Bitwa pod Aquae Sextiae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bitwa pod Aquae Sextiae – starcie zbrojne, które miało miejsce jesienią 102 p.n.e. pomiędzy dowodzonymi przez Gajusza Mariusza legionami rzymskimi a armią germańskich Teutonów. Bitwa zakończyła się wielkim zwycięstwem wojsk Mariusza podobnie jak stoczona w następnym roku bitwa pod Vercellae, w której armia rzymska pobiła germańskich Cymbrów.

Gnejusz Maliusz Maksymus (łac. Gnaeus Mallius Maximus) – rzymski polityk, który dowodził armią konsularną w przegranej przez Rzymian bitwie pod Arausio w 105 p.n.e.Marcellus (Marcelli) to przydomek plebejskiej gałęzi rzymskiego rodu Klaudiuszy (Claudii). Ród Marcellusów odgrywał ważną rolę w okresie republiki. Zobacz drzewo genealogiczne Klaudiuszów Marcellusów.

Kampania Mariusza przeciwko obydwu plemionom była skutkiem ich najazdów na terytorium rzymskie w Galii i Hiszpanii, oraz kilku dotkliwych porażek jakich doznała wówczas armia rzymska, z których największą była klęska pod Arausio w roku 105 p.n.e. Armia dowodzona przez konsulów Gnejusza Maliusza Maksymusa i Kwintusa Serwiliusza Cepiona została wówczas całkowicie zniszczona, zaś nieliczni, którzy ocaleli z pogromu, byli wieszani przez barbarzyńców na drzewach pobliskiego lasu.

Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².Teutoni (Teutonowie) – lud germański lub celtycki zamieszkujący pierwotnie tereny nad Łabą, na południe od Półwyspu Jutlandzkiego i siedzib Cymbrów. Po raz pierwszy wymienieni w źródłach antycznych przez Pyteasza z Massalii. Wraz z Cymbrami i Ambronami pobili wojska rzymskie pod Arausio (Aruzjoną) w Galii w 105 p.n.e. Podczas tej bitwy, dowodzonej ze strony Rzymian przez konsula Gnejusza Malliusza Maksimusa i prokonsula Kwintusa Serwiliusza Cepiona, zginęło ponad 100 000 Rzymian. Była to jedna z największych klęsk wojsk rzymskich w dziejach. Plemiona germańskie nie wykorzystały jednak osłabienia Rzymu i odstąpiły od inwazji na Półwysep Apeniński.

Przez kolejne trzy lata konsulem wybierany był Gajusz Mariusz, doświadczony i obdarzony wielkim talentem wojskowym dowódca. Jego zadaniem było przygotowanie nowej armii do walki z Germanami, którzy w każdej chwili mogli najechać Italię. Czas konsulatu od 104 p.n.e. do 102 p.n.e. Mariusz wykorzystał na szkolenie legionistów i hartowanie ich w walkach z ludami alpejskimi.

Kwintus Lutacjusz Katulus (Quintus Lutatius Catulus) (ur. przed. 149 p.n.e., zm. 87 p.n.e.) – konsul rzymski, syn Kwintusa Lutacjusza Katulusa i Popilii.Gajusz Mariusz, łac. Gaius Marius (ur. 157 p.n.e. w Cereatae, zm. 13 stycznia 86 p.n.e. w Rzymie) – polityk rzymski okresu republikańskiego. Homo novus (człowiek spoza starej arystokracji senatorskiej), jeden z najwybitniejszych przywódców stronnictwa popularów, wielokrotny konsul, dowódca wojskowy i reformator armii rzymskiej.

W 102 p.n.e. do Rzymu dotarły informacje o marszu Cymbrów i Teutonów na Italię. Jednakże oba plemiona postanowiły napaść na Italię osobno. Wtedy Mariusz po zakończeniu zimy wyruszył z wojskiem złożonym z 4 legionów, przekroczył Alpy i założył starannie przygotowany do obrony obóz nad Rodanem. W obozie zgromadzono zapasy żywności i wykopano wokół niego wał oraz wzniesiono fortyfikacje. Germanie rozpoczęli oblężenie obozu Rzymian, ale ich szturmy zostały odparte i ponieśli znaczne straty, wobec tego zrezygnowali z dalszych ataków i wyruszyli w kierunku Alp z zamiarem wkroczenia do Italii. W tym czasie w Italii stacjonowały wojska drugiego konsula Kwintusa Lutacjusza Katulusa, lecz były o połowę mniejsze niż wojska zgromadzone przez Mariusza. Dlatego konieczne dla Rzymian stało się sprowokowanie barbarzyńców do starcia.

Paweł Rochala (ur. 1968) – pisarz i historyk wojskowości z zamiłowania, zawodowy oficer Państwowej Straży Pożarnej. Autor wielu artykułów i felietonów do branżowej prasy strażackiej. Żonaty, ma dwoje dzieci.Galia (łac. Gallia) - kraina historyczna w Europie Zachodniej, obecnie tereny Francji, Belgii, Szwajcarii i północno-zachodnich Włoch, zamieszkana przez plemiona celtyckie. Termin ten, wprowadzony przez Rzymian, do czasu podboju przez Juliusza Cezara w latach 58-51 p.n.e. nie miał pokrycia w rzeczywistej organizacji państwowej czy międzyplemiennej. Istniały tylko pewne luźne podobieństwa kulturowe i niezbyt intensywne związki ekonomiczne między poszczególnymi plemionami.

Do starcia doszło jesienią 102 p.n.e. pod Aquae Sextiae (Wody Sekstiusza, dzisiejsze miasto Aix-en-Provence w południowej Francji). Wstępem do właściwej bitwy była bitwa przy wodopoju stoczona kilka dni wcześniej ze strażą tylną maszerujących w kierunku Italii Teutonów, którą stanowiło 30 000 Ambronów. Założyli oni swój obóz na północnym stromym brzegu rzeki L'Arc. Po drugiej stronie rzeki na jednym ze wzgórz założył obóz Mariusz. Walka rozpoczęła się od starć służby obozowej z Germanami, przy czerpaniu wody z rzeki. Mariusz wysłał na pomoc oddziały wojsk posiłkowych Ligurów, którzy zamieszkiwali pobliskie tereny. Gdy Ambronowie wyparli Ligurów na drugą stronę rzeki, zostali zaatakowani przez legiony rzymskie, które atakowały po zboczu i zepchnęły przeciwników w kierunku rzeki. Szyk barbarzyńców załamał się w nurcie rzeki i wtedy rozpoczęła się paniczna ucieczka w kierunku obozu. Ambronowie ponieśli dotkliwą klęskę, a Rzymianie wycofali się do swojego obozu i kontynuowali jego umacnianie.

Cymbrowie – (Cimbri) lud pochodzenia prawdopodobnie germańskiego, wywodzący się z krainy Himmerland na północy Półwyspu Jutlandzkiego. Pochodzenie Cymbrów nie jest jednoznacznie ustalone, ponieważ imiona ich wodzów noszą celtyckie brzmienie: Boiorix, Lugins, Claodicus, Ceasorix.Kwintus Serwiliusz Cepion (łac. Quintus Servilius Caepio) – konsul roku 106 p.n.e. i namiestnik Galii Narbońskiej w randze prokonsula z roku 105 p.n.e. Jeden z dowódców wojsk rzymskich w bitwie z Cymbrami i Teutonami pod Arausio.

Na wieść o pogromie Ambronów, król Teutonów Teutobod, postanowił zebrać wszystkie maszerujące oddziały i zaatakować Rzymian całością sił. Oprócz tego utworzył silny przyczółek po drugiej stronie rzeki. Mariusz natomiast postanowił wykorzystać ukształtowanie terenu i wciągnąć barbarzyńców w pułapkę. Ustawił piechotę przez obozem położonym na wzgórzu, a jazdę przed nią z zadaniem zwabienia przeciwnika do ataku pod górę w kierunku obozu. Dodatkowo ukrył w lesie 3000 ciężkozbrojnej piechoty pod wodzą Klaudiusza Marcellusa, przygotowanej do ataku na tyły Germanów w stosownym czasie. Bitwa rozpoczęła się od ataku rzymskiej jazdy, która została odparta przez Germanów i wtedy zwarty szyk Teutonów zaczął atakować pod górę piechotę przeciwnika. Rzymianie zasypali gęsto ustawionych Germanów tysiącami oszczepów, a potem w walce wręcz spychali ich w kierunku rzeki. Tam na płaskim terenie uderzył na tyły Teutonów ukryty w zasadzce oddział Klaudiusza Marcellusa i wywołał panikę w germańskim wojsku.

Hiszpania, Królestwo Hiszpanii (hiszp. Reino de España, gal. Reino de España, kat. Regne d’Espanya, arag. Reino d’España, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d’Espanha, ast. Reinu d’España) – największe z trzech państw położonych na Półwyspie Iberyjskim.Francja (fr. France, IPA: /fʁɑ̃s/), Republika Francuska (fr. République française /ʁe.py.blik fʁɑ̃.sɛz/) – państwo, którego część metropolitalna znajduje się w Europie Zachodniej, posiadające także zamorskie terytoria na innych kontynentach. Francja metropolitalna rozciąga się od Morza Śródziemnego na południu do kanału La Manche i Morza Północnego na północy, oraz od Renu na wschodzie do Zatoki Biskajskiej na zachodzie. Francuzi często nazywają swój kraj l’Hexagone (sześciokąt) – pochodzi to od kształtu Francji metropolitalnej.

Mariusz odniósł wielkie zwycięstwo, całkowicie niszcząc armię barbarzyńców. W bitwie poległo łącznie około 100 000 Germanów (z łącznej liczby 110 000). Do niewoli dostał się król Teotobod i uświetnił triumf Mariusza w Rzymie. Wielu ocalałych, nie chcąc oddać się w rzymską niewolę, masowo popełniało samobójstwa, mordując wcześniej swoje żony i potomstwo. Rzymianie stracili w bitwie około 900 ludzi.

Bitwa pod Vercellae – starcie zbrojne, które miało miejsce 30 lipca 101 p.n.e. pomiędzy legionami rzymskimi dowodzonymi przez Gajusza Mariusza a siłami germańskiego plemieniem Cymbrów. Bitwa zakończyła się wielką klęską Germanów. Rok wcześniej Mariusz pokonał w bitwie pod Aquae Sextiae germańskich Teutonów i Ambronów, którzy wraz z Cymbrami najechali rzymskie terytorium.Republika rzymska – państwo powstałe w starożytnym Rzymie, istniejące w latach 509 p.n.e.–27 p.n.e., które rozwinęło się z niewielkiego, monarchicznego państwa-miasta Lacjum w środkowej części Półwyspu Apenińskiego do największej potęgi świata antycznego kontrolującej cały basen Morza Śródziemnego, by następnie przekształcić się w cesarstwo rzymskie.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Bitwa pod Vercellae
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Rochala 2007 ↓, s. 80–84.
    2. Rochala 2007 ↓, s. 158–164.
    3. Rochala 2007 ↓, s. 164–171.
    4. Rochala 2007 ↓, s. 171–176.
    5. Rochala 2007 ↓, s. 176–184.
    6. Rochala 2007 ↓, s. 183–184.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Paweł Rochala: Imperium u progu Zagłady. Najazd Cymbrów I Teutonów. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2007, s. 157–186. ISBN 978-83-1110634-5.
  • John Warry: Armie Świata Antycznego. Warszawa: Wydawnictwo 69, 1995. ISBN 83-86244-03-8.
  • Rodan (fr. Rhône, frank.-prow. Rôno, oks. Ròse, wł. Rodano, niem. Rhone lub Rotten, ret. Rodan, łac. Rhodanus) – rzeka płynąca przez terytorium Szwajcarii i Francji. Długość – 812 km, powierzchnia dorzecza – 98 tys. km². Średni przepływ Rodanu (mierzony w Beaucaire) wynosi 1700 m³ na sekundę (na podstawie danych z lat 1920-2005).




    Reklama