1522, marszałek ziemi wołyńskiej w latach 1507–1522.

W lipcu potężna armia tatarska licząca kilkanaście tysięcy żołnierzy, dowodzona przez syna chana Mehmeda I Bogatyra Gireja, posuwając się pospiesznie tak zwanym Czarnym Szlakiem dotarła aż za Bug, łupiąc przy tym województwa ruskie, bełskie oraz lubelskie. Przeciwko wracającym Tatarom ruszyło pospolite ruszenie pod wodzą marszałka wielkiego koronnego Stanisława Chodeckiego i wojewody podolskiego Marcina Kamienieckiego. Siły te wspomagała wołyńska służba ziemska dowodzona przez hetmana wielkiego litewskiego Konstantego Ostrogskiego. Ostrogski radził poczekać, aż część wojsk tatarskich przeprawi się za Bug, by móc pobić je częściami, albo przynajmniej odwlec bitwę do nadejścia wojsk obrony potocznej, które prowadził hetman polny koronny Jan Tworowski.

Jan Tworowski herbu Pilawa (zm. 1547 w Buczaczu) – hetman nadworny koronny w 1509, hetman polny koronny w latach 1509-1520, wojewoda podolski od 1543, kasztelan kamieniecki od 1519, starosta trembowelski.Hetman wielki litewski – dowódca wojsk zaciężnych, potem komputowych Wielkiego Księstwa Litewskiego, czyli armii litewskiej. Z urzędu minister Wielkiego Księstwa Litewskiego. Jeden z dwóch od czasów unii Polski z Litwą najwyższych zwierzchników wojskowych na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów – drugim był hetman wielki koronny, który był dowódcą wojsk zaciężnych, potem komputowych Korony Królestwa Polskiego, czyli armii polskiej.

Jednak wojska koronne postanowiły stoczyć bitwę na lewym brzegu Bugu, uprzedzając przeprawę Tatarów. Wojska polskie, zasypane gradem strzał tatarskich, nie mogły rozwinąć szyku bitewnego. Ponosiły przy tym poważne straty. Widząc to, Ostrogski przeprawił swych żołnierzy innym brodem i związał Tatarów walką, co pozwoliło wreszcie wojskom koronnym rozwinąć się do bitwy. Ze względu na znaczną przewagę liczebną Tatarów i trudne dla ciężkiej jazdy warunki terenowe wojska polsko-litewskie zostały oskrzydlone. W końcu większości żołnierzy polskich i litewskich udało się przebić i ujść, nie zmienia to jednak faktu, że zostali dotkliwie pobici. Po stronie polsko-litewskiej poległo aż 1200 żołnierzy. Zwycięzcy także ponieśli znaczne straty.

Bród – płytszy odcinek koryta rzecznego, często o twardszym podłożu i spokojniejszym nurcie, umożliwiający przy niskich i średnich stanach wody przekroczenie rzeki – piesze lub kołowe, bez użycia mostu czy łodzi. Także płytka cześć innego akwenu, umożliwiająca przejście lub przejazd konno/wozem.Stanisław Chodecki z Chodcza herbu Powała (?-1529) – hetman polny koronny w latach 1492-1499 i 1501-1505, marszałek wielki koronny.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • konflikty zbrojne w historii Polski
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Niektóre źródła mówią aż o 40 000 żołnierzy.
    2. Stanisław Herbst, Potrzeba historii, czyli o polskim stylu życia, t. 2,Warszawa 1978, s. 296.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I
  • Leszek Podhorodecki, „Chanat Krymski i jego stosunki z Polską w XV-XVIII w.”, 1987, s. 93-94, ​ISBN 83-05-11618-2​.
  • Mehmed I Girej (1465-1523), zwany Wielkim. Chan krymski od stycznia 1515 roku. Władzę przejął po śmierci swojego ojca - chana Mengli Gireja.Województwo ruskie – województwo Korony Królestwa Polskiego, część prowincji Małopolska, jednostka administracyjna Królestwa Polskiego w okresie I Rzeczypospolitej, istniejąca w latach 1434–1772.




    Warto wiedzieć że... beta

    Województwo lubelskie – jednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego, później Rzeczypospolitej Obojga Narodów istniejąca w latach 1474–1795, część prowincji małopolskiej. Obejmowała powierzchnię 10 230 km² posiadając 3 powiaty. Siedzibą wojewody oraz miejscem odbywania sejmików ziemskich był Lublin.
    Obrona potoczna – w dawnej Polsce stałe wojsko zaciężne i instytucje dowodzenia, utrzymywane od przełomu XV i XVI wieku przez króla, broniące południowo-wschodniej granicy państwa przed najazdami tatarskimi.
    Marszałek wielki koronny lub marszałek koronny (łac. mareschalus Regni Poloniae) – historyczny urząd w Polsce w okresie średniowiecza i w I Rzeczypospolitej, pierwszy „minister” w Koronie Królestwa Polskiego. Posiadał kompetencje zbliżone do współczesnego ministra spraw wewnętrznych.
    Korona Królestwa Polskiego (łac. Corona Regni Poloniae) – zwyczajowa nazwa państwa polskiego w czasach średniowiecza, formalna nazwa jako odrębnego państwa w latach 1386-1569 i później, w ramach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jako jeden z dwóch równoprawnych członów obok Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1569-1795.
    Województwo podolskie – województwo Korony Królestwa Polskiego część prowincji małopolskiej, utworzone w 1434 roku z ziem Podola przyłączonych do Królestwa Polskiego jeszcze w XIV wieku (zob. księstwo podolskie). Po 1793 przekształcone w gubernię podolską Cesarstwa Rosyjskiego. Starostą grodowym był starosta kamieniecki, któremu podlegał także zamek w Latyczowie.
    Szlak czarny (tat: Dżorna islach) – jeden z trzech głównych szlaków, którymi Tatarzy najeżdżali ziemie Rzeczypospolitej. Nazwa szlaku wzięła się od czarnych śladów jakie Tatarzy zostawiali na ukraińskich czarnoziemach lub od Czarnego Lasu skąd Tatarzy wyruszali.
    Województwo bełskie – województwo Korony Królestwa Polskiego I Rzeczypospolitej, część prowincji małopolskiej, zostało utworzone w 1462 r. przez Kazimierza IV Jagiellończyka po przyłączeniu ziemi bełskiej do Korony Polskiej. Województwo bełskie miało senatorów większych dwóch, to jest wojewodę i kasztelana bełskiego, mniejszych także dwóch, którymi byli kasztelanowie lubaczowski i buski. System prawny w oparciu o prawo magdeburskie. Herbem województwa był w polu czerwonym gryf srebrny pod złotą koroną, wspinający się przednimi łapami do góry. Przestało istnieć po II rozbiorze Polski.

    Reklama