Babur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Indie w czasach Babura

Zahir ad-Din Muhammad Babur (albo Baber, Babar; ur. 14 lutego 1483, zm. 26 grudnia 1530) – założyciel państwa Wielkich Mogołów. Wódz, polityk, protektor nauki i sztuki. Autor pamiętników Baburnama (Zapiski Babura), traktatu o sprawowaniu rządów i utworów poetyckich.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Fergana (uzb.: Fargʻona, uzb. cyr.: Фарғона; ros.: Фергана, Fiergana) – miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu fergańskiego. W 1989 roku liczyło ok. 200 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłu paliwowego (rafineria ropy naftowej), petrochemicznego i chemicznego (nawozy azotowe, włókna chemiczne, tworzywa sztuczne), lekkiego (jedwabniczy, włókienniczy, obuwniczy) oraz spożywczego. W mieście działają dwa uniwersytety i dwa teatry.

Młodość[ | edytuj kod]

Właściwe imię Babura to Zahir ad-Din Muhammad, Babur (prawdopodobnie tur. "Tygrys") to późniejszy przydomek. Ojciec Babura był władcą Fergany, jednego z niewielkich państw Azji Środkowej. Ród władców Fergany wywodził się od Timura.

Radźputowie (także radżputowie; ang. radjputs; राज्पुत, dosłownie królewscy synowie) - członkowie indyskich rodów rycerskich zamieszkujący środkowe i północne Indie - dawną Radźputanę.Kabul (pers. کابل) – stolica i największe miasto w Afganistanie, liczy ponad 2,5 miliona mieszkańców, i znajduje się w prowincji Kabul. Znane było w starożytności jako Ortospana lub Kabura. Dokładna liczba mieszkańców nie jest określona, ale populacja całej prowincji wynosi między od 3,5 do 5 miliona ludzi.

Babur został władcą Fergany po śmierci ojca w 1494, gdy miał jedenaście lat. Już w tak młodym wieku toczył wiele zwycięskich walk z rodziną i wrogami zewnętrznymi. Walczył z Uzbekami, którzy pod wodzą chana Muhammada Szejbaniego zajęli Samarkandę, starą stolicę Timura. Walki te były długie i bezowocne – po raz pierwszy Babur zdobył Samarkandę w 1497, ale utracił władzę w Ferganie. Gdy próbował odzyskać Ferganę stracił kontrolę nad Samarkandą. Udało mu się ponownie opanować Samarkandę dzięki pomocy arystokracji miejskiej, która odwróciła się od Szejbaniego i otworzyła przed Baburem bramy miasta zimą 1500. Jednakże w kwietniu 1501 Szejbani pokonał wojska Babura w bitwie nad Zarawszanem i po wielomiesięcznym oblężeniu odbił miasto. Długotrwałe oblężenie Samarkandy zostało opisane przez Babura w jego pamiętnikach. O zdobyciu Samarkandy na zawsze i utrwaleniu władzy w Azji Środkowej marzył całe życie. Babur zwracał się w czasie oblężenia o pomoc do innych Timurydów, szczególnie do Husajna Bajkary władającego w Heracie, ale nie otrzymał od nich wsparcia.

Samarkanda (uzbec. Samarqand, tadżyc. Самарқанд, pers. سمرقند, ros. Самарканд) – miasto w Uzbekistanie, w Azji Środkowej, ok. 353 tys. mieszkańców (2008). Czwarte pod względem ludności miasto Uzbekistanu i stolica wilajetu samarkandzkiego. Ważny ośrodek przemysłowy i naukowy (6 szkół wyższych). W 2001 roku miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.Herat (perski: هرات) – miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat. Położony w urodzajnej dolinie rzeki Hari Rod, wypływającej z gór centralnego Afganistanu do pustyni Kara-kum w Turkmenistanie. Jest trzecim co do wielkości miastem Afganistanu, ważnym ośrodkiem handlowym (znanym z produkcji wina) i komunikacyjnym. Szacowana liczba mieszkańców w roku 2015 wyniosła około 808 tys. Mieszkańcy to głównie Tadżycy. Drugą pod względem liczebności grupą etniczną są Pasztuni.

Po śmierci Szejbaniego w 1510 w bitwie stoczonej w okolicach Merwu z siłami Isma'ila, szacha Iranu z dynastii Safawidów, Baburowi udało się na krótko jeszcze raz opanować Samarkandę, gdy wykorzystał powstałe zamieszanie w państwie Szejbanidów. Jako władca Kabulu, przybył szybko drogą przez Kunduz do Hisaru i pokonał w 1511 bitwie pod Pul-i sangin nad Wachszem wojska szejbanidzkie. Opanował centralny Mawarannahr wraz z Samarkandą, Bucharą i Karszy. Jednakże w dość krótkim czasie zraził do siebie miejscową ludność, gdy manifestował swoje szyickie poglądy i zaczął psuć pieniądze.

Antiochia Margiańska (wcześniej Aleksandria Margiańska) – ruiny starożytnego miasta położone nad rzeką Murgab w pobliżu obecnego miasta Mary (do 1937 Merw) w Turkmenistanie; swoją nazwę zawdzięcza Antiochowi I Soterowi, który ją odbudował i krainie w której jest położona - Margianie. W ostatnich latach, w jej ruinach, prowadzone są wykopaliska.Psucie monety - w ścisłym znaczeniu tego sformułowania to obniżanie zawartości szlachetnego kruszcu w monecie i zmniejszanie jej ciężaru.

Wiosną 1512 sułtan Ubajd Allah, bratanek Szejbaniego, rozbił armię Babura pod Bucharą i odebrał mu władzę nad Mawarannahrem. Babur uciekł do Hisaru. Jesienią tego samego roku próbował na czele licznej armii Kyzyłbaszów, wysłanych mu na pomoc przez szacha Isma'ila, odzyskać Mawarannahr, ale mimo początkowych sukcesów został rozbity przez Szejbanidów w bitwie pod Hidżuwanem. Babur i Timurydzi utracili władzę w Azji Środkowej, gdy Szejbanidzi opanowali Taszkent, Ferganę i Hisar.

Azja Środkowa, Azja Centralna – region o nie w pełni zdefiniowanych granicach, w swej swej najpopularniejszej definicji graniczący od zachodu z Morzem Kaspijskim, od wschodu z Chińską Republiką Ludową, od południa z Afganistanem a od północy z Rosją. Region ten obejmuje pięć państw, byłych członków ZSRR, tzw. „stanów” co nawiązuje do obecności w nazwie wszystkich pięciu poradzieckich republik perskiego sufiksu „-stan” oznaczającego „kraj”. Są to: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan.Pierwsza bitwa pod Panipatem – starcie zbrojne, które miało miejsce 21 kwietnia 1526 r. w rejonie dzisiejszego okręgu Hariana. Bitwa była decydującym militarnym starciem pomiędzy Timurydą Baburem (1483–1530) a ostatnim sułtanem Delhi, Ibrahimem II z afgańskiej dynastii Lodi. Niewielka liczebnie armia Babura odniosła wielkie zwycięstwo nad potężnymi siłami Lodiego, który poległ w trakcie bitwy. Jego śmierć była końcem sułtanatu w Delhi i zapoczątkowała panowanie dynastii Wielkich Mogołów.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Timur Chromy (ur. 9 kwietnia 1336 w Chodża Ilgar koło Keszu (Shahrisabz), zm. 18 lutego 1405 w Otrarze) – znany również jako Tamerlan i Timur Lenk (od Tīmūr-e Lang – Timur Kulawy), założyciel dynastii Timurydów, panujący w latach 1370-1405, zdobywca większości Azji Środkowej, Iranu, Iraku i Zakaukazia.
Karszy (uzb. Qarshi/Қарши) – miasto w Uzbekistanie, nad Kaszka-darią, ośrodek administracyjny wilajetu kaszkadaryjskiego. Około 231 tys. mieszkańców.
Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.
Kunduz – miasto w Afganistanie, nad rzeką Kunduz. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju. Miasto liczy niespełna 250 tys. mieszkańców. Kunduz jest największym miastem bez uniwersytetu w Afganistanie. To piąte co do wielkości miasto Afganistanu jest stolicą prowincji Kunduz.
International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
„Pomocnik historyczny” – dodatek do polskiego tygodnika „Polityka”. Wychodzi co kwartał i porusza różnorakie kwestie dotyczące historii. Publikują dziennikarze pracujący dla tygodnika oraz specjaliści z danych dziedzin.

Reklama