Bitwa pod Covadongą

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Bitwa pod Covadonga)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bitwa pod Covadongą – starcie zbrojne, które miało miejsce prawdopodobnie w roku 722 (aczkolwiek podawany jest też rok 718) w rejonie Cangas de Onís w górach Picos w Asturii. Powstańcy z Asturii dowodzeni przez Pelayo zwyciężyć mieli wojska Maurów. Ten pierwszy militarny sukces chrześcijan nad muzułmanami uznawany jest tradycyjnie za początek Rekonkwisty.

Wizygoci, Goci zachodni lub Terwingowie (dosł. "leśni ludzie") – lud germański, odłam Gotów. W IV wieku przyjęli arianizm (dzięki Biblii przetłumaczonej przez Wulfilę na język gocki).Covadonga – miejscowość w regionie Asturii na północy Hiszpanii, w górach Picos de Europa. Miejsce pierwszej zwycięskiej bitwy podczas rekonkwisty. Popularne sanktuarium maryjne. Odbywają się tutaj trudne górskie finisze Vuelta a España.

Po zwycięstwie muzułmanów w decydującej bitwie nad rzeką Guadalete (lipiec 711 roku), w której poległ król Wizygotów Roderyk, państwo wizygockie zostało podbite. Napływający z Północnej Afryki muzułmanie (Berberowie i Arabowie) w ciągu kilku lat zajęli niemalże cały Półwysep Iberyjski.

Alfons III Wielki (ok. 848 – 910), król Asturii w latach 866 – 910. W czasie swego panowania prowadził wiele wypraw wojennych, dzięki którym przesunął granicę chrześcijańskiej Hiszpanii do Coimbry. Założył miasto Burgos. Nieporozumienia z synami skłoniły go do abdykacji i podzielenia królestwa pomiędzy synów. Garcia otrzymał Leon, Ordoño Galicję a Fruela Asturię wraz z Oviedo.Góry Kantabryjskie (hiszp. Cordillera Cantábrica, ast. Cordelera Cantábrica, gal. Cordilleira Cantábrica, bask. Kantauriar mendilerroa) – pasmo górskie w północnej części Hiszpanii na Półwyspie Iberyjskim, położone na północnym skraju Mesety Iberyjskiej, usytuowane równolegle do wybrzeża Zatoki Biskajskiej, ku której stromo opadają.
Półwysep Iberyjski w roku 720

W Asturii pojawił się wówczas Pelayo (łac. Pelagius), wizygocki szlachcic mający za sobą służbę w gwardii przybocznej Roderyka. Pelayo wstąpił na służbę muzułmańskiego gubernatora Munuzy. Munuza chciał poślubić siostrę Pelayo, zamierzając poprzez związek z tak prominentnym rodem utrwalić władzę w regionie. Pelayo odmówił jednak swojej zgody na małżeństwo, co stało się powodem ostrego sporu i w rezultacie ucieczki gockiego szlachcica w odległe górskie rejony, gdzie rozpoczął on przygotowania do powstania. W roku 718 Pelayo został przez swoich zwolenników obwołany księciem. Maurowie zajęci ekspansją w Pirenejach nie podejmowali początkowo żadnych kroków przeciwko powstańcom i dopiero w roku 722 wysłali przeciwko nim większe siły.

Roderyk, Rodryg – książę Betyki, po śmierci króla Wizygotów Wittiza w 710, Wizygoci z południa obwołali Roderyka królem. Niezadowolony z wyboru syn i następca Wittizy, Agila, udał się po pomoc do muzułmanów z Afryki Północnej – do władcy Musy Ibn Musaina, który wysłał swego podwładnego, gubernatora Tangeru, Tarika ibn Zijada na wyprawę do Hiszpanii. W bitwie nad rzeką Guadelete w 711 r. wojska Wizygotów poniosły klęskę, a sam Roderyk zginął (lub zaginął bez wieści). Uważany jest za ostatniego króla Wizygotów, którego panowanie potwierdzone zostało w źródłach szanowanych historyków i kronikarzy.Asturia, Księstwo Asturii (hiszp. Asturias, Principado de Asturias, ast. Asturies, Principáu d’Asturies) – region historyczno-geograficzny, wspólnota autonomiczna i prowincja w Hiszpanii.

Zarówno muzułmańskie jak i chrześcijańskie źródła różnie opisują przebieg bitwy. Podobnie sporna jest sama data bitwy. Historyk hiszpański Claudio Sánchez-Albornoz po szczegółowych badaniach datuje wydarzenie na rok 722, jednakże wielu naukowców sugeruje rok 718 jako datę stoczenia batalii.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Bitwa nad rzeką Guadalete (lub bitwa pod Jerez de la Frontera) – starcie zbrojne, które miało miejsce w lipcu 711 r. podczas walk Wizygotów z Arabami.

Głównym źródłem opisującym wydarzenia jest kronika spisana na dworze króla Asturii Alfonsa III (866-910) – Crónica Albeldense. Wątpliwa jest zawarta w Kronice Alfonsa III informacja, jakoby przed bitwą miało dojść do rozmów obu stron. Stronę muzułmańską reprezentował biskup o imieniu Oppa, który miał przedstawić powstańcom korzystne warunki: Pelayo miał podlegać władzy muzułmańskiej i zachować swoje posiadłości oraz zatwierdzoną układem polityczną władzę. Przywódca powstania odrzucił proponowane mu warunki, po czym doszło do bitwy, w której poległo podobno 124 000 muzułmanów, na czele ze swoim dowódcą o imieniu Al Qama. W wyniku pościgu za uciekającym wrogiem, miało zginąć kolejne 63 000 Maurów. Po takiej klęsce gubernator Munoza, który nie brał udziału w bitwie, nie był w stanie utrzymać swojej władzy. Zmuszony do oddania swojej rezydencji w Gijón, gubernator podjął próbę ucieczki, w trakcie której został zabity. Po bitwie nastąpiła masakra muzułmanów zamieszkujących tereny na północ od Gór Kantabryjskich.

Arabowie (arab.: عرب ’Arab, w pierwotnym znaczeniu: „koczownicy”) – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.Pireneje (hiszp. Pirineos, kat. Pirineus; franc. Pyrénées; gask. Pirenèus; arag. Perineus; bask. Pirinioak) – należą do Alpidów Zachodnich, trzeci pod względem wysokości po Alpach i Górach Betyckich łańcuch górski w Europie, znajdujący się w północno-wschodniej części Półwyspu Iberyjskiego. Jego naturalne przedłużenie stanowią od zachodu Góry Kantabryjskie. Pireneje rozciągają się pomiędzy Atlantykiem na zachodzie i Morzem Śródziemnym na wschodzie, osiągając długość 450 km. W większej części Pirenejów grzbiet pasma tworzy granicę francusko-hiszpańską, przebiegając także przez Andorę. Wyjątkiem jest Val d’Aran, która należy do Hiszpanii, mimo że znajduje się po północnej stronie pasma. Do innych drobnych orograficznych anomalii zalicza się na przykład Cerdanya oraz hiszpańska eksklawa Llívia. Szerokość pasma w kierunku północ – południe waha się od 50 do 150 km.
Grota Matki Boskiej z Covadongi

Według źródeł muzułmańskich spisanych wieki później, Covadonga to nic nie znacząca potyczka. To właśnie niewielki, liczący 300 powstańców oddział miał zostać okrążony i całkowicie wybity. Przeżyć miał jedynie Pelayo oraz 30 jego ludzi, którzy podczas ucieczki zginęli śmiercią głodową w trudno dostępnym terenie górskim.

Berberowie (Berberzy, Amazygowie) – rdzenna ludność Berberii w północnej Afryce i na Saharze, pochodzenia chamito-semickiego. Rekonkwista (hiszp., port. reconquista - ponowne zdobycie) – walka chrześcijan o wyparcie Maurów z Półwyspu Iberyjskiego, trwająca od VIII do XV wieku.

Oba opisy dalekie są od historycznych realiów. W tekstach chrześcijańskich, z perspektywy kolejnych stuleci bitwa urosła do rangi mitycznej, w muzułmańskich natomiast jest bagatelizowana. Tak wysokie (mocno jednak zawyżone) straty nieprzyjaciela kwalifikują bitwę do miana cudu, jako wynik pomocy boskiej. Pewne jest natomiast, że pod Covadongą doszło do zwycięstwa sił powstańczych, dla których walka w trudno dostępnych rejonach górskich nie stanowiła żadnej przeszkody. Chrześcijanie wierzyli, że Covadonga objęta jest opieką boską (przed bitwą znajdowało się w tutejszej grocie sanktuarium Matki Boskiej). Świątynia stała się miejscem pielgrzymek, a Matka Boża z Covadonga patronuje Asturii do dziś.

Półwysep Iberyjski (Półwysep Pirenejski, hiszp. i port. Península Ibérica, kat. Península Ibèrica, bask. Iberiar penintsula; w starożytności i średniowieczu Hiszpania) to półwysep znajdujący się w południowo-zachodniej części Europy. Od pozostałej części kontynentu oddzielają go Pireneje, od zachodu i częściowo północy otacza go Ocean Atlantycki, a od wschodu i południa Morze Śródziemne. Od Afryki oddziela go Cieśnina Gibraltarska. Powierzchnia półwyspu wynosi 583 254 km².Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

Literatura[ | edytuj kod]

  • Claudio Sánchez-Albornoz: El reino de Asturias. Orígenes de la nación española. Estudios críticos sobre la historia del reino de Asturias. Band 2. Instituto de Estudios Asturianos, Oviedo 1974, ​ISBN 84-00-04032-5​.
  • Lara Manuel, Tunón Baruque, Julio Valdeón, Ortiz Antonio Domínguez: Historia Hiszpanii. Szymon Jędrusiak (tłum.): Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych, Kraków 1997 ​ISBN 83-7052-226-2​.




  • Reklama