Batalia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Walka batalii w XVI wieku (fragment bitwy pod Marignano)

Batalia (od wł. battagliare – walczyć, wojować) – rodzaj zwartego czworobocznego szyku bojowego piechoty stosowanego w XV i XVI wieku.

Ariergarda - oddział, pododdział maszerujący z tyłu za głównymi siłami związku taktycznego (oddziału). Zadaniem ariergardy jest ubezpieczanie maszerującej kolumny przed uderzeniem od tyłu i zapewnienie jej swobodnego wykonywania marszu. Zależnie od sytuacji i wielkości maszerującej kolumny ariergarda może stanowić od 1/4 do 1/3 sił głównych. Ariergarda stanowi element ubezpieczenia ugrupowania marszowego.Bitwa pod Wiedniem została stoczona 12 września 1683 roku między wojskami polsko-austriacko-niemieckimi pod dowództwem króla Jana III Sobieskiego, a armią Imperium osmańskiego pod wodzą wezyra Kara Mustafy. Zakończyła się klęską Osmanów, którzy od tej pory przeszli do defensywy i przestali stanowić zagrożenie dla chrześcijańskiej części Europy.

Batalia była czworobokiem piechoty formowanym przede wszystkim przez szwajcarskich piechurów i lancknechtów. Jako formacja nigdy nie występowała pojedynczo; w każdej bitwie (niezależnie od ilości piechoty) tworzono 3 batalie. Łączna liczba piechurów zgromadzonych w bataliach mogła dochodzić do kilkudziesięciu tysięcy. Podczas starcia posuwały się one schodami, w marszu równomiernym, wykonywanym w takt uderzeń bębna. Dzięki zastosowaniu długich pik i możliwości obrony okrężnej były trudne do rozbicia nawet atakami ciężkiej jazdy. W zwarciu nie łamały szeregów oraz dysponowały ogromną siłą uderzeniową. Zwalczano je za pomocą artylerii, a osmańscy Turcy walczyli z nimi za pomocą szarż jazdy skierowanymi na skraj (rogi) czworoboków.

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Bellona – dom wydawniczy, specjalizujący się w literaturze historycznej oraz militarnej. W jego ofercie znajdują się także kryminały, powieści historyczne i fantastyczne, oraz albumy, kalendarze, bajki i inna literatura dziecięca i wszelkiego rodzaju poradniki pomocne w życiu codziennym.

Batalie były powszechnie stosowanym szykiem w Europie Zachodniej, a zanikły dopiero w połowie XVI wieku wskutek znacznego rozwoju artylerii polowej. Francuzi nazywali pierwszą batalię awangardą, a ostatnią (trzecią) – ariergardą, skąd później mianem awangardy określano tradycyjnie straż przednią, zaś ariergardy – straż tylną, jedynie centrum szyku bojowego wciąż nazywano batalią. Niekiedy pojęcie to w literaturze odnosi się jedynie do zwartego oddziału piechoty lub kawalerii.

Landsknecht (także lancknecht — zobacz niżej: etymologia) – żołnierz zaciężnych formacji piechoty z końca XV i z XVI wieku, wzorowanych na oddziałach zaciężnych Szwajcarów zbrojnych w piki. Oddziały landsknechtów wywodziły się z krajów niemieckojęzycznych, jednak służyły w rozmaitych armiach w Europie.Artyleria polowa - rodzaj artylerii naziemnej przeznaczonej do bezpośredniego wsparcia wojsk na polu walki. Dzieli się na artylerię organiczną, wchodzącą w skład pododdziałów, oddziałów i związków ogólnowojskowych oraz pancernych i artylerii odwodu naczelnego dowództwa, przeznaczoną do wzmocnienia artylerii organicznej.

Później terminu tego używano również dla określenia części ogólnego ugrupowania wojska na polu bitwy. Jest też źródłosłowem zdrobniałego określenia „batalion” (wł. battaglione) jako mniejszej jednostki taktycznej.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Szwajcarski szyk bojowy
  • Tercios
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Spotykane w starszej literaturze słowo batalia oznaczało też (zwłaszcza w XVII–XVIII w.) bitwę walną (generalną), rozstrzygającą (Słownik wyrazów obcych PWN, dz. cyt. w bibliogr.; por. wiktionary.org/batalia).
    2. Rozkaz Sobieskiego pod Wiedniem świadczy o tym, że w ówczesnej polszczyźnie określano tak zarówno ogólny szyk bojowy, jak i jego centrum (Encyklopedia wojskowa (red. O. Laskowski), dz. cyt. w bibliografii).

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Encyklopedia wojskowa. T. 1 (A-M). Warszawa: BellonaWydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 72
  • Encyklopedia wojskowa (red. Otton Laskowski). T. 1. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej – Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1931, s. 224
  • Mała encyklopedia wojskowa. T. 1 (A-J). Warszawa: Wydawnictwo MON, 1967, s. 117
  • Wojsko, wojna, broń (red. Marcin Kamler). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, ​ISBN 83-01-13506-9
  • Słownik wyrazów obcych PWN. Warszawa: PWN, 1991, s. 101, ​ISBN 83-01-08730-7
  • Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.Ugrupowanie bojowe - jest to uszykowanie oraz rozmieszczenie sił i środków w terenie odpowiednio do celu (koncepcji) prowadzenia walki. W jego skład wchodzą elementy podstawowe i dodatkowe.




    Warto wiedzieć że... beta

    Jazda, kawaleria (z wł. cavalleria), konnica – terminem tym określa się wojsko walczące lub poruszające się na koniach.
    Jan III Sobieski herbu Janina (ur. 17 sierpnia 1629 w Olesku, zm. 17 czerwca 1696 w Wilanowie) – król Polski od 1674, hetman wielki koronny od 1668, hetman polny koronny od 1666, marszałek wielki koronny od 1665, chorąży wielki koronny od 1656.
    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.
    Batalion (dawniej – nazwa skrócona baon) – jednostka organizacyjna wojska, mniejsza od pułku – ok. 300-700 żołnierzy (czasem więcej niż 700).
    Piechota (lub infanteria) – wojsko walczące pieszo. Dawniej przemieszczało się pieszo, dzisiaj wykorzystuje inne środki transportu. Znane i wykorzystywane od starożytności do czasów współczesnych jako jeden z podstawowych składników armii. Piechota zawsze walczyła w najbliższej odległości wroga.
    Jednostka taktyczna – dawniej oddział wojskowy posiadający zdolność do wykonywania zadań taktycznych, samodzielnie lub w ramach większych związków taktycznych. Najmniejszą jednostkę taktyczną stanowił batalion (w artylerii - dywizjon). Zgodnie z ówczesnymi poglądami szwadron był pododdziałem organizacyjnym i taktycznym pułku kawalerii.
    Francja (fr. France, IPA: /fʁɑ̃s/), Republika Francuska (fr. République française /ʁe.py.blik fʁɑ̃.sɛz/) – państwo, którego część metropolitalna znajduje się w Europie Zachodniej, posiadające także zamorskie terytoria na innych kontynentach. Francja metropolitalna rozciąga się od Morza Śródziemnego na południu do kanału La Manche i Morza Północnego na północy, oraz od Renu na wschodzie do Zatoki Biskajskiej na zachodzie. Francuzi często nazywają swój kraj l’Hexagone (sześciokąt) – pochodzi to od kształtu Francji metropolitalnej.

    Reklama