Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy – Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tablica z matowego szkła, przymocowana do ściany czterema śrubami w rogach. Na górze logo biblioteki w postaci syrenki czytającej dużą gazetę. Pod spodem napis W tym domu w latach 1907-1914 miała pierwszą siedzibę Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy, założona przez członków Towarzystwa Biblioteki Publicznej: Samuela Dicksteina, Stanisława Krzemińskiego, Ludwika Krzywickiego, Stanisława Leszczyńskiego, Stanisława Michalskiego, Rafała Radziłłowicza, Józefę Sawicką, Władysława Smoleńskiego, Seweryna Smolikowskiego, Stefana Żeromskiego. Na samym dole podpis małymi literami : W stulecie powstania Bibliotek. Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy - Biblioteka Główna. maj 2007
Tablica upamiętniająca pierwszą siedzibę Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy przy placu Dąbrowskiego 1 (dawniej ul. Rysia 1)
Kamienna tablica umieszczona na ścianie budynku. Wyryty napis: Faustynowi Czerwijowskiemu 1873-1944 Pierwszemu dyrektorowi biblioteki publicznej m.st. Warszawy w latach 1907-1937 Współtwórcy bibliotekarstwa w Polsce, działaczowi, wychowawcy, patriocie w roku jubileuszowym biblioteki. Na dole data cyframi rzymskimi 1957
Tablica na budynku biblioteki poświęcona Faustynowi Czerwijowskiemu

Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy – Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego – jedna z największych bibliotek publicznych w Polsce. Jej zbiory liczą ok. 1,5 miliona woluminów.

Biblioteka publiczna – biblioteka służąca zaspokajaniu potrzeb oświatowych, kulturalnych i informacyjnych ogółu społeczeństwa oraz uczestnicząca w upowszechnianiu wiedzy i kultury. Zygmunt Gloger herbu Prus II, pseud. Pruski, Prus, Ziemianin, Sąsiad, Hreczkosiej (ur. 3 listopada 1845 w Tyborach-Kamiance, zm. 16 sierpnia 1910 w Warszawie) – polski historyk, archeolog, etnograf, folklorysta, krajoznawca.

Historia[ | edytuj kod]

Początki[ | edytuj kod]

Biblioteka Publiczna została założona w 1907 z inicjatywy powstałego w 1906 Towarzystwa Biblioteki Publicznej.

Sprawa powołania publicznej książnicy dojrzewała w Warszawie od dawna, jako że w mieście brakowało większych bibliotek. Znaczniejszymi zbiorami dysponowały tylko biblioteka rosyjskiego uniwersytetu oraz mające elitarny charakter biblioteki ordynackie Zamoyskich, Krasińskich i Przeździeckich. Pozostałe, pomniejsze biblioteki warszawskie rzadko były szeroko dostępne, i gromadziły przede wszystkim beletrystykę. Tymczasem planowana w Warszawie biblioteka publiczna miała za zadanie zaspokajać potrzeby nauki i oświaty.

Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Od ostatnich lat XIX wieku założenie w Warszawie dużej biblioteki stało się przedmiotem dyskusji publicznej. Jako pierwsza podjęła ten temat Jadwiga Dawidowa, która w wydanej w 1897 broszurze O potrzebie założenia publicznej biblioteki w Warszawie konstatowała szczególne ubóstwo instytucji naukowych i kulturalnych Warszawy w porównaniu z innymi wielkimi miastami Europy oraz trudności, jakich doświadczają młodzi uczeni, których nie stać na zgromadzenie własnych księgozbiorów. Dlatego też przyszłą bibliotekę warszawską widziała jako bibliotekę naukową, opierającą się na doświadczeniach angielskich, szwajcarskich, rosyjskich i amerykańskich. Podkreślała konieczność zrównoważonego rozwoju umysłowego i materialnego społeczeństwa, co miało stanowić odpowiedź na zarzut, że istnieją pilniejsze potrzeby społeczne niż biblioteka publiczna. Apelowała także o poparcie finansowe projektu. Dawidowa swoje wystąpienie powtórzyła w czasopiśmie „Głos” w 1901. Początkowo nie zdobyło ono jednak dużego oddźwięku, sprawa powracała jednak w kolejnych latach, m.in. w artykule działacza oświatowego Stanisława Michalskiego Czytelnictwo Warszawy, opublikowanym w „Ogniwie” w 1903.

Walenty Dutkiewicz (ur. 5 lutego 1798 w Iłkowie (powiat bocheński), zm. 21 kwietnia 1882 w Warszawie) – profesor prawa cywilnego, dziekan wydziału prawa i administaracyi w warszawskiej Szkole Głównej. Był dziekanem wydziału prawa tej uczelni w latach 1863 – 67 (po zaaresztowaniu przez władze carskie poprzedniego dziekana, prof. Jana Kantego Wołowskiego). Wydał "Prawo hipoteczne w Królestwie Polskim obowiązujące" (1850), "Prawa Cywilne jakie w Polsce obowiązywały od 1347 do wprowadzenia kodeksu Napoleona" (1866) i inne.Karol Józef Teofil Estreicher, ps. J. Krupski (ur. 22 listopada 1827 w Krakowie, zm. 30 września 1908 w Krakowie) – polski historyk literatury i teatru, krytyk literacki, bibliograf, wieloletni dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej, nazywany „ojcem bibliografii polskiej”.

Realizacja podnoszonych zamierzeń była możliwa dopiero po 1905, dzięki wydanej w 1906 względnie liberalnej ustawie o związkach i stowarzyszeniach, która umożliwiła ponowne wystąpienie do władz o zatwierdzenie statutu biblioteki. Towarzystwo Biblioteki Publicznej powstało w tym samym roku. Wśród członków założycieli należy wymienić adwokata Stanisława Leszczyńskiego, redaktora „Wiadomości Matematycznych” Samuela Dicksteina, socjologa Ludwika Krzywickiego, Stanisława Michalskiego i Stefana Żeromskiego. Celem statutowym było „spółdziałanie rozwojowi nauki i oświaty przez gromadzenie i utrzymywanie księgozbioru ze wszystkich działów literatury naukowej i beletrystycznej”.

Stefan Żeromski herbu Jelita (ur. 14 października 1864 w Strawczynie, zm. 20 listopada 1925 w Warszawie) – polski prozaik, publicysta, dramaturg, nazwany „sumieniem polskiej literatury”, wolnomularz; pierwszy prezes Polskiego PEN Clubu.Eugenia Kierbedź (ur. w 1855, zm. 10 lipca 1946 w Rzymie) – córka inżyniera Stanisława Kierbedzia, filantropka. Była żoną swego stryjecznego brata Stanisława Kierbedzia (syna Hipolita). Od roku 1909 zamieszkała w Rzymie.

Do księgozbioru nowo powołanej biblioteki włączono zbiory Czytelni Naukowej. Czytelnia Pism Naukowych (funkcjonująca także pod nazwami Czytelnia Dzieł i Pism Naukowych oraz Czytelnia Naukowa) założona została przez Jadwigę Dawidową. Dzięki temu już na samym początku biblioteka dysponowała zbiorem liczącym 3 tys. dzieł i kilkaset roczników czasopism. Przy bibliotece utworzono Instytut Bibliograficzny, mający za zadanie kontynuację Bibliografii polskiej Karola Estreichera. W latach 1908–1909 Biblioteka wydawała czasopismo „Przegląd Biblioteczny”. Nie zrealizowano natomiast zamiaru utworzenia Muzeum Księgoznawstwa.

Błyskawica, właściwie Stacja Nadawcza Armii Krajowej "Błyskawica" – polska radiostacja, nadająca podczas powstania warszawskiego, od 8 sierpnia 1944 do końca walk. Nadajnik zbudowany został w Częstochowie przez krótkofalowca Antoniego Zębika (ps. "Biegły") w 1943. Jej sygnałem była melodia "Warszawianki".International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Pierwsza siedziba biblioteki wraz z czytelnią mieściła się w wynajmowanych pomieszczeniach przy ul. Rysiej 1 (obecnie plac Dąbrowskiego 1).

Dalsze dzieje[ | edytuj kod]

Nowa biblioteka pełniła funkcję ogólnodostępnej biblioteki naukowej w Warszawie. Funkcjonowała dzięki opłatom pobieranym od czytelników, składkom członków towarzystwa i darom prywatnym. W 1914 otrzymała własną siedzibę przy ul. Koszykowej 26, projektu Jana Heuricha (młodszego) – dzięki fundacji Eugenii Kierbedziowej, która osobiście zaprojektowała wiele sprzętów do biblioteki.

Plac Jana Henryka Dąbrowskiego w Warszawie − plac położony w ścisłym centrum Warszawy, znajdujący się w kwartale ulic Rysiej, Szkolnej, Kredytowej i Jasnej.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Księgozbiór biblioteki wzbogaciły liczne dary. Do najważniejszych darczyńców należały wydawnictwa, księgarnie i zagraniczne ośrodki polskie. Duże znaczenie miały także dary prywatne, zwłaszcza cenne zbiory Zygmunta Wolskiego (1910), Zygmunta Glogera (1911), Walentego Dutkiewicza (1913) i spuścizna po Bolesławie Prusie (1913), Adamie Wiślickim, redaktorze „Przeglądu Tygodniowego”. W 1917 biblioteka uzyskała prawo do egzemplarza obowiązkowego z terenu Generał-Gubernatorstwa Warszawskiego.

Stanisław Bogusław Leszczyński herbu Wieniawa (ur. 20 października 1677 we Lwowie, zm. 23 lutego 1766 w Lunéville) – król Polski w latach 1705–1709 i 1733–1736 jako Stanisław I Leszczyński , książę Lotaryngii i Baru w latach 1738–1766, wolnomularz.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Szczególne zasługi dla rozwoju biblioteki położył Faustyn Czerwijowski (1873–1944), kierujący nią niemal od początku jej istnienia do 1937. Czerwijowski, początkowo pracownik Wydziału Czytelń Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności, nawiązał współpracę z Towarzystwem Biblioteki Publicznej i zaprojektował reorganizację zbiorów Czytelni Naukowej na wzór angielski. Jako członek Komitetu Towarzystwa Biblioteki Publicznej stał na stanowisku, że biblioteka powinna realizować wszechstronne cele społeczne, co było sprzeczne z poglądami prezesa Komitetu Samuela Dicksteina, który za najważniejsze uznawał cele naukowe. W 1913 Dickstein zrezygnował jednak ze stanowiska prezesa, a Czerwijowski objął stanowisko dyrektora biblioteki. Większość pracy wykonywali tzw. pracownicy honorowi, gdyż w pierwszych latach działania biblioteka zatrudniała tylko pięciu stałych pracowników.

Faustyn Czerwijowski (ur. 15 lutego 1873 w Małej Karabczyjówce koło Kamieńca Podolskiego, zm. we wrześniu 1944 w Warszawie) – polski bibliotekarz, działacz społeczno-polityczny i oświatowy.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

Ze względu na konieczność zapewnienia bibliotece stałych podstaw finansowych, w 1928 Towarzystwo Biblioteki Publicznej rozwiązało się, a jego majątek, w tym Bibliotekę, przejął samorząd Warszawy. Placówka zmieniła wtedy nazwę na Bibliotekę Publiczną m. st. Warszawy. Dzięki finansowaniu przez samorząd biblioteka mogła w 1929 zorganizować Roczną Szkołę Bibliotekarską. Wznowiła także działalność wydawniczą, wydając od 1929 „Biuletyn Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy”, który (od 1934 pod nazwą „Bibliotekarz”) ukazuje się do dziś jako wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich i Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy. Poza Biblioteką na Koszykowej, nazywaną też Centralą lub Biblioteką Główną, tworzono i systematycznie rozwijano sieć placówek bibliotecznych na terenie Warszawy. W 1912 Towarzystwo Biblioteki Publicznej przejęło tzw. Bibliotekę Kolejową, która stała się Filią I przy ul. Chmielnej. W 1927 otwarto Bibliotekę Wzorową dla Dzieci przy ul. Grójeckiej. Wypożyczalnia nr 1 powstała w 1931. W 1935 przejęto 25 placówek Towarzystwa Bibliotek Publicznych., a w 1936 6 placówek Towarzystwa Bibliotek dla Dzieci.

Stanisław Stempowski (ur. 1870 w Hutcie Czernielewickiej (, zm. 11 stycznia 1952 w Warszawie) – polski działacz społeczny, minister Ukraińskiej Republiki Ludowej.Teofil Aleksander Lenartowicz (ur. 27 lutego 1822 w Warszawie, zm. 3 lutego 1893 we Florencji) – polski etnograf, rzeźbiarz, konspirator i poeta romantyczny.

W momencie wybuchu II wojny światowej w skład biblioteki wchodziły: Biblioteka Główna, 5 filialnych czytelni dzielnicowych, 34 wypożyczalnie, w tym czytelnia dla niewidomych, oraz 16 czytelni dla dzieci. Księgozbiór liczył 500 000 woluminów. We wrześniu 1939 mimo działań wojennych czynna była Biblioteka Główna oraz niektóre placówki terenowe. Władze okupacyjne stopniowo ograniczały działalność Biblioteki (selekcje księgozbioru, redukcje personelu, zamykanie niektórych placówek) aż do ostatecznego zamknięcia w 1942. W czasie powstania warszawskiego w Bibliotece mieszkało ok. 50 osób, m.in. Maria Dąbrowska oraz Stanisław Stempowski. W budynku przy Koszykowej mieściła się powstańcza fabryka amunicji, a od września 1939 radiostacja „Błyskawica” (ostatnią audycję nadano 4 października 1944). Po upadku powstania grupa pracowników przygotowywała do wywiezienia (zespoły Rady Głównej Opiekuńczej) najcenniejsze zbiory. Ewakuację zakończono 14 stycznia 1945.

Egzemplarz obowiązkowy – nałożony na wydawców obowiązek dostarczania do określonych bibliotek nieodpłatnie druków, książek oraz dokumentów dźwiękowych i audiowizualnych.Rada Główna Opiekuńcza (RGO) istniejąca w latach 1940–1945 – polska organizacja charytatywna działająca podczas II wojny światowej, nawiązująca nazwą i formami działalności do istniejącej w latach 1916–1921 organizacji pod tą samą nazwą.

W połowie stycznia 1945 Biblioteka Główna została podpalona przez wycofujących się z Warszawy Niemców. Pierwsi pracownicy, którzy stawili się 19 stycznia 1945, uratowali część gmachu, gasząc ogień.

W czasie II wojny światowej Biblioteka utraciła 84% swoich zbiorów (456 tys. z 553 tys. jednostek). Zniszczeniu uległo również wiele placówek bibliotecznych.

W dniu 26 maja 1945 otwarto pierwszą czytelnię w gmachu przy ul. Koszykowej. Zbiory odtwarzano dzięki rewindykacji (odnaleziono ok. 49 000 woluminów), darom instytucji krajowych i zagranicznych oraz osób prywatnych, dzięki zakupom i wymianie. W 1946 bibliotece przyznano prawo do egzemplarza obowiązkowego. Odbudowano także sieć biblioteczną, opierając się przy tym na założeniach przedwojennych. W listopadzie 1944 otwarto na Pradze czytelnie i 2 wypożyczalnie. Pierwszą wypożyczalnię w lewobrzeżnej Warszawie otwarto 17 kwietnia 1945. W latach 1949–1954 wybudowano na potrzeby zbiorów przy Koszykowej 10-kondygnacyjny magazyn mogący pomieścić 1200 tys. woluminów. W latach 1968–1973 dobudowano nowy segment mieszczący czytelnie. Od 1975 Biblioteka Publiczna pełni funkcję głównej biblioteki wojewódzkiej.

Adam Wiślicki (ur. 24 grudnia 1836 w Warszawie, zm. 29 lipca 1913 w Targówce) – polski dziennikarz i publicysta. Był założycielem, wydawcą oraz przez cały okres jego trwania redaktorem Przeglądu Tygodniowego Życia Społecznego, Literatury i Sztuk Pięknych, na łamach którego ogłosił kilka artykułów programowych "młodych pozytywistów" (m.in. Groch na ścianę. Parę słów do całej plejady zapoznanych wieszczów naszych z nr 49 z 1867).Jan Fryderyk Heurich, Jan Heurich młodszy (ur. 16 lipca 1873 w Warszawie, zm. 11 grudnia 1925 tamże) – polski architekt, przedstawiciel historyzmu i wczesnego modernizmu; syn Jana Kacpra.

Nowy gmach Biblioteki został otwarty 7 października 2015.

Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Maria Dąbrowska z domu Szumska (ur. 6 października 1889 w Russowie, zm. 19 maja 1965 w Warszawie) – powieściopisarka, eseistka, dramatopisarka, tłumaczka literatury duńskiej, angielskiej i rosyjskiej. Jedna z ważniejszych polskich powieściopisarek XX wieku, autorka tetralogii powieściowej Noce i dnie.
Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
Varsaviana (z łac. Varsavia - Warszawa, wł. Varsavia) - dokumenty, rękopisy dotyczące dziejów miasta Warszawy. Mianem tym określane są także m.in. stare pocztówki jak i inne przedmioty materialne związane z Warszawą. Duży zbiór varsavianów znajduje się w Bibliotece Publicznej m.st. Warszawy.
Zygmunt II August (ur. 1 sierpnia 1520 w Krakowie, zm. 7 lipca 1572 w Knyszynie) – od 1529 wielki książę litewski, od 1530 król Polski (koregent), samodzielne rządy od 1548, od 1569 władca zjednoczonego państwa – Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.
Ludwik Krzywicki, pseudonimy K. R. Żywicki, J. F. Wolski i inne (ur. 21 sierpnia 1859 w Płocku, zm. 10 czerwca 1941 w Warszawie) – polski myśliciel marksistowski, socjolog i ekonomista, pedagog, działacz społeczny, polityk. Prekursor i jeden z twórców polskiej socjologii.
Stanisław August Poniatowski, właściwie Stanisław Antoni Poniatowski herbu Ciołek, (ur. 17 stycznia 1732 w Wołczynie, zm. 12 lutego 1798 w Petersburgu) – król Polski w latach 1764–1795 jako Stanisław II August; wcześniej stolnik wielki litewski od 1755, starosta przemyski od 1753. Od 1777 należał do masonerii. Ostatni władca Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Reklama