Bankomat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bankomaty na dworcu kolejowym Poznań Główny
Bankomat produkcji Wincor Nixdorf ProCash 2150

Bankomat (ang. automated teller machine, ATM) – samoobsługowe urządzenie służące przede wszystkim do wypłaty gotówki. Obecnie bankomaty służą także do drukowania potwierdzeń, dostarczania informacji o stanie konta, przyjmowania wpłat na konto itp. operacji.

Wpłatomat, zwany również bankomatem do wpłat – urządzenie do przyjmowania wpłat na konta bankowe. Klient, chcąc wpłacić na konto środki, wkłada kartę, którą otrzymuje do konta lub wpisuje numer rachunku bankowego, na który mają zostać zadeponowane pieniądze. System na podstawie numeru karty identyfikuje powiązany z nią numer rachunku i przyjmuje plik banknotów, które klient wsuwa do specjalnej szczeliny. Środki na koncie klienta pojawiają się z reguły do kilkunastu lub kilkudziesięciu minut po dokonaniu transakcji (jeśli wpłata została dokonana w banku będącym właścicielem wpłatomatu). Wpłatomaty działają na zasadzie odwrotności bankomatu.ITCARD Centrum Technologii Płatniczych – polska firma oferująca rozwiązania z szeroko rozumianego obszaru usług płatniczych, kart oraz bankomatów.

Działanie bankomatu opiera się najczęściej na systemie informatycznym umożliwiającym wymianę informacji z tzw. systemem autoryzacyjnym (w przypadku bankomatów on-line). Na podstawie informacji zawartych na karcie płatniczej i osobistego, poufnego numeru identyfikacyjnego klienta (tzw. PIN-u), zapobiegającego użyciu tej karty przez osobę niebędącą właścicielem bądź zezwalającego na użycie jej przez osobę upoważnioną przez właściciela karty, lub systemu weryfikacji biometrycznej (obraz siatkówki oka, układ naczyń krwionośnych w palcu itp.) bankomat łączy się z systemem autoryzacyjnym i po otrzymaniu komunikatu zwrotnego wyrażającego zgodę na wykonanie żądanej operacji, realizuje ją. Operacją taką może być np. wypłata lub wpłata gotówki, wydruk potwierdzenia, stanu rachunku itp., w zależności od wyposażenia i skonfigurowania urządzenia. Istnieje także możliwość działania bankomatu w trybie off-line, gdzie do wysokości ustalonej kwoty bankomat nie łączy się z systemem autoryzacyjnym, ale sam „podejmuje decyzje” o wypłacie gotówki klientowi.

Komputer (z ang. computer od łac. computare – liczyć, sumować; dawne nazwy używane w Polsce: mózg elektronowy, elektroniczna maszyna cyfrowa, maszyna matematyczna) – maszyna elektroniczna przeznaczona do przetwarzania informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego.Osobisty numer identyfikacyjny, PIN (od ang. personal identification number) – kod alfanumeryczny lub hasło służące do uwierzytelniania.

Wśród używanych bankomatów można wyróżnić kilka ich rodzajów:

  • CD (Cash Dispenser) – urządzenia monofunkcyjne służące tylko do wypłaty gotówki.
  • ATM (Automated Teller Machine) – urządzenia wielofunkcyjne, za pomocą których można, oprócz wypłacania gotówki, wpłacić gotówkę, złożyć w bankomacie polecenie przelewu, wypłacić monety, dokonać wydruku stanu konta lub historii dokonanych operacji itp.
  • Cash Recycler – bankomaty posiadające moduł gotówki umożliwiający wypłaty i wpłaty banknotów w zamkniętym cyklu (banknoty wpłacane przez jednego klienta są wypłacane kolejnemu).
  • CDM (Cash Deposit Machine) – urządzenia pozwalające na pobieranie i rozpoznanie gotówki, a następnie jej zdeponowanie wewnątrz urządzenia.
  • Bankomaty bezgotówkowe – urządzenia pozwalające na pobieranie kuponu z kodem kreskowym lub kodem QR. Jest to kupon o równowartości określonej kwoty, który można zrealizować w wybranych sklepach.
  • Bankomaty są wyposażone w kasety nominałowe (w liczbie od 2 do 6), zawierające banknoty przeznaczone do wypłaty lub pochodzące z wpłat, oraz kasety zrzutowe (od 1 do 4) przeznaczone na banknoty uszkodzone, nieodebrane przez klienta lub odrzucone przez moduł gotówkowy.

    Euro, ευρώ, евро (znak: €, kod ISO 4217: EUR) – nazwa przyjęta na posiedzeniu w Madrycie w grudniu 1995 roku – wspólna waluta europejska wprowadzona w miejsce walut krajowych. W formie gotówkowej została wprowadzona w obieg 1 stycznia 2002 r.Termin outsourcing jest angielskim skrótem od outside-resource-using, oznaczającym korzystanie z zasobów zewnętrznych. Outsourcing pozwala na koncentrację procesów zarządczych na zasadniczych celach firmy. Outsourcing jest częścią szerszego zagadnienia - strategii przedsiębiorstwa w obszarze sourcingu.

    Do największych producentów bankomatów zalicza się: NCR, Wincor Nixdorf, Diebold. Według szacunków ATM Industry Association w 2008 r. na świecie działało ponad 1,7 mln urządzeń tego typu, a według RBR w 2015 r. będzie ich już 3 miliony.

    W Polsce usługi bankomatowe zwykle są zlecane specjalizowanym przedsiębiorstwom na zasadzie outsourcingu (takim jak ITCARD), tylko większe banki posiadają własne sieci bankomatów. Często także wewnętrzne umowy międzybankowe pozwalają na bezpłatne korzystanie z bankomatów należących do innego banku. Koszt bankomatu to średnio 11–12 tysięcy euro.

    Narodowy Bank Polski (NBP) – polski bank centralny z siedzibą w Warszawie. Podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP.Poznań Główny – dworzec kolejowy w Polsce sklasyfikowany przez PKP w kategorii A. Położony w centrum Poznania, przy ul. Dworcowej, na terenie pomiędzy ulicami: Zachodnią, Głogowską, Mostem Dworcowym, Przemysłową i Spichrzową (dawniej również ul. Składową na terenie tzw. Wolnych Torów).

    Historia[ | edytuj kod]

    Bankomat w chorwackim mieście Trogir
    Wejście do pomieszczenia z bankomatem w banku GBS w Gorzowie Wlkp.

    Pierwszy bankomat został zaprojektowany w 1939 roku przez amerykańskiego wynalazcę, Ormianina z pochodzenia, Luthera G. Simjiana (1905–1997) i zbudowany jako „Bankograph” w 1960 dla City Bank of New York (obecnie Citibank). Po pół roku został zdemontowany, mniej z powodu trudności technicznych, bardziej z powodu braku akceptacji przez ogół klientów, gdyż najczęściej używali go do składania depozytów gracze wygrywający w kasynach i prostytutki, obawiający się identyfikacji.

    Gotówka - forma aktywów, charakteryzująca się najwyższym stopniem płynności. W przeciwieństwie do papierów wartościowych, depozytów terminowych i innych rodzajów lokat, posiadaną gotówką można dysponować w każdej chwili.Biometria – nauka zajmująca się badaniem zmienności populacji organizmów. Wyniki pomiarów biometrycznych po opracowaniu metodami statystyki matematycznej wykorzystywane są, między innymi w antropologii, fizjologii, genetyce, hodowli, medycynie, paleontologii.

    Niezależnie wynalazcą bankomatu był również John Shepherd-Barron (1925–2010), a pierwsze urządzenie tego typu na świecie pojawiło się w oddziale Barclays Bank w Londynie 27 czerwca 1967 roku. Jak po latach stwierdził w wywiadzie konstruktor, pomysł urządzenia podsunęła mu maszyna wydająca gumę do żucia. Barronowi udało się namówić szefa Barclays Bank, by poświęcił mu tylko 90 sekund swojego czasu, a to wystarczyło, by przekonać bankiera do pomysłu stworzenia bankomatu: „Jeśli potrafi pan zrobić urządzenie, o jakim pan mówi, kupię je natychmiast” – miał on powiedzieć po krótkiej rozmowie.

    Drukarka – urządzenie współpracujące z komputerem oraz innymi urządzeniami, służące do przenoszenia danego tekstu, obrazu na różne nośniki druku (papier, folia, płótno itp.). Niektóre drukarki potrafią również pracować bez komputera, np. drukować zdjęcia wykonane cyfrowym aparatem fotograficznym (po podłączeniu go do drukarki lub po włożeniu karty pamięci z zapisanymi zdjęciami do wbudowanego w drukarkę slotu).Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Pierwsze bankomaty przyjmowały papierowe karty, kupowane uprzednio w banku, również do wypłacenia pieniędzy był potrzebny czek. Po przeprowadzeniu transakcji urządzenie zatrzymywało taką kartę. Ponieważ Shepherd-Barron nie opatentował swojego wynalazku (wiązałoby się to bowiem z ujawnieniem systemu kodów), podobne urządzenia zaczęły pojawiać się w innych bankach i krajach. Pod koniec lat 60. XX w. na świecie było 781 bankomatów, z czego 595 w Wielkiej Brytanii.

    Wincor Nixdorf – międzynarodowa korporacja z siedzibą Paderborn (Niemcy) dostarczająca sprzęt, oprogramowanie, usługi dla banków oraz sieci sklepów detalicznych. W Polsce jest jedną z kilku przedsiębiorstw dostarczających bankomaty i wpłatomaty oraz dyspensery kasjerskie. Wincor Nixdorf dysponuje także rozbudowaną siecią serwisową dla swoich urządzeń oraz urządzeń firm trzecich.Kod kreskowy, kod paskowy (ang. barcode) – graficzna reprezentacja informacji poprzez kombinację ciemnych i jasnych elementów, ustaloną według symboliki (reguł opisujących budowę kodu, np. jego wymiary, zbiór kodowanych znaków, algorytm obliczania cyfry kontrolnej i inne) danego kodu. Kod kreskowy przeznaczony jest dla czytników elektronicznych. Ma na celu umożliwienie automatycznego odczytywania informacji. Głównym zastosowaniem kodu kreskowego jest automatyczna identyfikacja produktów w szeroko pojętej logistyce.

    W 1968 roku Don Wetzel stojąc w kolejce bankowej wpadł na pomysł stworzenia automatycznego kasjera. Prototyp powstał w następnym roku, a opatentowany został w roku 1973. Był to pierwszy bankomat wykorzystujący karty z paskiem magnetycznym. W roku 1974 powstało pierwsze urządzenia pracujące w trybie on-line. Dzięki połączeniu z systemem bankowym klient mógł wypłacać kwoty nie wyższe niż miał na rachunku bankowym.

    Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.Monitor komputerowy – ogólna nazwa jednego z urządzeń wyjścia do bezpośredniej komunikacji operatora z komputerem. Zadaniem monitora jest natychmiastowa wizualizacja wyników pracy komputera.

    W Polsce pierwszy bankomat pojawił się w roku 1987 w III Oddziale w Warszawie Banku Polska Kasa Opieki SA przy ulicy Tadeusza Czackiego. Pod koniec 2011 roku w Polsce było ponad 17 tysięcy bankomatów.

    Budowa[ | edytuj kod]

    Podstawowe elementy składowe bankomatu to:

  • moduł wypłacający,
  • bankomatowy czytnik kart płatniczych,
  • monitor,
  • klawiatura bankomatowa,
  • moduł szyfrujący (w obecnie produkowanych bankomatach zespolony z klawiaturą),
  • komputer sterujący,
  • drukarka pokwitowań,
  • sejf (według klasy zdefiniowanej w normie EN 1143-1).
  • Opcjonalnie w skład bankomatu mogą wchodzić:

    Rachunek bankowy - zapis stanu należności między dwoma podmiotami, z których jeden jest bankiem. Zamiennie używa się nazwy konto.Wynalazek – rozwiązanie problemu, które w ocenie twórcy jest nowe. W systemie prawa brak definicji pojęcia „wynalazek”. Ustawa Prawo własności przemysłowej definiuje jedynie szczególne kryteria, które musi posiadać wynalazek aby mógł zostać udzielony na niego patent. Zgodnie z ustawą: patenty są udzielane – bez względu na dziedzinę techniki, na wynalazki, które są nowe (nie są częścią stanu techniki), posiadają poziom wynalazczy (nie wynikają dla wynalazcy w sposób oczywisty ze stanu techniki) i nadają się do przemysłowego stosowania.
  • drukarka dziennika,
  • drukarka stanów kont,
  • moduł depozytu kopertowego,
  • moduł depozytu inteligentnego,
  • moduł wypłacający monety,
  • rejestrator obrazu i system kamer,
  • urządzenia telekomunikacyjne.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    QR Code (ang. Quick Response, QR: szybka odpowiedź) – alfanumeryczny, dwuwymiarowy, matrycowy, kwadratowy kod graficzny wynaleziony przez japońską firmę Denso-Wave w 1994 roku.Ormianie (orm. Hajer, Հայեր) – naród indoeuropejski zamieszkujący początkowo obszar Zakaukazia i Wyżyny Armeńskiej, posługujący się językiem ormiańskim. W wyniku wielowiekowych emigracji, obecnie częściowo rozproszeni, tworzą 5-milionową diasporę. Jednym z filarów tożsamości Ormian jest przynależność do jednego z trzech głównych Kościołów ormiańskich. Ormianie to starożytny naród, szczycący się 3000-letnią historią. Jednocześnie to najstarszy chrześcijański naród na świecie - chrzest przyjęli w 301 r. n.e.)




    Warto wiedzieć że... beta

    Siatkówka (łac. retina) – część oka, która jest elementem odbierającym bodźce wzrokowe. Jest specyficznej budowy błoną znajdującą się wewnątrz gałki ocznej, na jej tylnej powierzchni. Jest jednym z pierwszych elementów drogi wzrokowej.
    Bank Polska Kasa Opieki Spółka Akcyjna (Bank Pekao, Pekao, Pekao SA, niekiedy PKO SA, dawniej PeKaO) – polski bank uniwersalny założony 17 marca 1929 r. jako państwowy bank komercyjny w formie spółki akcyjnej. Od 1998 notowany na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. W latach 1999-2017 kontrolowany przez UniCredit. 7 czerwca 2017 roku zarząd nad Bankiem (w procesie tzw. "repolonizacji") przejął ponownie Skarb Państwa, poprzez spółki Powszechny Zakład Ubezpieczeń i Polski Fundusz Rozwoju. Od 2011 do czerwca 2017 prezesem banku był Luigi Lovaglio. Obecnie pełniącym obowiązki Prezesa Zarządu Banku, do czasu wydania przez KNF zgody na objęcie tej funkcji, jest Michał Krupiński.
    Luther George Simjian (ur. 28 stycznia 1905 w Ayıntab, zm. 23 października 1997 w Fort Lauderdale) – amerykański wynalazca pochodzenia ormiańskiego, twórca bankomatu, kolorowej maszyny rentgenowskiej, aparatu fotograficznego z autofokusem i telepromptera.
    System informatyczny – jest to zbiór powiązanych ze sobą elementów, którego funkcją jest przetwarzanie danych przy użyciu techniki komputerowej. Na systemy informatyczne składają się obecnie takie elementy jak:
    Citibank – zaliczany jest do największych w świecie banków obsługujących klientów indywidualnych. Jest częścią dostawcy usług finansowych Citigroup. Swoją siedzibę ma w Nowym Jorku.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Depozyt bankowy (wkład bankowy) – inwestycja finansowa polegająca na powierzeniu środków finansowych bankowi. W zamian za ulokowane depozyty pieniężne banki płacą deponentom odsetki, zależne głównie od długości zadeklarowanego czasu depozytu i stóp procentowych na rynku. Oprocentowanie może być stałe albo zmienne. Banki uzyskują w zamian prawo do dysponowania powierzonymi im środkami pieniężnymi, udzielając na ich podstawie kredytów lub je inwestując. Depozyty stanowią podstawowe źródło finansowania działalności kredytowej prowadzonej przez banki.

    Reklama