Biedronkowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Biedronkowate (Coccinellidae) – rodzina owadów z rzędu chrząszczy (Coleoptera). Obejmuje około 5 tysięcy gatunków o owalnym, wypukłym ciele, krótkich odnóżach i czerwonych bądź żółtych pokrywach z czarnymi plamkami. Owady te osiągają niewielkie rozmiary, zwykle 8–10 mm.

Mszyce (Aphidoidea) – nadrodzina owadów w rzędzie pluskwiaków, obejmująca ponad 3,5 tys. gatunków, z czego w Polsce występuje kilkaset. Występują masowo, żerują na roślinach. W większości są szkodnikami upraw.Chrząszcze wielożerne (Polyphaga) – najliczniejszy w gatunki podrząd chrząszczy (Coleoptera). Stanowią ok. 90% z ponad 400 000 opisanych gatunków chrząszczy. Jego przedstawiciele wykazują rozmaitość specjalizacji i adaptacji. Długość ich ciała mieści się w przedziale od 0,3 do 155 mm. Żywią się różnorodnym pokarmem. Nie mają szwów notopleuralnych na spodzie przedplecza, biodra tylnych nóg są ruchome, skrzydła błoniaste, bez poprzecznych żyłek, czułki wykształcone w różnym stopniu. W większości są to zwierzęta lądowe, niektóre tylko żyją w środowisku wodnym.

Żywią się mszycami, dlatego wykorzystywane są w biologicznym zwalczaniu tych szkodników. Mnożą się bardzo szybko i mogą dawać 2-4 pokolenia rocznie. Zimują owady dorosłe. W tym celu potrafią gromadzić się setkami, a nawet tysiącami w różnych miejscach – pod ziemią, w budynkach czy pod korą drzew. Czułki biedronek są przeważnie krótkie lub bardzo krótkie. Mają 8-11 członów, często na ich końcach występuje buławka. W aparacie gębowym charakterystyczne są głaszczki szczękowe o kształcie toporków. Głowa szeroka, wchodzi w przedplecze. Zaniepokojone larwy lub dorosłe chrząszcze wydalają poprzez stawy nóg hemolimfę o żółtym zabarwieniu, która ma trujące właściwości.

Odnóża – parzyste przydatki występujące na tagmach stawonogów. Pełnią funkcje (często związane z lokalizacją): czuciowe, pokarmowe, lokomotoryczne, kopulacyjne, transportowe, przędne. Ilość, budowa i rozmieszczenie odnóży jest ważną cechą taksonomiczną.Stawonogi (Arthropoda, z gr. ἄρθρον arthron – staw + πούς, ποδός pous, podos – noga) – najliczniejszy w gatunki typ zwierząt na Ziemi. Dotychczas opisano ponad milion gatunków. Według danych IUCN opisano 950 000 gatunków owadów i 40 000 skorupiaków. Liczby w pozostałych grupach stawonogów wahają się – w zależności od źródła – od kilkunastu tysięcy (np. wije) do ponad 60 tysięcy gatunków pajęczaków, a z każdym rokiem przybywa ich coraz więcej.

Jednym z przedstawicieli jest biedronka – owad o długości ok. 6 mm, pokryty czerwonymi lub pomarańczowymi pokrywami skrzydłowymi, nakrapianymi kontrastowymi plamkami. Biedronki odżywiają się owadami roślinożernymi, są zatem z punktu widzenia człowieka pożyteczne.

W Polsce najczęściej występuje biedronka siedmiokropka. Od 2006 roku obserwuje się inwazję azjatyckiej biedronki Harmonia axyridis, która może zagrozić rodzimym gatunkom.

Integrated Taxonomic Information System (ITIS) – system zaprojektowany do dostarczania informacji taksonomicznych o organizmach. Został utworzony w 1996 r. System jest wspierany przez agencje rządowe Stanów Zjednoczonych Ameryki, Kanady i Meksyku. Współpracuje z taksonomami z całego świata. Jest partnerem Species 2000 i Global Biodiversity Information Facility (GBIF). Współuczestniczy w realizacji międzynarodowego programu Katalog Życia (Catalogue of Life Programme).Owady uskrzydlone (Pterygota) – owady skrzydlate lub wtórnie bezskrzydłe o odwłoku pozbawionym odnóży krocznych (typowych czy zmodyfikowanych). Owady uskrzydlone to najliczniejszy takson zwierzęcy, obejmujący około 1 milion gatunków. Zamieszkują środowiska lądowe wszystkich kontynentów, a także środowisko słodkowodne i (rzadziej) morskie, przy czym przystosowanie do życia w wodzie jest wtórne.

Systematyka[ | edytuj kod]

Rodzina Coccinellidae Latreille, 1807 podrodzina Chilocorinae Mulsant, 1846 rodzaj Arawana Leng, 1908 rodzaj Axion Mulsant, 1850 rodzaj Brumoides Chapin, 1965 rodzaj Brumus Mulsant, 1850 rodzaj Chilocorus Leach, 1815 rodzaj Curinus Mulsant, 1850 rodzaj Egius Mulsant, 1850 rodzaj Exochomus Redtenbacher, 1843 rodzaj Halmus Mulsant, 1850 rodzaj Orcus Mulsant, 1850 rodzaj Platynaspis Redtenbacher, 1844 rodzaj Telsimia Casey, 1899 podrodzina Coccidulinae Mulsant, 1846 rodzaj Anovia Casey, 1908 rodzaj Azya Mulsant, 1850 rodzaj Coccidula Kugelann, 1798 rodzaj Exoplectra Chevrolat in Dejean, 1837 rodzaj Pseudoazya Gordon, 1980 rodzaj Rhyzobius Stephens, 1829 rodzaj Rodolia Mulsant, 1850 podrodzina Coccinellinae Latreille, 1807 rodzaj Adalia Mulsant, 1846 rodzaj Anatis Mulsant, 1846 rodzaj Anisosticta Chevrolat in Dejean, 1837 rodzaj Aphidecta Weise, 1893 rodzaj Calvia Mulsant, 1850 rodzaj Ceratomegilla Crotch, 1873 rodzaj Cheilomenes Chevrolat in Dejean, 1837 rodzaj Coccinella Linnaeus, 1758 rodzaj Coelophora Mulsant, 1850 rodzaj Coleomegilla Timberlake, 1920 rodzaj Cycloneda Crotch, 1871 rodzaj Harmonia Mulsant, 1850 rodzaj Hippodamia Chevrolat in Dejean, 1837 rodzaj Macronaemia Casey, 1899 rodzaj Megalocaria Crotch, 1871 rodzaj Micraspis Chevrolat in Dejean, 1837 rodzaj Mulsantina Weise, 1906 rodzaj Myzia Mulsant, 1846 rodzaj Naemia Mulsant, 1850 rodzaj Neoharmonia Crotch, 1871 rodzaj Olla Casey, 1899 rodzaj Paranaemia Casey, 1899 rodzaj Propylaea Mulsant, 1846 rodzaj Psyllobora Chevrolat in Dejean, 1837 rodzaj Synonycha Chevrolat in Dejean, 1837 rodzaj Verania Mulsant, 1850 podrodzina Epilachninae Mulsant, 1846 rodzaj Epilachna Chevrolat in Dejean, 1837 rodzaj Subcoccinella Huber, 1842 podrodzina Hyperaspidinae Duverger, 1989 rodzaj Blaisdelliana Gordon, 1970 rodzaj Brachiacantha Chevrolat in Dejean, 1837 rodzaj Helesius Casey, 1899 rodzaj Hyperaspidius Crotch, 1873 rodzaj Hyperaspis Chevrolat in Dejean, 1837 rodzaj Thalassa Mulsant, 1850 podrodzina Scymninae Mulsant, 1846 rodzaj Cryptognatha Mulsant, 1850 rodzaj Cryptogonus Mulsant, 1850 rodzaj Cryptolaemus Mulsant, 1853 rodzaj Decadiomus Chapin, 1933 rodzaj Didion Casey, 1899 rodzaj Diomus Mulsant, 1850 rodzaj Nephaspis Casey, 1899 rodzaj Nephus Mulsant, 1846 rodzaj Pentilia Mulsant, 1850 rodzaj Sasajiscymnus Vandenberg, 2004 rodzaj Scymnobius Casey, 1899 rodzaj Scymnodes Blackburn, 1889 rodzaj Scymnus Kugelann, 1794 rodzaj Selvadius Casey, 1899 rodzaj Stethorus Weise, 1885 rodzaj Zagloba Casey, 1899 rodzaj Zilus Mulsant, 1850 podrodzina Sticholotidinae Weise, 1901 rodzaj Cephaloscymnus Crotch, 1873 rodzaj Coccidophilus Brethes, 1905 rodzaj Delphastus Casey, 1899 rodzaj Gnathoweisea Gordon, 1970 rodzaj Microweisea Cockerell, 1903 rodzaj Nipus Casey, 1899 rodzaj Pharoscymnus Bedel, 1906 rodzaj Serangium Blackburn, 1889 rodzaj Sticholotis Crotch, 1874

Biedronkowate w kulturze[ | edytuj kod]

Biedronka jest częstym motywem w wierszach ks. Jana Twardowskiego. Nad biedronką zamyśla się nawet papież z policzkiem na ręku (Mrówko ważko biedronko), natomiast sam ks. Jan w Modlitwie do Św. Jana od Krzyża prosi, aby nazywać jego samego Janem od Biedronki.

Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).Nowoskrzydłe, owady nowoskrzydłe (Neoptera) – infragromada owadów, zaliczana do Dicondylia i podgromady owadów uskrzydlonych.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Coccinellidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Encyklopedia Audiowizualna Britannica. Zoologia I: A–O. Poznań: Axel Springer Polska, 2006, s. 16. ISBN 978-83-60563-05-2.
  3. Coccinellidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2013-04-07] (ang.).
  4. Chilocorinae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2013-04-07] (ang.).
  5. Coccidulinae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2013-04-07] (ang.).
  6. Coccinellinae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2013-04-07] (ang.).
  7. Epilachninae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2013-04-07] (ang.).
  8. Hyperaspidinae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2013-04-07] (ang.).
  9. Scymninae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2013-04-07] (ang.).
  10. Sticholotidinae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2013-04-07] (ang.).
Myxophaga – niewielka grupa chrząszczy, w skład której wchodzi ok. 100 gatunków zebranych w 4 rodzinach. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. W faunie polskiej podrząd ten reprezentowany jest przez jeden gatunek Sphaerius acaroides z rodziny Sphaeriusidae.Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:




Warto wiedzieć że... beta

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Encyclopedia of Life (w skrócie EOL, Encyklopedia Życia) – współtworzona przez wielu fachowców, anglojęzyczna, internetowa bezpłatna encyklopedia, której zadaniem jest zebranie informacji o wszystkich opisanych przez naukę gatunkach. Encyklopedia rozpoczęła swoje działanie 26 lutego 2008 r. z 30 000 hasłami. Olbrzymie zainteresowanie (11,5 mln trafień w ciągu 5,5 godz.) spowodowało przeciążenie serwisu i konieczne było przez kilka dni ograniczenie jego funkcjonalności.
Biedronka azjatycka (Harmonia axyridis) – pochodzący z Azji gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych (Coccinellidae). Przez około 20 lat rozprzestrzenił się w obydwu Amerykach i Europie. W Polsce jest gatunkiem inwazyjnym, stwierdzonym po raz pierwszy w 2006 w Poznaniu. W mediach nazywana jest też arlekinem, harlekinem (od angielskiej nazwy Harlequin ladybird).
Hemolimfa – płyn ustrojowy bezkręgowców posiadających otwarty układ krwionośny: wstężnice, stawonogi (owady, skorupiaki), żachwy, mięczaki. Pełni funkcje krwi i limfy. W jej skład wchodzą hemocyty - komórki pełzakowate, które mają zdolność fagocytozy, w jej osoczu może być rozpuszczony barwnik oddechowy: hemocyjanina, chlorokruoryna lub hemoerytryna oraz białka (i polipeptydy) odpornościowe takie jak: cekropiny, attacyny, defenzyny.
Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.
Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
Zwierzęta (Animalia) – królestwo obejmujące wielokomórkowe organizmy cudzożywne o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej, w większości zdolne do aktywnego poruszania się. Są największym i najbardziej zróżnicowanym gatunkowo królestwem organizmów. Największą grupę zwierząt stanowią bezkręgowce, a wśród nich owady. Drugą, obok bezkręgowców, grupą zwierząt są kręgowce. Wśród nich tradycyjnie wyróżnia się ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki, do których należy również człowiek.

Reklama