• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Besarabia



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Zjednoczone Księstwa (24 stycznia 1859 – 11 grudnia 1861: Mołdawii i Wołoszczyzny; 11 grudnia 1861 – 1 lipca 1866: Rumunii) – unia personalna księstw Wołoszczyzny i Mołdawii. Istniała w latach 1859–1866.Strefa osiedlenia 1791–1917 (ros. Черта оседлости) – nazwa zachodniej części imperium rosyjskiego, gdzie pozwolono zamieszkiwać Żydom.
    Historia[ | edytuj kod]
    Stara mapa Besarabii

    W średniowieczu Besarabia stanowiła część Rusi Kijowskiej, a później innych księstw ruskich oraz terytorium Połowców. Nazwa regionu wzięła się od hospodara Mikołaja Aleksandra Basaraba, który przyłączył południe regionu (Budziak) do Wołoszczyzny. W drugiej połowie XIV wieku została przejęta przez Hospodarstwo Mołdawskie; głównymi ośrodkami gospodarczymi były Kilia i Białogród nad Dniestrem – ważne porty handlu czarnomorskiego – oraz Orgiejów, Soroki, Lăpuşna, Tehinia, Chocim, a od XVIII wieku także Kiszyniów. Na przełomie XV i XVI wieku wraz z całą Mołdawią poddano ją pod zwierzchnictwo Imperium Osmańskiemu. W 1484 i 1538 r. Turcy wydzielili z Mołdawii Budziak, z Kilią, Białogrodem oraz Tehinią, i przyłączyli go do ejaletu Silistry. Do 1812 r., gdy została zajęta przez wojska rosyjskie, Besarabia nie stanowiła oddzielnej jednostki terytorialnej, administracyjnej, czy etnicznej.

    Bułgarzy – naród z grupy południowych Słowian, zamieszkujący głównie Bułgarię, w mniejszej liczbie także Macedonię, Grecję, Ukrainę i Mołdawię.Rusyfikacja – proces polegający na dążeniu władz rosyjskich do wynarodowienia ludności podbitych państw poprzez narzucanie rosyjskiego języka, obyczajów, kultury i wzorców w sztuce.

    Region pozostał w ramach Imperium Rosyjskiego do 1914 roku jako oddzielna gubernia, której nadano nazwę odnoszącą się dawniej tylko do Budziaku – Besarabii. W latach 1856–1878 jej południowa część (wraz z Kilią, Białogrodem i Izmaiłem) weszła w granice Mołdawii (do 1862), następnie Zjednoczonej Rumunii.

    W czasach cesarskiej Rosji nastąpiła rusyfikacja i kolonizacja regionu osadnikami z Rosji, Turcji (Bułgarzy, Gagauzi) i Niemiec. Besarabia stała się częścią strefy osiedlenia Żydów. Według rosyjskiego spisu statystycznego z 1896 roku Besarabię zamieszkiwało około 920 tys. Rumunów (Mołdawian) (50%), ponadto 380 tys. Ukraińców (20%), 230 tys. Żydów (12%), 155 tys. Rosjan (8%) i około 100 tys. Bułgarów (5%). Niewielkie mniejszości stanowili też Cyganie, Grecy, Ormianie, Serbowie, Niemcy, Polacy, Gagauzi i Turcy. Region zaczął się rozwijać po okresie dwuwiekowej stagnacji, uregulowano miasta, powstały połączenia kolejowe. W okresie carskim dochodziło do inspirowanych przez władze pogromów żydów, z największym w Kiszyniowie w 1903 r. W 1917 r. Besarabia ogłosiła niepodległość jako Mołdawska Republika Demokratyczna i w czerwcu 1918 r. zjednoczyła się z Rumunią.

    Naddniestrze (Pridniestrowie, oficjalnie Naddniestrzańska Republika Mołdawska; mołd. Република Молдовеняскэ Нистрянэ, Republica Moldovenească Nistreană, Stânga Nistrului, ros. Приднестровская Молдавская Республика, ukr. Придністровська Молдавська Республіка) – region autonomiczny Republiki Mołdawii. Od 2 września 1990 niepodległy, na arenie międzynarodowej uznawany jedynie przez Abchazję i Osetię Południową. Obejmuje znajdujące się na lewym brzegu Dniestru tereny republiki oraz prawobrzeżne miasto Bendery (Tighina). Jest to pas ziemi o długości około 200 km i średniej szerokości około 12-15 km.Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .

    W chwili przyłączenia do Rumunii Besarabia była jej najbiedniejszym regionem. Nowe władze dość skutecznie zwalczały analfabetyzm – poziom alfabetyzacji wzrósł z 19% do 55%, a także modernizowały region; mimo tego dochodziło do nadużyć władz i tarć społecznych.

    Po dwudziestoczterogodzinnym ultimatum wystosowanym przez rząd ZSRR (w konsekwencji ustaleń paktu Ribbentrop-Mołotow) po klęsce Francji, sojusznika Rumunii, 26 czerwca 1940 wobec rządu Rumunii z żądaniem natychmiastowego opuszczenia terytorium północnej Bukowiny i Besarabii przez wojsko i władze rumuńskie, opuszczone terytorium okupowała po przeprowadzonej w dniach 28 czerwca-3 lipca 1940 ewakuacji rumuńskiej Armia Czerwona, a następnie 2 sierpnia anektował je ZSRR w formie Mołdawskiej SRR ze stolicą w Kiszyniowie. W latach 1941–1944 wróciła na krótko do Rumunii po ataku III Rzeszy na ZSRR, w którym Rumunia uczestniczyła po stronie Niemiec. W tym czasie wymordowano, lub wysiedlono (głównie do Transnistrii) znaczną część ludności żydowskiej – szacuje się, że zginęło 60–100 tysięcy z 270 tysięcy besarabskich Żydów. Po wojnie Besarabia pozostała przy ZSRR. Część terenów włączono do USRR (głównie powiaty: Kaguł, Białogród, Chocim, Izmaił).

    Serbowie (Срби) – naród południowosłowiański mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi.Rosjanie (ros. русские / russkije) – naród wschodniosłowiański, zamieszkujący głównie Rosję oraz inne kraje byłego Związku Radzieckiego, przede wszystkim: Ukrainę, Białoruś, Kazachstan, Uzbekistan, Łotwę, Kirgistan, Estonię, Litwę, Mołdawię i Naddniestrze oraz Turkmenistan. Znaczące diaspory znajdują się w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Brazylii i Niemczech.

    W okresie stalinowskim doprowadzono do kontrolowanej klęski głodu (216–350 tysięcy ofiar), masowych wysiedleń i niemal całkowitego wyeliminowania elit regionu (około 330 tysięcy zabitych i od kilkuset tysięcy do 1,5 miliona wypędzonych – łącznie z Bukowiną północną), których zastępowano głównie rosyjskimi osadnikami (od kilkuset tysięcy do miliona).

    Białogród nad Dniestrem (ukr. Білгород-Дністровський, Biłhorod-Dnistrowśkyj, rum./mołd. Cetatea Albă, hist. do 1944 Akerman) − miasto w południowo-zachodniej Ukrainie, na Nizinie Czarnomorskiej, nad Limanem Dniestru, 18 km od Morza Czarnego, w obwodzie odeskim.Rumuni (rum. români, dawniej rumâni) – liczący ok. 23,5 mln osób naród wschodnioromański zamieszkujący przede wszystkim Rumunię. W większości posługują się językiem rumuńskim. Duża diaspora, głównie w Hiszpanii, USA, we Włoszech i na Ukrainie.

    Po rozpadzie ZSRR w 1991 r. z Mołdawskiej SRR powstała niepodległa Mołdawia, której terytorium zajmuje 2/3 historycznej Besarabii (nie licząc Naddniestrza). Reszta wchodzi w skład ukraińskich obwodów czerniowieckiego (wschodnia część z Chocimiem) i odeskiego (południowa część z Białogrodem i Izmaiłem). Mimo tragedii okresu 1940–1953 region zachował charakter wieloetniczny, szczególnie na południu.

    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.Grecy – naród pochodzenia indoeuropejskiego. Tworzące go plemiona dotarły na tereny Grecji w II tysiącleciu p.n.e.

    Miasta[ | edytuj kod]

    Bielce, pomnik Stefana Wielkiego

    Największe miasta Besarabii współcześnie:

    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ultimatum – w prawie międzynarodowym żądanie jednego państwa wobec drugiego spełnienia określonych warunków w określonym czasie pod groźbą wojny.
    Budziak (rum. Bugeac, gag. Bucak, cyr. Буӂак) – kraina historyczna będąca częścią Besarabii, obecnie znajdująca się w granicach obwodu odeskiego Ukrainy. Rozciąga się wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego, między Dniestrem i Dunajem. Ma powierzchnię ok. 12 400 km². Niekiedy do Budziaku zaliczane jest także terytorium południowej Mołdawii (Gagauzja).
    Bukowina (rum. Bucovina, ukr. Буковина) – kraina historyczna położona pomiędzy Karpatami Wschodnimi a środkowym Dniestrem, obecnie, od II wojny światowej dzieli się na:
    Europa Wschodnia to region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją. Region ten jest różnie definiowany.
    Silistra (bułg. Силистра) - miasto w północno-wschodniej Bułgarii (Dobrudża), stolica obwodu Silistra, port nad Dunajem.
    Dniestr (ukr. Дністер, rum. Nistru, w starożytności gr. Tyras lub Nester), rzeka płynąca przez Ukrainę i Mołdawię (a w praktyce będąc granicą mołdawsko-naddniestrzańską). Rzeka należy do zlewiska Morza Czarnego. Długość - 1352 km, powierzchnia zlewni - ok. 68 tys. km².
    Pogromy Żydów w Imperium Rosyjskim – fala antyżydowskiej przemocy, która rozlała się po Imperium Rosyjskim głównie w dwóch okresach: 1881-1884 oraz 1903-1906. Objęła ona przede wszystkim ludność żydowską zamieszkałą w Strefie osiedlenia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.847 sek.