Belwederczycy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Belwederczycy – grupa spiskowców, członków Sprzysiężenia Wysockiego, która 29 listopada 1830 zaatakowała Belweder, rozpoczynając powstanie listopadowe.

Władysław Walenty Krosnowski (ur. w Krzyżanówku, zm. 15 sierpnia 1878 w Paryżu) – powstaniec listopadowy, belwederczyk, żołnierz, działacz emigracyjny. Powstanie listopadowe, wojna polsko-rosyjska 1830-1831 – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).

Pomysł zamachu na wielkiego księcia Konstantego pojawił się w planach spiskowców na długo przed wybuchem powstania listopadowego, już na początku działalności Sprzysiężenia Podchorążych. Wielki książę prowadził stabilny i zaplanowany tryb życia, jego wysokie oczekiwania wobec oficerów polskich, wprowadzenie żelaznej dyscypliny i bezwzględne zwalczanie organizacji spiskowych i oznak niezadowolenia sprawiły, że był postacią niepopularną w Królestwie Kongresowym.

Ludwik Nabielak (ur. 16 grudnia 1804 w Stobiernej niedaleko Rzeszowa, zm. 14 grudnia 1883 w Paryżu) – działacz polityczny, poeta, krytyk literacki, historyk, inżynier górnictwa.Roch Rupniewski (ur. 1802 lub 1804 w Turku, zm. 26 lub 30 grudnia 1876 w Liverpoolu) – powstaniec listopadowy, belwederczyk, działacz emigracyjny, inżynier, poeta, wolnomularz.

W skład oddziału belwederczyków według planów miało wchodzić od 30 do 50 osób, ostatecznie w akcji pod Belwederem wzięło udział osiemnastu. Oddział zemsty narodowej był podzielony na grupę frontową i ogrodową, w skład których wchodzili:

  • Ludwik Nabielak
  • Seweryn Goszczyński
  • Ludwik Orpiszewski
  • Nikodem Rupniewski
  • Roch Rupniewski
  • Ludwik Jankowski
  • Walenty Nasierowski
  • Konstanty Trzaskowski
  • Zenon Niemojowski
  • Leonard Rettel
  • Edward Trzciński
  • Walenty Krosnowski
  • Aleksander Świętosławski
  • Edward Rottermund
  • Antoni Kosiński
  • Karol Kobylański
  • Karol Paszkiewicz
  • Stanisław Poniński
  • Zdecydowana większość z nich była absolwentami uniwersytetów lub studentami, kilku pozostałych było wojskowymi, głównie podchorążymi i oficerami w stopniu porucznika. Pierwotny plan przewidywał porwanie w. ks. Konstantego, ale na skutek mniejszej liczby spiskowców Nabielak zdecydował o próbie zamachu. Słaba znajomość pomieszczeń Belwederu sprawiła, że plan zamachu na Konstantego nie powiódł się. W czasie ataku zginęły 2-4 osoby, a kolejne 5 odniosło rany.

    Ludwik Orpiszewski herbu Junosza (ur. 1810 w Roszkowej Woli, zm. 1875 w Szwajcarii) – polski pisarz, poeta, dramaturg i tłumacz, działacz Wielkiej Emigracji.Antoni Józef Kosiński (ur. 18 września 1899 w Gąsocinie koło Ciechanowa, zm. 11 czerwca 1979 w Legnicy) – polski leśnik.

    W czasie powstania listopadowego wielu belwederczyków dołączyło do oddziałów ochotniczych. Odznaczyli się w boju, mianowani na stopnie oficerskie, m.in. Seweryn Goszczyński i Leonard Rettel (kapitanowie), Walenty Nasierowski (porucznik). Po powstaniu listopadowym wielu belwederczyków opuściło kraj i działało na Wielkiej Emigracji.

    Atak na Belweder – atak grupy cywilnych spiskowych (belwederczyków) na siedzibę wielkiego księcia Konstantego w Warszawie, przeprowadzony wieczorem 29 listopada 1830 roku. Jego celem było zabicie lub pojmanie – jako zakładnika – wielkiego księcia. Belwederczycy nie zdołali zrealizować zamierzonego planu, jednak w następstwie ataku oraz dalszego rozwoju ruchów powstańczych wielki książę na zawsze opuścił Belweder, a następnie Warszawę i Królestwo Polskie. W wyniku ataku zginęły dwie do czterech osób, co najmniej pięć odniosło rany. Stanisław Kostka Antoni Feliks Poniński herbu Łodzia (ur. 13 listopada 1781, zm. 4 listopada 1847) – właściciel ziemski, pułkownik.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • R. Bielecki Belwederczycy i podchorążowie, KAW, Warszawa 1989
  • A. Chwalba Historia Polski 1795-1914, PWN, Warszawa 2015




  • Warto wiedzieć że... beta

    Wielka Emigracja – ruch emigracyjny polskiej ludności w pierwszej połowie XIX wieku. Emigracja miała podłoże patriotyczno-polityczne, a bezpośrednią przyczyną był upadek powstania listopadowego.
    Ludwik Janowski (ur. 7 sierpnia 1878 w Mławie, zm. 18 listopada 1921 w Wilnie) – historyk kultury i oświaty. Studiował na Uniwersytecie Kijowskim, nastepnie na UJ pod kierunkiem Józefa Tretiaka. Doktorat w 1909. Od 1912 docent, od 1913 profesor literatury ruskiej na UJ (w tym samym roku ustąpił z katedry). Od 1919 roku profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Zajmował się dziejami kultury polskiej na Wschodnich Kresach Rzeczypospolitej. Był też historykiem dziejów Uniwersytetu Wileńskiego.
    Seweryn Goszczyński (ur. 4 listopada 1801 w Ilińcach koło Humania, zm. 25 lutego 1876 we Lwowie) – polski działacz społeczny, rewolucjonista, pisarz i poeta polskiego romantyzmu. Zasłynął jako autor wierszy patriotycznych oraz jeden z czołowych członków grona mesjanistycznego Andrzeja Towiańskiego. Współcześnie znany zwłaszcza dzięki powieści poetyckiej Zamek kaniowski oraz powieści gotyckiej Król zamczyska. Obok Antoniego Malczewskiego i Józefa Bohdana Zaleskiego zaliczany do „szkoły ukraińskiej” polskiego romantyzmu.
    Walenty Nasierowski (ur. 10 listopada 1802 w Mącznikach, zm. 27 października 1888 w Poznaniu) – powstaniec listopadowy, ostatni belwederczyk, działacz emigracyjny, wolnomularz.
    Aleksander Świętosławski (ur. 1811, zm. 1835) - działacz polityczny, student UW, uczestnik ataku na Belweder 30 listopada 1830 i powstania listopadowego (1830-1831), po którego upadku wyemigrował do Francji. Współtwórca Towarzystwa Demokratycznego Polskiego (TDP, 1832).
    Leonard Rettel, Leonard Łazarz Rettel, franc. Léonard Lazare de Rettel, pseudonim Jan Zamostowski (ur. 6 listopada 1811 w Podhajcach, zm. 21 marca 1885 w Paryżu) – polski działacz polityczny, pisarz, poeta i tłumacz, pierwszy polski hispanista, belwederczyk, kapitan - żołnierz-ochotnik 20 Pułku Piechoty Liniowej w powstaniu listopadowym, dobry mówca, emigrant na Wielkiej Emigracji. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari 17 kwietnia 1831 po bitwie pod Liwem.

    Reklama