Bitwa pod Lubuszem (1209)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bitwa pod Lubuszem – bitwa stoczona w 1209 roku pomiędzy oddziałami margrabiego Dolnych Łużyc Konrada II a wojskami księcia wielkopolskiego Władysława III Laskonogiego wspierającymi obrońców Lubusza.

Władysław III Laskonogi (ur. 1161-1166/1167, zm. 3 listopada 1231) – książę wielkopolski, w latach 1194-1202 w południowej Wielkopolsce, w latach 1202-1229 w Wielkopolsce, w latach 1202-1206, 1228-1229 książę krakowski, w 1206 oddał księstwo kaliskie Henrykowi I Brodatemu z linii śląskiej, 1206-1210 i 1218-1225 w Lubuszu, 1216-1217 tylko w Gnieźnie, choć według innych prawdopodobniejszych wersji oddał wtedy bratankowi tylko południowo-zachodnią Wielkopolskę.Henryk I Brodaty (Jędrzych I Brodaty) (ur. pomiędzy 1165/1170, zm. 19 marca 1238 w Krośnie Odrzańskim) – książę wrocławski w latach 1201-1238, opolski 1201-1202, kaliski 1206-1207 i od 1234, władca Ziemi Lubuskiej do 1206, 1210-1218 i od 1230, od 1231 książę krakowski, od 1234 w południowej Wielkopolsce po rzekę Wartę, od 1230 opieka nad Opolem, od 1232 opieka nad Sandomierzem, od 1234 pełnia władzy nad Opolszczyzną (przekazanie Kazimierzowicom w zamian ziemi kaliskiej pod swoim zwierzchnictwem), ze śląskiej linii dynastii Piastów, założyciel tzw. monarchii Henryków Śląskich.

Na przełomie XII i XIII wieku rozpoczęła się ofensywa niemiecka w celu opanowania resztek ziem Słowian zachodnich położonych między Sprewą a Odrą oraz przejęcie ziemi lubuskiej, uważanej wówczas za „klucz do ziem polskich”. Ziemia Lubuska należała do książąt polskich i była ważnym punktem w ich polityce wobec Pomorza Zachodniego. Stanowiła też skuteczną przeszkodę broniącą ziemie polskie przed najazdami niemieckimi, była miejscem, przez które biegły ważne trakty z posiadłości saskich do Wielkopolski i na Pomorze.

Lubusz (niem. Lebus) – miasto w Niemczech, w Brandenburgii, nad Odrą, w powiecie Märkisch-Oderland, siedziba Związku Gmin Lubusz (Amt Lebus); historyczna stolica Ziemi Lubuskiej.Köpenick – najbardziej na południowy wschód wysunięta dzielnica Berlina, położona na wyspie u ujścia rzeki Dahme (dłuż. Dubja) do Sprewy (łuż. Spr(j)ewja), do 1931 pisownia: Cöpenick.

W 1205 margrabia Dolnych Łużyc Konrad II ze swoim zięciem margrabią Brandenburgii Albrechtem II podzielili strefę wpływów. Albrecht planował opanowanie ujścia Odry, natomiast Konrad szykował się z wielkim rozmachem do przejęcia części ziemi lubuskiej z Lubuszem na czele, leżącym na lewym brzegu Odry. Dzięki politycznemu porozumieniu margrabia łużycki przejął kontrolę nad Kopanikiem, grodem, który stał się punktem wyjściowym do dalszych działań wojennych.

Władcy Polski – lista obejmuje książąt i królów Polski. Pierwszą dynastią panującą w Polsce byli Piastowie, którzy rządzili od powstania państwa polskiego (około 900) do 1370, z krótką przerwą na panowanie Przemyślidów (1291–1306). W latach 1138–1320 miało miejsce rozbicie dzielnicowe, kiedy władza nad ziemiami polskimi należała równocześnie do wielu niezależnych książąt piastowskich. Od 1370 do 1399 panowali dwaj monarchowie z dynastii Andegawenów, zaś od 1386 do 1572 monarchowie z dynastii Jagiellonów.Benedykt Zientara (ur. 15 czerwca 1928 w Ołtarzewie, zm. 11 maja 1983 w Warszawie) – prof. dr hab., polski historyk, mediewista, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego.

W 1207 w wyniku zamiany z księciem śląskim Henrykiem I Brodatym ziemi kaliskiej na ziemię lubuską właścicielem Lubusza został książę wielkopolski Władysław III Laskonogi. Zamiana ta miała kluczowe znaczenie dla księcia wielkopolskiego, gdyż pozwalała mu na prowadzenie aktywnej polityki u wybrzeży Morza Bałtyckiego.

Gubin (niem. Guben, dolnołuż. Gubin) – miasto i gmina w województwie lubuskim, w powiecie krośnieńskim, na prawym brzegu Nysy Łużyckiej, nad Lubszą. Gubin leży w polskiej części Dolnych Łużyc, na granicy z Niemcami i do 1945 roku było wschodnią częścią miasta Guben.Sprewa, hist. także Szprewa i Szprowa (niem. Spree, łuż. Sprjewja lub Sprowja) to rzeka we wschodnich Niemczech (kraje związkowe Saksonia i Brandenburgia), lewy dopływ Haweli. Swoje źródła ma na Pogórzu Łużyckim (ok. 430 m n.p.m.). Czeskojęzyczna Wikipedia lokalizuje je w powiecie deczyńskim , natomiast niemieckojęzyczna Wikipedia podaje, że rzeka ma źródła na wzgórzu Kottmar (478 m n.p.m.), w Ebersbach oraz w Neugersdorf. . Przepływa przez Łużyce, w Spreewaldzie dzieli się na szereg odnóg, następnie przepływa przez jeziora Schwielochsee i Müggelsee. Od jeziora Schwielochsee rozpoczyna się odcinek drogi wodnej dostępnej dla jednostek o zanurzeniu do 1,2 metra. W miejscowości Beeskow jaz i śluza. Nastepnie w okolicy miejscowości Neuhaus i jeziora Wergnersee odchodzi od niej Speisekanal – 2,6 km kanał łączący ją z Kanałem Odra-Sprewa. Natomiast Sprewa kieruje się na północny zachód, poprzez zabytkowy jaz kozłowo-iglicowy i śluzę Neubrück po czym wpływa do Kanału Odra-Sprewa (89 km kanału), poniżej śluzy Kersdorf. Przyjmuje na tym odcinku nazwę Fürstenwalder Spree. Kanał opuszcza na jego 69 kilometrze, kierując się na północny zachód, poprzez jaz, przed dawną śluzą Große Tranke i przyjmuje nazwę Müggelspree. Poprzez jezioro Dämeritzsee wpływa do jeziora Müggelsee (nazywanym też Großer Müggelsee) z którego wypływa już jako Sprewa. Jednak większość wód Sprewy skierowanych jest Kanałem Odra-Sprewa do jeziora Seddinsee, następnie Langer See, które w berlińskiej dzielnicy Köpenick łaczy sie ze Sprewą. W centrum Berlina, w okolicy śluzy Mühlendammschleuse rozdwaja się i opływa Wyspę Muzeów. Po przejściu przez śluzę Charlottenburg, 6 kilometów dalej, w dzielnicy Spandau uchodzi do Haweli (29 m n.p.m.). Żeglowna na długości 182 km.

W marcu 1209 po umocnieniu grodu w Kopanicy, margrabia Konrad II wkroczył do ziemi lubuskiej i obległ Lubusz. Na pomoc obleganemu grodowi wyruszył Władysław Laskonogi, będący szwagrem Konrada II (jego żoną była Elżbieta Mieszkówna). Zgodnie ze etosem rycerskim margrabia Konrad został poinformowany o dniu i miejscu czekającej go bitwy. Jednak w przeddzień wyznaczonego starcia książę Władysław przekroczył Odrę i próbował zaskoczyć przeciwnika, co jak podaje miśnieński kronikarz, nie spodobało się towarzyszącym mu rycerzom (miała im też podobno towarzyszyć czarownica wieszcząca zwycięstwo). Jednak księciu Władysławowi nie udało się zaskoczyć margrabiego Konrada, który dowiedział się o planowanym ataku i uderzył jako pierwszy. Wywiązała się bitwa, w której zwycięstwo odniosły wojska margrabiego Konrada. Późna pora dnia umożliwiła wojskom księciu Władysławowi odwrót. Jednak podczas utrudnionej, nocnej przeprawy przez bagniste tereny wiele ludzi utonęło, co powiększyło straty strony polskiej. Nieudana odsiecz Władysława Laskonogiego przyspieszyła kapitulację Lubusza, a obrońców grodu spotkał straszny los – z rozkazu margrabiego Konrada wszyscy zostali zabici przez powieszenie.

Henryk Brodaty i jego czasy – monografia autorstwa Benedykta Zientary wydana po raz pierwszy w 1975. Poświęcona jest historii Polski od połowy XII wieku do 1241, a głównym bohaterem jest książę Henryk I Brodaty.Pomorze Zachodnie (Pomorze Nadodrzańskie, łac. Pomerania, kasz. Zôpadnô Pòmòrskô, niem. Pommern) – kraina historyczno-geograficzna nad dolną Odrą i mniejszymi rzekami uchodzącymi do Zatoki Pomorskiej, między Reknicą a Łebą. Na zachodzie przechodzi w Meklemburgię, na południu w Brandenburgię, ziemię lubuską oraz Wielkopolskę (Krajnę), a na wschodzie w Pomorze Gdańskie.

Zajęcie ważnego dla zachodnich granic Polski Lubusza zmobilizowało do działania Henryka I Brodatego, najpotężniejszego księcia polskiego. Wkrótce wykorzystał on zamieszanie po śmierci margrabiego Konrada II (6 maja 1210) i spory o jego dziedzictwo, gdyż Konrad nie pozostawił męskiego potomka. Utracone przez Władysława Laskonogiego tereny Henryk Brodaty odzyskał podczas kampanii zbrojnej, którą przeprowadził między sierpniem 1210 a marcem 1211. Książę śląski wkroczył do ziemi lubuskiej oraz Łużyc i w bliżej nieznany sposób, ubiegając margrabiego Miśni Dytryka, przejął kontrolę nad głównym grodami, między innymi nad Lubuszem i Gubinem. Zwycięska akcja Henryka Brodatego zakończyła „pierwszą wojnę o Lubusz”.

Sasi (Saksoni, niem. Sachsen, ang. Saxons) – lud pochodzenia germańskiego, osiadły w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii, w tradycji pisanej ich ojczyzną były nadwiślańskie lasy (Widsidh).Elżbieta (ur. przed 1154, zm. 2 kwietnia 1209) – księżniczka wielkopolska, księżna czeska, margrabina Łużyc Dolnych z dynastii Piastów.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Benedykt Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 2005, s. 193–196
  • Piastowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1999, s. 378




  • Warto wiedzieć że... beta

    Etos rycerski – zespół wartości i zasad, wykształconych w kręgu średniowiecznej kultury rycerskiej, którymi powinien charakteryzować się idealny wojownik - w życiu i na wojnie. Pojęciu kodu lub etosu rycerskiego oraz tzw. cnót rycerskich stało się silnym składnikiem mentalności klas wyższych późnośredniowiecznych i nowożytnych społeczeństw europejskich. Podobne zjawiska możemy zaobserwować w wielu społeczeństwach z różnych kręgów kulturowych i epok, w których górną warstwę stanowili wojownicy lub grupy powołujący się na taką genealogię. Archetyp idealnego wojownika obecny jest także w wielu utworach literackich, przede wszystkim w eposach. Stąd oprócz etosu rycerzy średniowiecznych można wyróżnić m.in.: etos homerycki (odnoszący się do wojowników z kart Iliady i Odysei), etos spartański, etos samurajski (bushidō), czy współczesny etos wojskowy.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Niemcy – naród zamieszkujący przede wszystkim Republikę Federalną Niemiec, posługujący się językiem niemieckim z grupy języków germańskich. Pod względem wyznaniowym Niemcy podzieleni są na katolików (płd. i zach. Niemcy) i protestantów (płn. i wsch. Niemcy).
    Ziemia kaliska (łac. Terra Calisiensis) – jednostka terytorialna średniowiecznego państwa polskiego, w dorzeczu górnej i środkowej Warty. W czasach nowożytnych wschodnia część Wielkopolski właściwej, współcześnie synonim Kaliskiego.
    Termin Ziemia Lubuska ewentualnie ziemia lubuska (łac. terra Lubus, niem. Land Lebus, Lebuser Land) ma szerokie i często odmienne znaczenie, rozróżniane także względem okresów historycznych. Poniżej przedstawione są główne znaczenia, które będą szczegółowo rozwinięte w odpowiednich sekcjach:
    Morze Bałtyckie, Bałtyk (łac. balteus — pas. Nazwa Bałtyku pojawia się po raz pierwszy u Adama z Bremy) – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w północnej Europie. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Ostsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód Cieśnin Duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.
    Książęta wielkopolscy - lista obejmuje władców Wielkopolski. Wielkopolska w 1138 roku, na mocy ustawy sukcesyjnej Bolesława III Krzywoustego, przypadła jego synowi Mieszkowi III Staremu. Dzielnicą tą rządzili Piastowie wielkopolscy, a przejściowo także Henryk I Brodaty i Henryk II Pobożny, przedstawiciele śląskiej linii tej dynastii.

    Reklama