• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Banknot



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Hologram – fotograficzny zapis na nośniku przynajmniej dwufalowego obrazu interferencyjnego, który w odczycie daje dwa niezależne od siebie obrazy przestrzenne 3D (trójwymiarowe).Chińskie pieniądze papierowe są najstarszym na świecie pieniądzem wykonanym z papieru; pojawiły się w Chinach najprawdopodobniej w VII wieku. Kroniki chińskie podają, że Chińczycy wynaleźli papier ok. 105 roku, ale mimo jego rozpowszechnienia przez długi czas w roli środka płatniczego występowały wyłącznie różnokształtne monety, wykonane z miedzi, jej stopów lub żelaza, znacznie rzadziej ze srebra i złota. Do powstania pierwszych pieniędzy papierowych niezbędne było udoskonalenie technologii produkcji papieru oraz rozwój kaligrafii (pisano tuszem za pomocą pędzelka sporządzanego z bambusowego kijka i włosia z sierści wielbłądziej). Pieniądze papierowe przez stulecia powstawały wyłącznie w Chinach; pierwszym znanym przykładem użycia pieniądza papierowego w Europie były monety tekturowe, sporządzone z okładek ksiąg parafialnych, tłoczone podczas oblężenia Lejdy przez wojska hiszpańskie w 1574 roku.
    Historia[ | edytuj kod]

    Przed wprowadzeniem banknotów w obrocie funkcjonował pieniądz kruszcowy, czyli monety ze szlachetnych metali. Banknoty pojawiły się jako kwity depozytowe emitowane przez instytucje, u których depozytariusze składali monety. Po okazaniu banknotu jego emitent miał obowiązek wypłacić ekwiwalent w kruszcu.

    Awers i rewers (łac.) to dwie strony jakiegoś zdobionego przedmiotu płaskiego, pokrytego jedno- lub dwustronnie malowidłem, grafiką lub drukiem, zawierającego płaskorzeźbę, wizerunek wykonany metodą rycia, kucia lub zdobionego w jeszcze inny sposób. Oba pojęcia funkcjonują wyłącznie razem, gdy w danym przedmiocie występuje swobodny dostęp do obu jego powierzchni, przy czym jedna z nich jest wyłączną lub główną stroną zawierającą przedstawiane treści.Dyrekcja Biletów Skarbowych (Dyrekcja do Biletów Skarbowych) – pierwsza w Polsce instytucja, która wyemitowała pieniądze papierowe - bilety skarbowe tzw. asygnaty, działająca w czasie insurekcji kościuszkowskiej.

    Pierwsze banknoty pojawiły się w Chinach w IX w. n.e., w XIII w. stosowali je także Mongołowie. Najstarszy opis funkcjonowania w Chinach handlu opartego wyłącznie na obrocie banknotami znajduje się w Osobliwościach miast i dziwach podróży 1325–1354 ʾAbū ʿAbdallāh Muḥammada Ibna Baṭūṭa.

     Osobny artykuł: Chińskie pieniądze papierowe.

    Pierwsze wzmianki o pieniądzach z papieru dotarły do Europy za pośrednictwem Marco Polo. W Europie pierwsze banknoty pojawiły się w XVII wieku. Okazało się, że banknoty są znacznie wygodniejsze w użyciu od złotych czy srebrnych monet, można ich więc było emitować więcej, niż wynikało to z pokrycia w kruszcu. Tak powstały banki emisyjne, które mogły wprowadzać banknoty do obiegu. Z czasem uregulowania prawne w poszczególnych krajach doprowadziły do ograniczenia w prawie emitowania banknotów. Obecnie zwykle tylko bank centralny danego państwa ma prawo emisji banknotów – w Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

    Druk wklęsły (druk wgłębny) – jeden z trzech podstawowych sposobów druku (obok druku płaskiego i druku wypukłego), stosowany zarówno w grafice warsztatowej, jak i poligrafii.Folia hot-stamping (folia do tłoczenia na gorąco, folia do termodruku, folia do hotprintu) jest to materiał używany w poligrafii do uszlachetnianiu po druku, znakowań, zabezpieczeń druków za pomocą techniki zwanej tłoczeniem folią na gorąco hot-stampingiem (termodrukiem, hotprintem). Folię hot-stampingową używa się w celu nadrukowania termicznego na podłożach drukowych (np. papierach, kartonach, tworzywach sztucznych, skórze, materiałach introligatorskich, drewnie) za pomocą matryc podgrzanych do temperatur ponad 100°C. Folia ta aplikowana jest na opakowaniach, etykietach, kartkach okolicznościowych, okładkach książek i czasopism itp.

    Pierwsze polskie banknoty, zwane wtedy biletami skarbowymi, puszczono w obieg 16 sierpnia 1794 r. w Warszawie w czasie insurekcji kościuszkowskiej, w trakcie trwania oblężenia miasta przez wojska rosyjskie za sprawą Rady Najwyższej Narodowej.

    Z okazji stulecia powstania przeciw Hiszpanom w 1998 roku Centralny Bank Filipin wyemitował banknot o największych rozmiarach na świecie. 100 000 peso ma wymiar 35,56 cm na 21,59 cm, bijąc poprzedni rekord, który należał do 1 kuana chińskiej dynastii Ming, posiadającego rozmiary 22 na 33,5 cm.

    Wygląd[ | edytuj kod]

    Banknoty są najczęściej wykonane ze specjalnego papieru banknotowego, do którego produkcji używane są przede wszystkim ścier drzewny, celuloza i surowiec włóknisty (np. szmaty bawełniane). Oprócz banknotów z papieru stosuje się również podobne do nich pieniądze wykonane z tworzyw sztucznych niezawierające celulozy. Metalowym odpowiednikiem banknotu jest bilon.

    Staloryt — technika graficzna należąca do druku wklęsłego — również nazwa ryciny wykonanej tej techniką. Polega na wykonaniu ryciny rylcem na płycie stalowej. Wymaga dużej precyzji od rytownika ponieważ retusze i poprawki są prawie niemożliwe ze względu na twardość materiału. Po zakończeniu rytowania płyta zostaje dodatkowo hartowana.Abu Abdallah Muhammad Ibn Battuta, zwany również Ibn Battuta, Ibin Batuta, arab.:أبو عبد الله محمد ابن بطوطة (ur. 1304, zm. 1377) – pochodzący z Tangeru podróżnik, uważany za ostatniego z wybitniejszych geografów arabskich późnego średniowiecza.

    Zgodnie z terminologią bankową i numizmatyczną banknot posiada dwie strony: przednią stronę banknotu (zwaną awersem), oraz odwrotną stronę banknotu (zwaną rewersem). Przednia strona banknotu bezwzględnie zawiera informację pisemną o emitencie i nominale banknotu oraz motywy dekoracyjne (wizerunek postaci, budynku, rośliny, zwierzęcia), które jednoznacznie kojarzą się z krajem emitenta i jest drukowana takimi technikami druku jak typooffset, staloryt, typografia (strona odwrotna może jej dorównywać lub pozostać niezadrukowana, np. niemieckie banknoty inflacyjne z lat 20. XX w.), oraz zawiera szereg zabezpieczeń. Również wszystkie dodatkowe cechy banknotu zawarte są przede wszystkim na stronie przedniej, np. znaki dla osób niewidomych.

    Asygnata – (z łac. assignatus – wyznaczony, przyznany) rodzaj instrumentu finansowego używanego historycznie jako pieniądz papierowy na przełomie XVIII. i XIX. wieku, m.in. we Francji (1789-1796), Włoszech (1798-1799) i Rosji (1769-1817). Euro, ευρώ, евро (znak: €, kod ISO 4217: EUR) – nazwa przyjęta na posiedzeniu w Madrycie w grudniu 1995 roku – wspólna waluta europejska wprowadzona w miejsce walut krajowych. W formie gotówkowej została wprowadzona w obieg 1 stycznia 2002 r.

    Większość banknotów (biletów skarbowych) posiada wydrukowaną nazwę emitenta (banku centralnego lub podobnej instytucji) oraz podpis jej prezesa. Banknoty euro posiadają nazwę emitenta w postaci trzyliterowych skrótów (w pięciu językach) nazwy Europejski Bank Centralny oraz podpis prezesa tego banku.

    Techniki druku[ | edytuj kod]

    Banknoty są produkowane z użyciem kilku technik druku. Poniżej chronologia procesu produkcyjnego.

    Banknot zastępczy – banknot wydrukowany w miejsce egzemplarza, w którym stwierdzono wadę produkcyjną. Charakteryzuje się specjalnym numerem seryjnym. Druk egzemplarzy zastępczych ma na celu utrzymanie tej samej liczby banknotów w każdej partii produkcyjnej. Charakteryzują się one specjalnym numerem seryjnym, gdyż ponowne wydrukowanie banknotów o takich samych numerach, jakie miały egzemplarze wadliwe, jest zbyt kosztowne.Andrew Jackson (ur. 15 marca 1767, zm. 8 czerwca 1845) – amerykański prawnik i polityk; generał Armii Stanów Zjednoczonych; wojskowy gubernator Florydy (1821), członek Izby Reprezentantów USA (1796–1797), senator USA (1797–1798, 1823–1825) oraz siódmy prezydent USA (1829–1837).
  • druk offsetowy:
  • Płyty drukowe wykonywane są na specjalnych naświetlarkach, z rozdzielczością 8000 dpi i dokładnością 0,05 mikrona. Najczęściej jest to druk offsetowy arkuszowy, choć niektóre kraje używają maszyn rolowych. Nie używa się farb procesowych, ale stosowane są farby spotowe. Nie jest to druk rastrowy, ale wyłącznie liniowy. Maszyny drukujące zadrukowują obie strony banknotu jednocześnie. Farba z czterech płyt drukowych przenoszona jest na jeden obciąg gumowy, drukujący awers, a z czterech innych płyt drukowych transferowana jest na drugi obciąg, drukujący rewers. Jest to maszyna supersymultaniczna. Maszyny takie produkuje firma KBA i są one dostępne jedynie dla renomowanych producentów banknotów.

    Druk zabezpieczony – rodzaj druku, którego wykonanie przez osoby niepowołane jest utrudnione przez świadome zastosowanie zabezpieczeń i tym samym druk ten ma zapewnić bezpieczeństwo ich legalnym użytkownikom. Użyte zabezpieczenia w różnym stopniu mogą chronić określone druki przed ich podrobieniem. Papiery wartościowe, banknoty czy ważne dokumenty czasem posiadają cały szereg różnych zabezpieczeń i na tyle trudnych do ich sfałszowania, że mówi się, iż są to druki wysoko zabezpieczone. Wraz z rozwojem techniki i zwiększeniem się dostępności technik drukarskich i materiałów użytych do zabezpieczeń granica tego co jeszcze może być nazwane drukiem zabezpieczonym przesuwa się.Narodowy Bank Polski (NBP) – polski bank centralny z siedzibą w Warszawie. Podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP.
  • druk typograficzny/hot-stamping:
  • Hologram lub „zwykła” folia hot-stampingowa jest transferowany typograficznie w technologii hot-stamping.

  • druk sitowy:
  • Farba zmienna optycznie, dająca efekt kątowy (zmiana barwy w zależności od kąta patrzenia) nadrukowywana jest sitodrukiem.

  • wklęsłodruk:
  • Bardzo charakterystyczną dla banknotów technologią druku jest wklęsłodruk w odmianie zwanej intaglio. Farba przenoszona jest na papier z grawerowanej płyty niklowej. Elementy drukowe są wklęsłe i wypełniane farbą. Banknot jest dociskany wałkiem dociskowym z naciskiem rzędu kilkuset kilogramów na cm2, dzięki czemu możliwe jest przeniesienie farby na podłoże drukowe, równocześnie na powierzchni banknotu powstają przetłoczenia wyczuwalne w dotyku i drukowany motyw staje się wypukły. Ta technika pozostawia stosunkowo dużą warstwę farby na banknocie, a co za tym idzie banknot schnie dobę przed dalszą obróbką.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Gotówka - forma aktywów, charakteryzująca się najwyższym stopniem płynności. W przeciwieństwie do papierów wartościowych, depozytów terminowych i innych rodzajów lokat, posiadaną gotówką można dysponować w każdej chwili.
  • druk typograficzny:
  • Banknot otrzymuje indywidualny numer seryjny za pomocą typograficznego numeratora.

    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
    Emitent - podmiot (np.: osoba, przedsiębiorstwo, skarb państwa, gmina) wystawiający lub emitujący papiery wartościowe i ogłaszający ich sprzedaż we własnym imieniu i na własny rachunek.
    Bilon – pieniądz zdawkowy w postaci metalowych znaków pieniężnych (monet). Jest takim samym środkiem płatniczym, jak banknoty; różni się od nich materiałem, z którego jest wykonany oraz kształtem i użytecznością. Bilon wszedł w użycie jako uzupełnienie obiegu pieniądza kruszcowego, lecz pierwotnie w ograniczonym zakresie, mając moc zwalniania z zobowiązań tylko do kwoty pewnej wysokości. W Polsce przed 1939 – monetami 10-złotowymi można było płacić do 1 tysiąca zł, 5-złotowymi do 500 zł, 2-złotowymi do 100 zł, a niklowymi 1-złotowymi do 50 zł jednorazowo. Współcześnie wartość nominalna bilonu jest czasem wyższa niż wartość metali użytych do jego wytworzenia, stąd bilon ma charakter monety podwartościowej, wyposażonej w tzw. kurs przymusowy.
    Poligrafika – dyscyplina naukowa obejmująca całokształt zagadnień dotyczących przemysłowych odmian druku, począwszy od metod przygotowania do druku, poprzez procesy druku, a skończywszy na procesach introligatorskich. Zajmuje się także zagadnieniami pokrewnymi, jak np. ekonomika produkcji przemysłowej w branży poligraficznej. Poligrafika nie zajmuje się artystycznymi odmianami druku.
    Marco Polo (ur. 15 września 1254 w Wenecji lub Korčuli, zm. 8 stycznia 1324 w Wenecji) – wenecki kupiec i podróżnik. Wraz z ojcem i stryjem dotarł do Chin, przemierzając Jedwabny Szlak. Byli oni jednymi z pierwszych przedstawicieli Zachodu, którzy dotarli do Państwa Środka. Jego podróże zostały spisane w książce znanej jako Opisanie świata przez Rustichella z Pizy w czasie, gdy Marco Polo przebywał w niewoli w Genui po przegranej bitwie morskiej pomiędzy Wenecją i Genuą. Obecnie Marco Polo jest uważany za jednego z największych podróżników, chociaż współcześni mu uznawali go raczej za gawędziarza, a jego opowieści za fantastyczne. Pewne elementy jego relacji oraz brak bezpośrednich śladów jego obecności na dworze cesarskim w kronikach chińskich sprawiły jednak, że pojawiają się głosy powątpiewające w podróże Marco Polo.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Tworzywa sztuczne – materiały składające się z polimerów syntetycznych (wytworzonych sztucznie przez człowieka i niewystępujących w naturze) lub zmodyfikowanych polimerów naturalnych oraz dodatków modyfikujących takich jak np. napełniacze proszkowe lub włókniste, stabilizatory termiczne, stabilizatory promieniowania UV, uniepalniacze, środki antystatyczne, środki spieniające, barwniki itp. Termin „tworzywa sztuczne” funkcjonuje obok niepoprawnych często stosowanych żargonowych określeń takich jak np. plastik. Najbardziej poprawnym terminem obejmującym wszystkie materiały zawierające jako główny składnik polimer, bez rozróżniania, czy jest on pochodzenia sztucznego czy naturalnego, jest określenie „tworzywa polimerowe”.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.066 sek.